Archive for the 'USA' Category

“The Grand Budapest Hotel” (ose: The end of innocence of Mister Wes Anderson)

 “The Grand Budapest Hotel” -film amerikan me regji te Wes Anderson, eshte historia e Gustav H., recepsionist ne nje hotel te famshem ne Europen e periudhes midis dy Luftrave Boterore (emrat e vendeve jane fiktive ne film) dhe ndihmesit te tij te quajtur Zero Mustafa.

Ta them më mire qe ne fillim: filmi i parafundit i Wes Anderson-it (Moonrise Kingdom) ka qene nga me te bukurit e 2012-s (dhe padyshim, filmi me i bukur amerikan i atij viti per mua) ; edhe ky, eshte ne te njejten venë dhe stil me gjithe të meparshmit e regjizorit ne fjale. Pra: absurd, delirant, dandy. Per nga skenari, behet fjale per menyren se si njerezit pershkojne epokat, por edhe se si epokat i pershkojne njerezit.

Megjithate, ka nje problem: filmi nuk me interesoi. Më la indiferent. Mermer te ftohte. Po perpiqem me poshte te shpjegoj (e me kete rast,e dhe te kuptoj) pse-në.

Pa dyshim, ketu nuk ka te beje ngjarja ne vetvete (per me teper qe nuk jam ndonje i apasionuar pas historive te filmave: ne nje menyre apo nje tjeter, te gjithe historite njerezore jane tashme treguar permes filmave, edhe kjo ne fjale, edhe pse ne dukje e komplikuar e policeske, eshte rrefyer tashmë me dhjetra here). Nga ana tjeter, nuk me duket se eshte faji i mizaskenes (mizaskena thjesht si regjizurë) : ajo eshte interesante, abrakadabreske, fantaziste dhe fantastike. Te pakten ne dukje.

Por pikerisht, ndofta problemi eshte se trupa e aktoreve si dhe regjizori qe i ka drejtuar ata, te japin pershtypjen se jane argetuar mes vedi, mes njeri-tjetrit, por pa u perpjekur te ndajne diçka me mua, me spektatorin. Per shembull: toni i filmit ne teresine e tij eshte i thjeshte, nderkohe qe ngjarja eshte e ngaterruar me zor: shkrimtari X ulet e tregon historine e Y, i cili tregon nje histori te tijen! Dhe keshtu vazhdon pothuaj i gjithe “The Grand Budapest Hotel”, plot zigzage e digresione te pa nevojshme, qe perpiqen te japin idene se filmi eshte plot e perplot me ide dhe veprime (aksion). Ne fakt, behet fjale per imagjinatë, por jo per imagery.

Dikur, Wes Anderson ‘pikturonte’ mardheniet e çuditshme (clumsy, maladroit) midis personazheve te tij te brishtë permes prekjes elegante me penel te telajos, prekje te brishta e te ndrojtura, delikate e absurde, me nuanca dyshimi (doubt). Stili i embel/i kripur i regjizorit te habiste dhe prekte me humanizmin e tij.
Tek “The Grand Budapest Hotel“, dyshimi (doubt) s’ka më vend,  metoda “Wes Anderson” eshte kthyer ne model, ne dogmë, dhe regjizori qe dikur pikturonte me delikatese tabllone e tij, tashme e ngjyros me sigurine me te plote kanavacen: kitsch-chic fund e krye, humor gjimnazistesh, sfilate aktoresh-miq te kineastit, efekte numerike me garuzhde. Universi i veçante i regjizorit nga Texasi kesaj rradhe nuk sherben veçse si leter ambalazhi per nje film ku arti andersonian eshte kthyer ne karikature te vetes, ne akademizim te tij.

Biles ka nje ‘detaj’ qe nuk të lë gabosh lehte e qe konfirmon akademizimin e stilit te regjizorit dhe te llojit te filmave qe ai po ben: nese rolin kryesor e luan nje aktor i njohur (Ralph Fiennes), te gjithe batalionin e roleve te tjera vogla e luajne aktore te tjere po aq te njohur sa dhe ai kryesor!! Per shembull: luajne role 2-3 minuteshe Adrien Brody, Harvey Keitel, Tilda Swinton, Willem Dafoe etj etj. Sigurisht, ne vetvete ketu nuk ka asgje te keqe, por gjithsesi eshte nje fare shenje e starizimit, pra edhe e kthimit ne sistem (akademizimit) te stilit te regjizorit. Wes Anderson duket se ka humbur innocence-n, autenticitetin, aspektin genuin te filmave te tij. Në kesi rastesh, per te dale nga nje qerthull i tille, ka dy zgjidhje: ose berja (heren tjeter) e nje filmi me pak parà, pra te nje filmi “te varfer” (si kurë kunder akademizimit), ose berja e nje filmi haptazi per publikun e gjere, duke alternuar keshtu filmat autoriale me ata mainstream (siç vepron pak a shume Gus Van Saint, nje tjeter regjizor i talentuar amerikan).

5.0

trailer i filmit : http://www.youtube.com/watch?v=1Fg5iWmQjwk

Posted on 13th March 2014
Under: Te ndryshme, USA | No Comments »

A mundet stili të kthehet në vizion per botën?

 ”Only Lovers Left Alive” -film amerikan me regji te Jim Jarmusch (click) rrefen historine e dashurise (qe zgjat prej shekujsh!) te nje vampiri dhe nje vampireje, sa ne Detroit (USA) aq edhe ne Tanger (Tunizi), ne dy qytete sa romantike aq edhe te shkreta.
Dy heronjte kryesore nuk veteshpallen asnjehere gjate filmit si vampirë (jane ultra-kontemporanë, gati-gati ‘bio’, nuk pijne gjak njerezish por furnizohen me rezervat e laboratoreve te gjakut etj etj) . Nga ana tjeter, eshte bota reale qe i rrethon ajo qe perceptohet nga syte e tyre si nje bote e populluar nga zombi, duke kembyer rolet me ta. Pra, duke qene se kodet e filmave ‘me vampire‘ jane permbysur kinse nga regjizori, mund te thuhet se heronjte e filmit jane thjesht dy te pavdekshem, dy spektatore te Kohes, dy heronj arketipë modernë.

Forma eshte e re, por ideja gjithsesi eshte e ‘vjeter’, pra eshte ide e njohur Jarmuschiane : behet fjale per humorin depresiv tipik te regjizorit, por kesaj rradhe ne nje forme te re. Ne nje menyre apo nje tjeter, heroi jarmuschian gjithmone ka rrugetuar i vetmuar (nga “Dead Man” e deri tek filmi i tij i parafundit, i mrekullueshmi “The Limit of Control” (http://filmjournal.net/autori/2010/01/02/466/), gjithmone ka qene nje far’ zombi, qe ecen e ecen; vetem se ne kete film ka nje far’ sedentarizimi te tij. Ndofta sepse heroi jarmuschian kesaj rradhe nuk ka me ç’te ofroje  ndaj dhe bukerizohet: “bunkeri” si e fundit dhe e vetmja forme proteste qe i ka mbetur.

Por mua mu duk se e gjitha kjo… hmmm, nuk funskionon ne film (i cili edhe nuk me pelqeu).  E kuptoj qellimin e regjizorit (nje nga stilistët rock me te shquar e te veçante te kinemase indipendente amerikane!) per te na ofruar nje film depresivisht humoristik, me qellim stimulimin e lindjes se Deshires (desire). Pse jo, stili edhe mund te kthehet ne vizion per boten, por kur konstatimi nuk shkon me larg se “ishte më mire më parë“, rezultati i gjithe kesaj perpjekjeje, eshte nje film snob & chic (dakort, asgje e keqe deri ketu), por… steril
(

nota: 4.5

trailer :  http://www.youtube.com/watch?v=0gDyBwKDFps

Posted on 10th March 2014
Under: Te ndryshme, USA, Cannes | 7 Comments »

Pas ujkut, dhelpra?

“American Hustle” - film amerikan me regji te David O. Russell

I frymezuar nga historia e Abscom (ndermarrje fiktive e krijuar enkas nga FBI ne vitet ‘70, me qellim futjen ne gracke te zyrtareve te korruptuar) filmi tregon peripecite e nje agjenti jo pak delirant te FBI (Bradley Cooper) qe manipulon nje dyshe mashtruesish, gjithmone me qellim futjen ne gracke te disa politikaneve mafioze.

Gjysma e parë (qe eshte goxha  scorsesiane), nuk ka ndonje interes, biles eshte goxha monotone dhe banale (ndofta sepse vetem Scoseses i shkon scorsesizmi).
Gjysma e dyte pastaj, qe eshte dhe me interesante, anon me se shumti nga melodrama e tipit trekendesh-sentimental: nje burre (Christian Bale) i dyzuar mes dy grash (ose : nje grua (Jennifer Lawrence) te cilen e duan dy burra njeheresh). Ketu duket se ka diçka: mizaskena (regjia) duket sikur kerkon diçka per te thene ne lidhje me natyren njerezore, dhe mua mu duk se diçka edhe e  thote (sepse po te jete per nga historia (per nga intriga), zor se ndonje spektator mund te dyshoje gjate filmit se politikanet e korruptuar nuk do futeshin ne burg, ne fund te tij). Pra duhet pranuar se ka nje far’ talenti ne nderthurjen (ose edhe me sakte, ne shpalosjen- njesoj siç shpalosim nje leter te palosur si fizarmonike) e suspensit, pra te intriges policore (ne forme labirinthi) me historite sentimentale te filmit.

Tani : une them se filmi mund te ishte shume me i mire, por ndofta edhe mund edhe te mos ishte.

1. Filmi mund te ishte me i mire, sepse regjizor i tij eshte David O. Russell, i cili e ka filluar karrieren ne vitet ‘90 me nja dy filma indipendente, dhe menjehere pastaj kapi majat e lavdise ne 1999 me “Three Kings” (me George Clooney ne Irak), komedi burleske (sikurse dhe “American Hustle” ) qe korri nje sukses te papare. Pasaj, David Russel ndenji pese vjet (!!!) pa bere ndonje film dhe, veçse ne 2004 realizon nje tjeter komedi burleske ( “I heart Huckabees” ), kesaj rradhe deshtim total (nuk e kam pare ndonjehere por do isha kurioz ta shihja : di qe më se shumti eshte etiketuar si film-kapriço bere nga nje regjizor kapriçoz megaloman). Deshtimin komercial sigurisht qe nuk ta fal njeri ne Hollywood, keshtu qe regjizorit te “Three Kings” nuk i financuan më filma per 6 vjet rresht, deri ne 2011 kur shoku i tij Mark Wahlberg u be sebep qe si producent ti financonte filmin e tij “Fighter” (kete e kam pare kur ka dale ne kinema) dhe nje vit më vone “Silver Linings Playbook”.
Pra i bie qe, vetem tani ne 2013, David Russell te kete ringritur realisht koken, qe prej traumës me “I heart Huckabees”. Por si duket, kaq di e kaq ben (regjizura e “American Hustle” s’ka ndonje gje te jashtezakonshme, eshte goxha konvencionale, dhe mendimi im eshte se filmi nga kjo ane, mund te ishte shume here me teper guximtar, kontraversal, kurajoz).

2. Por parë nga nje tjeter pikeshikim, edhe sikur regjizori te kish mundur, ndofta filmi mund te mos ishte me ‘i mire’, dhe kjo per nje tjeter arsye: ”American Hustle”, edhe pse i realizuar ne 2013, i merr ngjarjet ne te kaluaren (ne vitet ‘70). Pra eshte film retrospektiv. Por, filmat qe i vendosin ngjarjet ne nje epoke te shkuar, seç kane gjithsesi diçka prej konservatoreje, diçka prej regresiveje ne vetvete (edhe pse jam i ndergjegjegjshem se ka patur e do kete gjithmone kryevepra qe trajtojne tema “nga e kaluara”, siç thuhet rendom). Ose per te qene më i qarte: nder regjizoret e medhej, ka patur plot qe kane realizuar shumicen e filmave te tyre me teme nga e kaluara (pothuaj te gjithe filmat western te John Ford, pa dyshim regjizorit me te madh amerikan te te gjithe kohrave, i zhvillojne ngjarjet e tyre ne shek XIX; po keshtu edhe ato te gjeniut japonez Mizoguchi). Ndaj dhe e perseris, ketu nuk ka asgje te keqe!  Por amà, ka patur edhe regjizorë (si italiani Antonioni apo japonezi Ozu apo francezi Godard) te cilet gjate karrieres se tyre nuk kane bere qofte dhe nje film te vetem qe te trajtoje nje ngjarje qe zhvillohet në te kaluaren (ne raport me kohen kur eshte bere filmi). Dhe po ta vesh re me kujdes, kjo gje ekziston edhe ne letersi (ne mund ta quajme si arritje faktin qe romanet e Kadarese, para 1990-s, evitonin temat e dites, pra dhe klishetë e realizmit socialist, duke i vendosur ngjarjet e tyre ne te kaluaren historike te shqiptareve, por eshte fakt se nje gje e tille e shkeput vepren e nje shkrimtari apo artisti nga aktualiteti, cilado qofshin arsyet e nje zgjedhjeje te tille). Keshtu dhe kjo puna e “American hustle” : ndofta filmat qe i vendosin ngjarjet e tyre “ne te kaluaren”, kane vetvetiu diçka prej konservatoreje, sikur qofte dhe vizualisht (look retro, vintage etj etj). Por jo vetem!

 E gjitha kjo me kujton se kete vit, kemi pare nje tjeter film amerikan, fort te afruar per nga tema me kete ne fjale: “Ujkun e Wallstreet”-it te Scorseses, i cili gjithashtu evokon nje periudhe tashme te shkuar (vitet 80-90). Me te vetmin ndryshim: nese filmi i Scorseses i ngjan nje katedraleje jo pak megalomane ku mitologjia e gangsterizmit sherben si kamatë çik e dyshimte per deliret artistike te Scorseses, ky i David Russell eshte shume here me modest. Fundja sikurse edhe vete personazhi kryesor i tij: ne vend te ujkut, kesaj rradhe behet fjale per nje dhelper. Vertet hilacak, por shume here më pertac ne aktet e tij se nje ujk! Fiks si ne foto.

Te dy filmat jane satira, por nese i pari (Ujku) i ngjan me se tepermi nje opere, ky i dyti (Dhelpra) eshte me se shumti jazzy. Besoj se preferenca per njerin apo tjetrin do te ishte e te njejtes natyre edhe me keto dy zhanre te muzikes.

7.0

trailer : http://www.youtube.com/watch?v=h5Cb4SFt7gE

Posted on 19th February 2014
Under: Te ndryshme, USA | 1 Comment »

12 vjet skllav (ose: kur Hollywoodi ja kalon edhe Kinostudios)

 “12 years a slave” - film amerikan me regji te anglezit Steve McQueen

Qe MosFilmi Sovjetik (dmth edhe Kinostudioja) dikur kane qene ngritur sipas modelit te Hollywoodit deri edhe arkitektonikisht, kete e dija, por qe do vinte nje dite qe do te ishte Hollywoodi ai qe do te imitonte Kinostudion, kete edhe ma priste, por edhe nuk ma priste mendja!

E mbani mend se si ne 10 a 12 vitet e fundit te ekzistences se saj, Kinostudio “Shqiperia e Re” ishte e detyruar jo vetem te plotesonte planin vjetor te 13 filmave, porse ishte bere ‘tradite’ qe me rastin e filan sebepi (pervjetori partiak ose kombetar, fjalimi te ‘Udheheqesit te dashur’… etj etj), te realizoheshin filma te cilet ishin ‘te frymezuar’ dhe ne funksion te ngjarjeve te tilla? E njejta gje mund te thuhet per “12 years a slave” : duket se zgjedhja e Obames ne Shtepine e Bardhe kombinuar me deshiren se “meqe deri tani asnje film me teme skllaverine nuk ka fituar shume Oscar, na duhet nje i tille” (qe rimon me “na duhet nje film i madh per 70 vjetorin e pavaresise!” ), shto dhe Brad Pitt-in ne rolin e producentit te filmit (si dhe, sigurisht, ne rolin e te bardhit te pasur qe e ka kuptuar se skllaveria eshte nje gje e keqe), e ka bere Hollywoodin t’ja marre ne kthese Kinostudios!

Empatia e regjizorit anglez (me origjine nga Granada) Steeve mcQueen (te cilit i kam adhuruar filmin tij te parë fare “Hunger“, po jo te dytin, “Shame“), pra empatia e regjizorit per subjektin e filmit sigurisht qe nuk vihet ne debat, por problem eshte transformimi i filmit ne pseudo-veper ’arty‘ : duke qene se narracioni eshte pothuaj pa interes (filmi eshte i nje lineariteti te pashoq !!), duke qene se politikisht (ne sensin emancipues te fjales) filmi eshte po ashtu pa asnje interes (askush sot nuk militon per rivendosjen e skllaverise !!), i vetmi interes mund te ishte plasticiteti i filmit por dhe ai i shkreti plasticitet, merr aq shume poza (plane sekuence te sterzgjatura, qe veçse ngjajne si ‘zbukurime’, mes atij deti pathosi dhe violinash qaramane !!), më teper i ben dëm se sa nder filmit, duke e kthyer ate ate ne veper ‘arty’ (pozë). Në hiç ! Ah po, harrova ‘misionin e kujteses’, por e thame njehere : kjo puna e misionit te kujteses ne kesi rrethanash (me Brad Pittin producent !), duket si puna e ”rolit te madh te shokut Enver per realizimin e ”Nentorit te dyte”.

Nga ana tjeter, nuk eshte e vertete qe tema e skllaverise nuk ka qene trajtuar ndonjehere nga Hollywoodi. “Django” i Tarantinos eshte nje tjeter prove e fundme (film pergjithesisht i mire) ; por dhe me pare, Spielberg e ka trajtuar ate tek “Armistad” dhe tani se fundi tek “Lincoln”. Pra dua te them se, dalja neper kinema ne prag te çmimeve Oscar dhe buja komerciale dhe mediatike (ne formen e DDSH - detyre e detyrueshme shtepie) qe po e shoqeron “12 years a slave”, eshte më se tempermi e natyres alla-kinostudio (ate qe shpjegova me lart) sesa ndonje domosdoshmeri e natyrshme dhe e justifikueshme qe do te justifikonte ekzistencen e nje filmi te tille.

Megjithate siç thash me lart, nese empatia e regjizorit per subjektin ne fjale eshte e justifikueshme, amà po aq e papranueshme eshte akomodimi i tij ne raport me reprezentimin e dhimbjes ne ekran. Per ta thene shkoqur : edhe pse më i kamufluar, ne thelb filmi eshte ne te njejten linje me ato te hajvanit Mel Gibson (sidomos me “Pasionin e Krishtit”, sepse ‘Apocalipto’, te pakten eshte deri diku ‘argetues’, si te thuash… ) ; tek “12 vjet skllav”, rigjejme pothuaj te njejten menyre reprezentimi te skenave te rrahjes me kamzhik (flogging) si dhe motivet e survival. Regjizori eshte mjaftuar me pershkrimin e dhunes se skllaverise permes nje pseudo-realizmi obscene, ne te njejten menyre sikur te pranonim qe e verteta per seksin do te mjaftonte te permblidhej permes filmave porno! Biles po mendoja se filmi fare mire mund te futet ne te njejten kategori me filmat qe quhen shpesh me te drejte ’troture-porn’, tek te cilet heroi duhet te vuaje sa me shume te jete e mundur, qe ne fund fare t’u ike torturave (shtate filmat ”Saw” ose dy “Descent”, sa per te permendur nja dy shembuj). I vetmi ndryshim eshte fakti qe “12 vjet skllav” fillon me nje tabele ku lexohet “bazuar ne nje histori te vertete”, por dhe kjo, nuk eshte veçse nje tjeter perpjekje “per t’ja bere mishin kokerr” spektatorit.

Mua personalisht me vjen keq qe regjizori i “Hunger” (filmi im i preferuar per vitin 2008 dhe nje nga 10 filmat e mi te preferuar, ever, me teme politike), ka perfunduar ne rolin e xhelatit: eshte ai ne fakt qe perpiqet te mbaje skllav spektatorin, pergjate dy oreve qe zgjat filmi, me manierizmat e tij regjizoriale te tipit ose qaramane dhe vulgare (plane te stermedha filmike te fytyres se pervuajtur te Ejfor, heroit kryesor, ose te plageve te trupit te tij shoqeruar me muziken emfatike te Hans Zimmer) ose sadike (plane filmike 10 minuteshe te nje njeriu qe po e varin!). Shkurt, nje seri skenash qe desherojne te jene tragjike dhe te dhunshme (asgje te keqe deri ketu) por qe ne fakt jane thjesht torturuese dhe sadike.

ps: mbetet te presim naten e ceremonive te çmimeve Oscar dhe Brad Pitt-in tek do te ngjise shkallet per te marre trofeun e ’Best Picture’, sigurisht ne rolin e producentit te filmit! Gjithe kjo zhurme per kaq pakogje !

 

2.0

Trailer :

Posted on 11th February 2014
Under: Te ndryshme, USA | No Comments »

Aty ku mungon dashuria, triumfon performanca

C’mund te kene te perbashket dy filma aktualë: njëri i realizuar nga Scorsese, dekan i regjizoreve amerikanë, dhe tjetri nga Jia Zhang-Ke, regjizori më premtues kinez i shek XXI ?

Jane dy filma qe ne pamje te pare nuk kane asgje te perbashket. E megjithate e kane nje: faktin se heronjte e tyre  kryesorë ‘performojne’ ne jete, bejne show. Jeta e tyre eshte performancë, ne mungese te dashurise. Kur kjo e fundit mungon, triumfon performanca. Triumfon show.
——————————————————————

1. “The Wolf of Wall Street” -film amerikan me regji te Martin Scorsese

I bazuar mbi nje liber te bazuar mbi nje histori te vertete (asaj te Jordan Belfort, ish-stockbroker), Scorsese (71 vjeçar) ka realizuar ne fakt nje “Casino 2.0″ (1995). Por filmi mund te shihet edhe si nje “Good Fellas 3.0″ (1990), nese “Casino”-në e konsiderojme si nje “Goodfellas 2.0″ .
Pra nje trilogji. Nje trilogji mbi paranë. Mbi kapitalizmin.

Megjithate, “Ujku i Wall Street”-it mund te konsiderohet edhe si film ‘më vehte’, dhe jo si kapitulli i trete i nje trilogjie. Film “më vehte”, por prap se prap ne kuader te nje rrugëtimi : atij te filluar nga Scorsese ne vitin 1983 me “The King of Comedie” (me Roberto De Niron ne rolin e Rupert Pupkin) :
Nese deri ne ate vit personazhet e Scoseses ishin realë, banalë, njerez prej mishi e gjaku, shpesh edhe vetmitarë (Taxi Driver, Mean Streets, Raging Bull…), “The King of Comedie” (foto majtas) inaguron nje tjeter kategori personazhi : ate te showman-it ne skene ( “better to be king for a night than schmuck for a lifetime” ) dhe pastaj te numraxhiut edhe ne jete. Personazhe tek te cilet ne mungese te dashurise,  triumfon performanca. Show.

Per nga struktura (forma), “The Wolf of Wall Street” eshte shume i thjeshte : i ndertuar mbi rreth 20 dialogje, secili afersisht 10 minutesh (qe te kujtojne filmat e Tarantinos), biseda “tête à tête” midis dy personazhesh te filmit, te cilat nderpriten me skena më ‘dinamike’ siç jane ato te ‘lutjeve’ kolektive qe bosi i finances organizon me punonjesit e vet (ne zyre), ose me skenat e orgjive dhe festave qe organizon me miqt e tij ne jahte, pishina, hotele, vila… etj etj. Skenat e ‘lutjeve’ ne zyre biles jane edhe me te arrirat, pasi pikerisht jane esenca e filmit : jane lutje pa drogë, ose me sakt droga (ate realen, heroi kryesor e merr me luge e me hunde) eshte vete performanca e Bosit. E kllounit. E numraxhiut. Ajo eshte droga e kolektivit.
Per nga permbajtja pastaj, aktualisht filmi ka ngjallur shume debate ne media, ne shtyp e ne rrjetet sociale, debate qe ne thelb shtrojne pyetjen se ku mbaron historia e bankierit dhe ku fillon ‘mizaskena e Scoseses’ (filmi), pra sa complaisant jane Scorsese/Di Caprio me kete histori reale te viteve ‘90. Di Caprio eshte shprehur edhe vetë per “Variety”, sigurisht duke mbrojtur filmin. Nderkohe flitet se ne rrjetin social facebook, profili i bankierit Jordan Belfort po i numeron gjithe e me te shumte mbeshtetesit e tij.

Mua me duket jo fort me bereqet te debatohet per kete gje, per arsyen e thjeshte se ‘mizaskena à la Scorsese’ nuk daton prej sodit : siç shkruajta me lart, duke filluar qe prej mesit te vive ‘80 (dhe me ekzaktesisht me “The King of Comedie”), u bene dekada qe regjizori proçedon permes deformimit ekspresionist te realitetit; u bene dekada qe ne filmat e Marty-t nuk ka më milet, nuk ka më popull, njerez te rendomte (per shembull : ne filmin ne fjale nuk evokohen fare, per asnje sekonde te vetme viktimat e Ujkut te Wall Steet-it !) , pra ne filmat e tij tashme u bene dekada qe nuk ka më persona, por ka… personazhe. U be kohe qe kjo eshte deviza e Scosese-s mizantrop, pra nuk daton prej sodit. U mesuam tashme… .
***

p.s: Kur ne vitin e larget 1972 beri filmin e tij te dyte, “…Scorsese showed a rough cut of his early feature “Boxcar Bertha” (1972) to John Cassavetes and listened breathlessly as the master unexpectedly said : “Marty, you’ve just spent a year of your life making a piece of shit.” Then he added, “It’s a good movie, but don’t get hooked into that [commercial] stuff — just try to do something personal.”

Besoj se, nese sot John Cassavetes do ishte gjalle e do shihte filmin e fundit te Scorseses, do i thosh ketij te fundit : “Oh Marty, definitely you are The Wolf of Hollywood”

 

____________________________________________________________________
———————————————————————————————–

2. “A Touch of Sin”  (天注定 - Tian Zhu Ding)  - film kinez me regji te Jia Zhang-ke

Kisha vite pa pare nje film më pesimist se ky. Ose ndofta ky eshte thjesht më pesimisti qe mund te kem pare ndonjehere.
Ne fakt, nuk e prisja qe Jia Zhang-ke (te cilit ia kam pare te gjithe filmat : 1, 2, 3 … ) te bente nje film kaq te erret… (i cili eshte dhe fitues i Cmimit te Skenarit me te mire ne festivalin e Kanës ne 2013).

“A Touch of Sin” ndertohet mbi kater “tufa shijian” ( “incidente te papritura” - keshtu i quajne me delikatese me demek komuniste mediat kineze ngjarjet tragjike qe mbushin kroniken e zeze, pak a shume si ato te kronikes se zeze shqiptare te ketyre viteve ) .
Me poshte, harta e 4 masakrave ne fjale :

1. Ngjarja e pare : vetgjyqesi ndaj korrupsionit

Ne veri te Kines, ne zonen e minierave te qymyrit ne Shanxi,  Dahai (ne foto), vendos te beje vetgjyqesi ndaj drejtuesve te Minieres. Ngjarja i referohet asaj te vitit 2001 kur nje minator, si pasoje e nje zenke dhe ndjenjes se pafuqishmerise, padrejtesise si dhe indiferences se autoriteteve, vret 14 vete. Denohet me vdekje nje vit me vone.

2. Ngjarja e dyte : nje punetor emigrant ‘del nga fiqiri’ dhe kthehet ne serial-killer :

Ne Chongqing (megapoli me i madh ne bote: 29 miljon banore!! ) ne jug-perendim te Kines, San’er, nje punetor emigrant, zbulon ‘avantazhet’ qe i ofron arma e zjarrit. Dhe ben kerdinë pa asnje pretekst. Ngjarja e merr frymezimin nga ato te ndodhura midis viteve 2004 dhe 2012, jo larg “Diges se 3 Grykave“, vite pergjate te cilave nje ish-mercenar ne Birmani, i konvertuar ne punetor emigrant krahu, kryen nje seri vrasjesh. Vritet ne 2012, pas nje odiseje policore te papare!

3. Ngjarja e trete: nje grua, punonjese nje nje sauna, vret nje nepunes civil, i cili tenton ta perdhunojë

Ngjarja frymezohet nga ajo e vitin 2009, kur shefi i Dhomes se Tregetise se Hubeit i cili tenton te perdhunoje nje grua te re 21 vjeçare qe punonte ne nje hotel, pefundon i vrare nga ajo, me nje thike frutash. E arrestuar dhe e degdisur ne nje spital psikiatrik, çeshtja merr dhenë permes internetit, gje qe i detyron autoritetet gjyqesore kineze qe gjithe duke e deklaruar fajtore, ta lene te lire ! Ka qene dhe kronika e zeze kineze me e famshme e ketyre dy viteve te fundit, sidomos ne internet !
4. Ngjarja e katert: Xiaohui, nje djale i ri, duke u ndergjegjesuar gjithe e më teper per kushtet mizerabel te punes, perpiqet te gjeje nje pune tjeter. Ne pamundesi, vret veten.

Ngjarja i referohet valës se vetevrasjeve ne uzinen Fowconn (Apple, Sony, Nokia… : 1.2 miljon punetore) ne qytetin Dongguan, ne qendren e manifaktures Guangdong , provinca me e populluar e gjithe Kines : nderrmarrja ne fjale ka vendosur rrjeta peshku perreth ndertesave-konvikte, per te parandaluar vetevrasjen e punetoreve, qe hidhen nga ballkoni apo dritarja.

***

Ne ndryshim nga Scorsese qe perdor (si zakonisht) deformimin ekspresionist te realitetit per ta bere ate edhe më te prekshem, Jia Zhang-ke e arrin kete gje permes realizmit, ose me sakte, te hiper-realizmit.
Perveç ketij dallimi formal, te dy filmat kane nje sere pikash te perbashketa, duke filluar nga fakti se bazohen ne histori te verteta e duke perfunduar tek konstatimi qe i behet dhunes, si element mbizoterues ne shoqerite e sotme, qofte ato amerikane, qofte kineze. Permes parasë, sigurisht. Dhe ashtu sikurse tek personazhet e “The Woolf of Wall Street”, edhe ata të “A touch of sin”, duke mos patur mundesi te njohin Dashurine (ne nje sens te gjere te fjales ‘dashuri’, dhe ku do nenkuptohej edhe humanizmi), nuk u mbetet gje tjeter veçse te behen, dashur apo pa dashur, te famshem permes kronikes se zeze. Pra performojne. Nje serial-killer, nje kriminel, ne fund te fundit eshte nje showman, nje ‘king for a night’. Biles dhe vetevrasja, ne nje fare menyre mund te lexohet si akt demonstrimi, si performance. Në mungese te dashurise.

Megjithate, filmi i Jia Zhang-ke (nga i cili kisha pritshmeri fort me te larte nga ai i Scorseses), me la nje shije jo fort te mire. Me ngjau disi me nje “Underground” te Kusturices (sigurisht, jo per nga forma!) , pra me nje film qe te krijon pershtypjen se eshte bere enkas per publikun perendimor, si per ta qetesuar koshiencen e tij :  ( “ka dhe me keq, ja ç’behet në Kinë” ) , gje qe te kujton filmat e Emir Kusturices ne vitet ‘90, te cilet jepnin pershtypjen se ishin nje far’  valiumi-komik per publikun perendimor (ose thene ndryshe, “sa mauvaise conscience” ).
___

Nota per dy filmat : 2×7=14:2= 7 (secili)

trailer i “The Wolf of Wall Street” : http://www.youtube.com/watch?v=iszwuX1AK6A

trailer i “A touch of sin” :  http://www.youtube.com/watch?v=sUkFnXd0qHo

Posted on 13th January 2014
Under: Te ndryshme, USA | 1 Comment »

10 arsye për 1 Top-Ten 2013

Voici fotograma e 10 filmave te mi te preferuar te 2013-s shoqeruar nga 10 arsyet (me nje fjalie te vetme!) perse me kane pelqyer :

(click ne foto per secilin film)

TOP 10 - 2013
—————-

1.  Pa dyshim filmi i vitit: i magjishem per nga forma vizuale qe propozon (bukle temporale trash-me-ngjyra-fluo), ne funksion te radiografise se epokes qe jetojme (dhjetevjeçari i dyte i shek XXI) ; e gjitha permes “common images” qe e popullojne vete epoken (vidéo clip, youtube, etj etj) por habitshmerisht pa rene per asnje sekonde te vetme ne gracken e kollajsise (qe ne kete rast do ishte satira, parodizimi i nje situate vulgare… etj etj).
Chef d’œuvre !
———————–

2. “Sot problemi i vdekjes eshte problem i vdekur” - duket sikur thote i madhi Bellocchio dhe sikur qofte dhe vetem per kete, zor se do e harroj kete film te shkelqyer!

———————–

———————–
3. Suspensi ekologjik i vitit, filmi eshte prove me e fundit e faktit se kinematografia e mire nuk eshte gje tjeter veçse çeshtje distance : distanca me te cilen nje regjizor pozicionohet teksa filmon trupat (prej mishi dhe kocke) te aktoreve te tij, te heronjve te tij. Humanizem - thene ndryshe.

———————–
4. Kur mjeshtri i famshem hongkongez Wong takon mjeshtrin e madh te kung-fu-së Ip Man,   kinematografia kthehet ne balet dhe baleti ne kinematografi!
———————–

———————–

5. Jean-Claude Brisseau vazhdon te mos gjeje asnje kokerr leku per te financuar filmat e tij, por si shpjegohet qe prap se prap ata jane nder filmat me ‘te pasur’ te vitit ??

———————–

———————–

6. “Vetem fillimet jane te bukura” - thosh Heidegger; kete thote dhe filmi i Terrence Malick por pa na e imponuar si pensum, si peshë, si ‘detyre shtepie’, por si… parajse e humbur !

————————

———————–
7. Baroque meets Darkness: rezultati eshte … lirizëm !

————————-

————————-

———————–
8. Rralle nje film sci-fi ka ofruar nje pasuri te tille pikturale, duke kthyer nje anije kozmike ne nje “Battleship Zero Gravity”, pra ne nje… utopi!

————————-

———————–

9. Nje komedi ku te gjithe i urojne njeri-tjetrit vdekjen, e megjithate asnjeri nuk vdes: ne shekullin e XXI ka hekje, por jo vdekje!

————————-

———————–

10. Ex æquo, dy filma per nje çmim te vetem: çmimin qe paguajne çiftet europiane qe ndahen ne Europen e bashkuar, ne Paris apo Bukuresht qofshin.

Posted on 30th December 2013
Under: USA, TOPLIST | No Comments »

O brother, o “Coen bros” !

“Inside Llewyn Davis” - film amerikan me regji te Joel & Ethan Coen 

Fitues i çmimit te Madh ne festivalin e fundit ne Kane (dmth çmimit te dyte), filmi i fundit i Coen brothers rrefen veçse nje javë nga jeta e nje kengetari folk, ne universin muzikor te Greenwich Village ne New Yorkun e vitit te larget 1961 : nderkohe qe nje dimer i eger bie mbi qytetin, djaloshi i ri me kitare ne dore lufton per te fituar buken e gojes si muzikant, ne perpjekje per te kaluar pengesa ne dukje te pakalueshme, duke filluar nga ato qe i krijon ai vete.

***

 ‘Teorikisht’, kam nje debolese per filmat qe kane ne qender ‘loser’-at (filmat amerikane jane te permbytur ne winer-a mo) sepse zakonisht tek ata te miret, eshte pikerisht pikeshikimi regjizorial qe i ben prekës, njerezorë, emocionues. Nga ana tjeter, vellezerit Coen kane per karakteristike te vepres se tyre cinizmin, gje qe më bente disi skeptik. Por “Inside Llewyn Davis” më pelqeu!

Nga ana tjeter, edhe pse film fort autentik, seç ka (si zakonisht xhanem, tek nje pjese e mire e filmave te Coen brothers) diçka konsensuale ne te. Vetmia, si subjekt kinematografik, si fenomen, eshte diçka radikale, nderkohe qe tek filmi ne fjale, qasja e vellezerve-regjizorë ndaj kesaj teme nuk eshte edhe aq radikale sa vete vetmia. Kjo vetmi dhe keta ‘beautiful losers’ kaq fotozhenikë, kjo muzike folk, kjo errance (roaming, wandering, roving life… tema te trajtuara ne menyre fort magjistrale ne filmat e viteve ‘90 nga Jarmusch, Kaurismaki, Wenders etj etj) , sikur nuk fitojne ndonje ‘cilesi’ akoma edhe më të re tek ky film.

Ndersa per anen vizuale, “Inside Llewyn Davis” eshte nje margaritar i vertete! Aspekti i ‘pambuktë’ i tij (shihni trailer-in), melankolia e kengeve folk (e perkthyer ne imazh ne menyre te mrekullueshme) , tonaliteti sa depresiv aq edhe humoristik off-beat i tij : s’ke ç’thua !!

E gjitha kjo më ben te mendoj: vellezerit Coen kane pas bere andej nga fillimi i viteve 2000 nje film (qe e kam pas qef!) qe titullohej “O’brother” dhe qe ne fakt ka qene, ne nje fare menyre, nje remake i ”Odisesë” se Homerit. Por dhe personazhi i Llewin Davis-it ka diçka prej Odiseu : a nuk quhet maçoku i tij… Ulysses ?!

Mos ndofta kesaj rradhe fjala eshte per Uliksin e… Joyce ?

nota: 7.9

TRAILER i filmit : http://www.youtube.com/watch?v=LFphYRyH7wc

ps: fimi eshte konfirmimi më i fundit i asaj qe mendoj prej disa kohesh: Justin Timberlake eshte vertet nje aktor i shkelqyer !!

 

Posted on 17th November 2013
Under: Te ndryshme, USA, Cannes, Coen | 3 Comments »

Luftë klasash “for dummies” apo…

 

“Snowpiercer” - film amerikan me regji te koreanit Joon-ho BONG

Si rrjedhoje e nje katastrofe ekologjike, ne vitin 2031 planeti Toke ka ngrire i gjithi: ai ç’ka mbetur nga njerezimi eshte strehuar ne nje tren, i cili qarkullon pa nderprere ne te njejten trajektore prej vitesh e vitesh. I krijuar nga industrialisti Wilford, treni eshte i ndare ne vagone, ne fund te te cileve jane rrasur e ngjeshur te varferit; ne krye te trenit eshte Wilfordi dora vete (Ed Harris) dhe klika e tij. Udhetaret e vagoneve te ndare ne klasa, nuk komunikojne me njeri tjetrin. Por nje dite, Curtis (Chris Evans) vendoset ne krye te nje proteste qe ka per qellim permbysjen e hierarkise. The Revolution??

Filmin e ka bere BONG Joon-ho, pionieri i Vales se Re kinematografike koreane te viteve 2000 (sikur i eshte mekur ca zeri kesaj vale, keto koheve te fundit, por nejse… ) , regjizor i fantastikut “The Host” ne 2007, por edhe i “The Mother” ne 2010 (qe mua personalisht nuk me ka pelqy). Gjithsesi, regjizor i respektueshem, per me teper qe tek “Snowpiercer” ai provon brenda te njejtit film disa ‘ngjyra’, disa tonalitete regjizoriale (edhe tragjiken, edhe komiken, edhe horrorin, edhe filmin/aksion edhe melodramen) gje qe i japin filmit nje dinamikë per tu patur zili!

Tani vijme tek permbajtja e tij: ne pamje te pare, kemi te bejme me lufte klasash, por çik ”for dummies” gjithsesi :  nje tren (nje motorr) si alegori e kapitalizmit (pra dhe e botes ku jetojme sot), nje Chris Evans (aktori par excellence i super-heronjve ‘made in USA’ ) ne rolin e nje “gjeniu te revolucionit” (kjo shprehje degjohet edhe ne film!) pra si te thuash ne ‘rolin’ e Leninit (dhe, ashtu sikurse i pelqen aq shume teorise konspracioniste aktuale pra: Leninin e dergoi ne Rusi Gjermania dhe sherbimet sekrete te fuqive perendimore te kohes per te bere revolucionin por ’sigurisht’ edhe “per te deshtuar” ), njesoj edhe Chris Evans e ka “te keqen brenda” (por per te gjitha keto duhet pare filmi per te kuptuar alegorite ne fjale). Ndersa nga fundi, filmi te lë shijen e nje “Stalker”-i po ashtu “for dummies” : Chris Evans ben me demek muhabet filozofik me armikun e tij te betuar, pak a shume si fundi i filmit te famshem te Tarkovskit (bisedat tek Hyrja e Zones), por shija qe te lë eshte me se shumti ‘filozofi 2 lekeshe’ .

E megjithe ketë e megjithe atë, filmi me pelqeu! Kjo vjen pa dyshim tek ajo qe thashe ne krye te heres: ka nje energji te brendshme tek “Snowpiercer” qe eshte fort e levdushme! Nga vagoni ne vagon ndryshon edhe mizaskena, zhanri, tonaliteti i filmit, i cili kalon nga surpriza ne surprize (e perseris, jo nga ana skenaristike, pasi nese do behej fjale vetem per te, filmi eshte naiv ke zoti). Dhe pa dyshim, humori regjizorial, aq tipik tek Joon-ho BONG, eshte ai qe e nxjerr qimen nga qulli: nga tragjikja tek komikja, nga kristalet e droges tek eksplozivi, nga vagoni ne vagon!

7.8

trailer i filmit : http://www.youtube.com/watch?v=7dd4pogcc4Y

click:

Posted on 5th November 2013
Under: Te ndryshme, USA | No Comments »

Yyyyyyy GravitY !

  Gravity” - film amerikan me regji te meksikanit Alfonso Cuaron

Ne bar do hanim, dhe nuk do e linim pa pare kete film! Dakort, jetojme ne epoke ultra mediatike dhe u be kohe qe nje film hollywoodian nuk ishte pritur (nga kritika e nga publiku njezeri!) nga nje ortek i tille superlativash: kryeveper thone ca, “yyyyyy, filmi me i bukur deri me sot ne 3D” - thone ca te tjere; “filmi me i madh per hapsiren kozmike” -ja presin te tjeret. Box office-i amerikan po ben puf nga numri i hatashem i biletave te shitura, makineria per triumfet e parashikuara ne Oscar eshte vajisur si kurre ndonjehere:  qe “Gravity” do hyje ne historine e kinemase, u mor vesh.
Por pyetja e vetme qe vlen eshte: a ja ndryshon vertet faqen kinemase ky film ??

+++

Vizualisht, filmi te merr ne qafe. Por pikerisht, ketu qendron dhe problemi: me te gjitha gjasat, nese ai do ishte shfaqur ne nje salle te specializuar tip omnimax (siç eshte ajo e “Géode” ne Paris) , ai do kish edhe më interes. Ose me sakt, do kish interesin qe meritonte : efektet speciale vizuale e zanore do te mjaftonin per te krijuar nje dokumentar, dhe s’kish pse regjizori te lodhej duke sajuar nje skenar qe ne fakt mund ta shkruash ne nje faqe letre A4, as te lodhej te krijonte personazhe me gjasme psikologjikë (Sandra Botox, me falni desha te them Sandra Bullock evokon humbjen e femijes se saj, ndaj dhe me demek ka shkuar ne Hapsire, qe te harroje relaitetin e hidhur ne Toke : psikologji 2 lekshe me i llaf),  ndersa George Clooney a thua se po xhiron ate reklamen per Nespresso©.

Shkurt, filmi eshte i kompozuar me pamje (views), te cilat jane ok, jane te bukura ne vetvete, por amà nuk krijojne asnje imazh te vertete! Per shembull, marrim Sandra Bullock, e cila eshte nga fillimi ne fund personazhi kryesor i “Gravity” (dhe nga mesi e deri ne fund, edhe i vetmi personazh i tij) : problemi qendron ne faktin se ajo per asnje moment nuk kthehet ne IMAZH, pasi filmi te le pershtypjen se ai nuk i kushtohet asaj (filmi nuk eshte portreti i nje gruaje astronaute, kjo gje eshte mese evidente).  Marrim hapsiren kozmike : ok, ajo pasqyrohet ne film dhe per nje moment, mund te thuhet biles se filmi i dedikohet asaj (dhe ne kete rast, hapsira do te ishte IMAZHI i filmit). Por as kjo nuk eshte e vertete ! Andej nga treçereku i tij, Sandra degjohet te thote : “I hate the space” dhe, nuk ka veçse nje qellim : te kthehet ne Toke, pra te çaje ferren  nga Hapsira Kozmike! Filmi eshte gjithshka (ne fakt, nuk eshte asgje) , perveçse nje himn per të.

Po me vjen ne mendje “2001 A Space Odyssey” i Stanley Kubrick. Ai film eshte krejt e kunderta e ketij, sepse jo vetem qe eshte nje himn i mrekullueshem per Hapsiren Kozmike,  por eshte i pershkruar fund e krye nga nje spiritualizem metafizik i pashoq.  Perkunder Kubrick-ut, regjizori i “Gravity” nuk e shfrytezon talentin e tij (per efektet speciale) ne menyre qe te na propozoje  ndonje gje tjeter perveç ndonje simboli langaraq (pas metaforave langaraqe javen qe shkoi, u ka ardhur rradha simboleve) si ai i barkut te “Tokes Nënë”  ( “Mother Earth”,thote Kowalski dmth G. Clooney).

Dakort, mund te me thone se sot ne 2013, specia njerezore mund te jete e zhgenjyer nga Hapsira Kozmike, pra nuk jemi më ne 1969 (viti i daljes se filmit te Kubrick), vit kur ambincja ishte pikerisht per te eksploruar Hapsiren, per t’ju ‘dorezuar’ asaj. Por, a nuk eshte mision i nje regjizori pikerisht te TEJKALOJE “l’air du temps”, tendencen e kohes qe ai jeton ?! A  nuk eshte misioni i tij te dale pertej, ne Hapsire? Ne vend qe te kthehet ne … Toke ???!

6.0

TRAILER :   http://www.youtube.com/watch?v=ufsrgE0BYf0

click:

Posted on 27th October 2013
Under: Te ndryshme, USA | No Comments »

Kur kriminelët argëtojnë spektatorin (ose: “Hannah Arendt e keqkuptuar” )

“The Act of Killing” - film amerikano-indonezian me regji te Joshua Oppenheimer

Filmi per te cilin dua te flas, edhe pse jo fort i komercial dhe aspak mainstream, ka ngjallur jo pak debate dhe polemikë po aq sa dhe eshte vleresuar ne disa festivale filmash te te Drejtave te Njeriut si dhe nga organizata te tilla si ‘Amnesty International’.
Behet fjale per nje dokumentar (me sakte, nje doku-fiksion) te  Joshua Oppenheimer, regjizor amerikan, i cili shkon ne Indonezi me kameren e tij per te investiguar per nje nga krimet me te pergjakshme te shek te XX : masakren e kryer ndaj komunisteve (por dhe ndaj atyre qe gabimisht konsideroheshin si te tille) ne vitin 1965, rreziku ndaj te cileve u perdor si pretekst per puçin ushtarak te gjeneralit Suharto nje vit me pas, si dhe mbajtjen se pushtetit po nga ana e tij per 30 vjet me rradhe (deri ne 1998).

Por per te thene se ç’mendoj per kete film fort polemik, se pari po tregoj (gje qe e bej rrallë!) se si eshte i ndertuar  vete “The act of killing“  (trailer : ketu)
***

Ne 1965, njerez te thjeshte te dyshuar si komuniste, u bene viktima te nje masakre masive ne Indonezi. Pjesa me e madhe e studimeve mendon se ka patur te pakten 500 mije te vrare; te shumten 2 milion.

Ne qender te filmit jane 2 ish-kriminele, Anwar Congo et Herman Koto (ne foto, majtas) nga qyteti i Medan-it, te cilet e kane fjalen nga fillimi deri ne fund te tij : fizikisht ngjajne pak a shume si i Holli me te Trashin (Laurel & Hardy).
Filmi bazohet tek ‘ndjesia’ subjektive qe nje personazh historik (ne rastin konkret, nje kriminel) ka per nje eveniment (ne rastin konkret, nje masaker) : nga njera ane, filmi nenvizon karakterin banal te psikologjise se ketij personazhi, dhe nga ana tjeter, po aq nenvizon edhe karakterin historik vendimtar te ngjarjes ne fjale (gjate te ciles ai ka luajtur nje rol jo te vogel!). Pikerisht ky rol, ne film, me se shumti pasqyrohet si i pershkuar nga ngjarja ne fjale (nga masakra) se sa krijues i saj, pra i masakres. Per shembull, rikonstituimi (riprodhimi) i fakteve, nuk merr ndonje rol qendror, principal: filmi nuk interesohet per kontekstin ideologjik dhe politik ne te cilin kriminelet vepruan (e vetmja fraze qe degjohet eshte fakti qe krimi u krye ne kuadrin e nje aksioni anti-kinez, anti-komunist, dhe kaq).

Megjithate, le te flasim per filmin. Ai eshte i ndertuar ne 6 kapituj te cilet nuk jane te ndare nga njeri tjetri me ndonje tabele, por me ca si pune skeçesh tip ‘musical theatre’ (fotot e mesiperme), pergjate te cilave Anwar Kongo et Erman Koto, pra dy ish-kriminelet  ne fjale, interpretojne perpara kameras se regjizorit fantazi te tyre: per shembull, ne njeren prej tyre, Herman Koto (i Trashi) shfaqet (si travestit) ne rolin e drejtueses se nje reviste tip ’tiller girls’ buze detit; ne nje tjeter, Anwar Kongo (i Holli) shfaqet ne nje ritual purifikimi i veshur si prift ne buze te nje ujevare, nderkohe qe viktimat e tij shfaqen rreth tij duke e falenderuar per krimet qe ka u bere, duke i dhuruar medalje merite, ne formen e nje catarsis-i grotesk. E keshtu me rradhe. Nuk e kuptoj fort mire qellimin e atyre skeçeve, dhe mu duken jo vetem te shemtuar (ok, ai ishte qellimi i tyre), por mu duken sikur e ftonin spektatorin te qeshte me shijet e keqia estetike te xhelateve, a thua se mungesa e kultures (pra gustot dhe shijet e tyre karagjoze) jane ato qe i bejne ata te tmerrshem dhe te urryeshem!
Nejse… po e kalojme kete punen e skeçeve… .

Pra filmi ndahet ne 6 kapituj :

- ne te parin, ish kriminelet intervistohen dhe shoqerohen tek vendi ku kryenin krimet e tyre (sot, dyqan çantash grash). Ata tregojne me gjeste se si i qeronin viktimat e tyre: u vinin rreth fytit nje tel qe e terhiqnin fort, ne distance nga viktima, dhe puna u krye. Tamam si ne foton majtas.
Pastaj “çifti” intervistohet rreth background-it te tij sociologjik dhe ata shpjegojne se per punen e tyre prej xhelati ishin frymezuar nga ‘filmat noir’ (filmat me gangsterë) amerikanë te viteve ‘40. Vrasjet i benin diten, ndersa naten punonin si roje diskoteke! Njeri nga dy gangot, deri edhe sot vishet tamam si Al Pacino i “Scarface” te Brian De Palma; tjetri, më së shumti vishet si travestit, qe te kujton nje karikature te Takeshi Kitano-s. Te dy kane shpikur edhe nje etimologji te re (komplet te genjeshtert !!) te fjales ‘gangster’, te cilen e shpjegojne edhe ne nje emision talk-show (ne te cilin jane te ftuar dhe ku duartrokiten nga publiku komplet debil!) : sipas tyre, gangster do te thote ”free men”, njeri i lire !! Pra ata ishin gangtera, njerez te lire, qe pastruan vendin nga komunistet, nga kinezet… etj etj.

- ne kapitullin e dyte, mesojme se ata qe benin lidhjen midis xhelateve (ekzekutuesve) dhe pushtetit ishin njerez intelektuale, te cilet merrnin ne pyetje personat e dyshuar e te denoncuar dhe pastaj ua kalonin gangove.

- ne te tretin, mesojme mbi rendesine e milicëve privatë paraushtarake ne Indonezine e sotme, te cilet kane per idol dhe kumbar… gangsteret e dikurshem! Veshur me rroba me ngjyra te ndezura, milicet kryejne aktivitete mafioze, per shembull marrin ne ”mbrojtje” tregetaret, sidomos e veçanerisht ata me origjine kineze (qe do te thote : vendosje gjobash te majme tregtareve kinezë, me pretekstin se “po ju mbrojme nga hajdutet” ) etj etj, oganizojne fushata elektorale  (vete ministri aktual i Rinise se Indonezise na paskesh qene dikur anetar i njeres prej ketyre bandave!) etj etj. Sa per njeriun e thjeshte indonezian, ne rastin me te keq, ai i konsideron keta gangstere si “yje televizive” ndersa ne rastin me te mire eshte thjesht indiferent (edhe pak i intimiduar por gjithsesi, lehtas talles ndaj tyre: “ç’jane keta karagjoze veshur me lajle-lujle“, me nje fjale).  Megjithate, problemi i dokumentarit eshte se nuk tregon asnje, por as edhe nje aspekt te vetem te jetes aktuale politike indoneziane, nderkohe qe nuk ka shume kohe (ne 1998-n), indonezianet debuan me ceremoni Suharton, diktatorin e tyre, permes nje revolucioni demokratik qe popuj te tjere do ta kishin jo pak zili.

- Ne kapitullin e katert, regjizori fton dy gangot ne nje studio televizive, pra ne xhirimin e nje filmi televiziv ne te cilin ata duhet te luajne, me rradhe, nje here edhe rolin e xhelatit dhe nje here tjeter ate te viktimave. Per te vjelur fjalen e ish-xhelateve, regjizori instalon dy dispozitivë : dispozitivi i pare eshte skena, plateja ku ata luajne (gangsteret perpiqen te jene ne maksimum bindes, me demek permes lojes psikologjike!!) dhe dispozitivi i dyte eshte lozha ku ata ulen per te ndjekur xhirimin e filmit ne fjale, gjithe duke qene te filmuar nga nje pseudo candid-camera (kamera e fshehte, por qe nuk eshte e tille, pasi ata duket se jane te mireinformuar qe po filmohen). Gangsteret arrijne te artikulojne mekanikisht disa fjale, permes te cilave pranojne se aktet e tyre ndaj te ashtuquajturve komuniste kane qene barbare, qe ish-armiqte e tyre (komunistet) kishin nje ideologji koherente ne raport me situaten sociale te fshataresise indoneziane ne vitet ‘60, biles pranojne se “perndiqnin njerez qe benin pjese ne nje organizate ilegale, nderkohe qe deri ne 65-n, ajo organizate ishte plotesisht legale” - pranojne vete gangot me gojen e tyre (behet fjale per PKI, Partine Komuniste Indoneziane,  partia e dyte per nga rendesia ne Indonezine e asaj kohe, shefin e te ciles, perpara se ta ekzekutonin ne 1965, e ka pas taku ne Tirane edhe Enver Hoxha).
Pastaj tregohen pasazhe nga xhirimi i skenave te masakrave te bera neper fshatra: fshatare te vertete luajne figurantët.

- ne kapitullin e peste e te gjashte, filmin qe kane xhiruar vete kriminelët, e shikojne ata vete, biles Anwar Kongo deshiron t’ja tregoje ate edhe nipave te tij! Ai i thote atyre se kur po luante rolin e nje viktime, ka ndjere humbjen e dinjitetit njerezor dhe i eshte dukur sikur vertet po e vrisnin, nderkohe qe nderhyn regjizori amerikan (dmth Joshua Oppenheimer) i cili i kujton atij se viktimat, e kishin te sigurte qe do vdisnin, ndersa ai, pra Anwari, ishte thjesht ne rol kinemaje! Anwari shfaqet i tronditur nga kjo gje.

Shkurt, edhe pse filmi perpiqet te hedhe drite mbi fakte historike si dhe të koncentrohet tek banaliteti i te Keqes (i misheruar tek xhelatet e dikurshem), prap se prap të lë pershtypjen se ne vend qe te na ofroje mundesine qe reflektojme mbi aktet e tyre barbare, me se shumti na propozon qe te gjykojme vertetesine e sjelljeve te tyre psikologjike, na propozon mimiken e xhelateve, performancen e tyre ne raport me realen (ate qe ka ndodhur vertet). “Veçantia psikologjike” e krimineleve zevendeson, ne nje fare menyre, informacionin historik. Per shembull: ç’kane bere keta dy tipat pergjate 48 viteve qe ndajne vitin e larget 1965 me ate te sotmin, pra 2013-en ??  Asnje pyetje e tille nuk u drejtohet atyre! As edhe nje e vetme !!

Ose, mund te shtrohet pyetja: kush e ka patur kete idene e realizimit te nje filmi me ish kriminelet, brenda vete filmit ne fjale : regjizori amerikan Joshua Oppenheimer apo ish-xhelatet ?? E ka bere kete, me qellim qe dy gangot te mund te deshmojne krimet e tyre, apo kane qene vete kriminelet qe e kane propozuar nje mizaskene (hollywoodianizem vulgar) te tille ?? Sepse te krijohet pershtypja se, në më te shumten e kohes, jane ata qe e terheqin prej hunde regjizorin qe i interviston, sesa e anasjellta !!

Eshte e vertete qe ne disa momente te caktuara, ndjehet nje fare reagimi nga ana e ish krimineleve per aktet e kryera. Per shembull, ne momentin qe njeri nga dy ish kriminelet shikon filmin e xhiruar ku ai luan rolin e nje viktime, ate e ze e qara. Keqardhje per krimet e bera ?? Hmmm, si zor te thuhet : duket me se shumti se i vjen si peshtirë nga vetja.  Ose, ne fund fare te filmit, te njejtin ish-kriminel  e  kap keq fare e vjella. Po kush na siguron se dy skenat jane xhiruar njera pas tjetres ?? (gje qe do konfirmonte se ka ndodhur vertet nje farë catarsis-i tek ai). Per me teper qe fundi i filmit te jep pershtypjen se më ne fund, edhe regjizori “ja doli mbane” dhe e shpetoi nderin e tij (imazhet i denuan kriminelët!!), sesa ndonje ndjesi se xhelatet u vendosen realisht perballe krimeve dhe ndjehet vertet se kane filluar te pendohen.

Mendoj se tek ”The act of killing” ka nje dialektike te rrejshme, qe ka te beje me vendin e estetikes ne raport me realen (realitetin) : ajo (estetika, forma kinematografike e filmit) perpiqet te na imponohet si sinteze, si konkluzion nepermjet faktit te surprizimit te saj (pra te vete estetikes) sa here qe nje ideologji arrin te mediatizoje vdekjen. Ne nje fare menyre, filmi te krijon pershtypjen se ai vete beson tek vdekja e Historise, sikurse beson tek kapaciteti i tij (si forme shprehese artistike) per te qene veçse nje skenografi. Nderkohe qe nje film i kesaj natyre ka per detyre : 1. te shpresoje tek mbijetesa (nga njera ane) dhe 2. të assume pafuqishmerine e saj, pra te vete kinemase, gjithe duke gjetur menyren per ta tejkaluar nje gje te tille - shembull, filmi “Shoah” ose filmat e kamboxhianit Rithy Panh.

°°°°°°°°°

Qe te kuptohemi: se pari, duhet thene se reprezentimi i masakrave, i gjenocideve apo krimeve masive nepermjet kinematografise eshte shume delikat, sidomos kur evokimi i tyre behet nepermjet fiksionit, rikonstituimit, dmth nepermjet ‘fals’, nepermjet ‘disguise’. Une njoh deri tani vetem NJE kryeveper filmike qe arrin ti afrohet per nga permasat nje gjenocidi si atij ndaj çifuteve gjate Luftes se II Boterore : “Shoah” e Lanzman. Kam prekur dy fjale per të ketu.

Nga ana tjeter, deshira per te ndryshuar boten permes nje filmi, duhet ta pranojme se eshte kapitull i mbyllur: kinemaja ne shek XXI, nuk eshte më mjeti kryesor shprehes i Botes dhe filmi i fundit qe ka patur deri diku impakt jo te vogel tek publiku, ka qene “Midnight express” (1978) - film skandaloz, por qe ndikoi realisht ne renien drastike te turizmit ne Turqi (nje gje e tille eshte konfirmuar me shifra, asokohe). Keshtu qe me duket se nese nga njera ane na duhet te pranojme se sot, ne shek XXI, eshte e pamundur te pretendohet se “ky film do ti sensibilizoje indonezianet” (per masakren ndaj komunisteve ne vendin e tyre ne vitet ‘60), nga ana tjeter duhet te pranojme se interesi i tij i vertete do te ishte debati se sa vlera reale ka ai, qofte dhe nje per nje pale sy te vetem (gje qe po perpiqem edhe ta bej, pasi edhe une fundja nuk jam veçse “nje pale sy” ). Dhe pikerisht, ajo qe i shqetesoi syte e mi ne kete film nuk eshte aq shume fakti qe ai (filmi, regjizori) u kerkon xhelatëve te dikurshem te riluajne skenat e krimeve te tyre (edhe pse nje dispozitiv i tille, formalisht dhe moralisht eshte shume shume i diskutueshem!!) se sa fakti qe prapa ketij reprezentimi (teatralizmi) spektakolar, “The act of killing” kerkon nga une si spektator, qe ne nje far’ menyre te zevendesoj super-egon (surmoi) “morale” te xhelatëve ! Nderkohe qe ata, veçse kete gje presin : venien ne skene (skenarizimin, ahengizimin) e fajit te tyre ! Dhe kjo per ata, nuk eshte veçse nje akt mirenjohjeje nga publiku. Dmth nga une!

Une e kuptoj qe regjizori mund te mbrohet e te thote se filmi i tij nuk eshte veçse nje portret psikologjik i nje krimineli, i nje xhelati fashist. Ok. Por problemi eshte se filmi ofron vetem nje shteg : ai luan me ambiguitetin e nocionit te ‘banalitetit te se keqes’ (Hannah Arendt) si dhe me ate te banalitetit te psikologjise se xhelateve. Venia ne skenë e shijeve te tyre te keqia artistike (qe ne film pershfaqet permes nje kitsch-i ekzotik) na nxjerr tek ideja paradoksale (prandaj dhe them ne titull se Hannah Arendt eshte keqkuptuar) qe keto tipare na qenkerkan edhe koncentrimi i aspektit te pashpjegueshem te krimeve te tyre! Nderkohe qe ata vete, kriminelet, çdo here qe pyeten, japin nje shpjegim nuk ka ku te shkoje më objektiv te asaj qe kane bere ( “komunizmi nuk ishte mall indonezian”, “ishte mall kinez”, “ja, komunizmi humbi, pra ne jemi pjese e nje fitoreje historike”  etj etj). A thua se ne Indonezi, vetem xhelateve u ka mbetur nje ‘memorje historike’ !!

Atehere : si ti filmoje, si ti intervistoje horrat nje regjizor ? Pyetje e veshtire. Ndofta duke mos i intervistuar fare. Ose, nese i interviston, ta filloje nga nje gje ‘e thjeshte’ : qe ne fillim, te mos i lejoje qe ta terheqin nga hunda (pra te beje ç’duan ata) e qe me pas ti krijojne pershtypjen e rreme se ata jane ne meshiren e tij. Jo. Sepse perndryshe, ne rastin me te mire ndeshja del barazim, dhe ne rastin me te keq… triumfojne horrat.

5.0

TRAILER I FILMIT : http://www.youtube.com/watch?v=tQhIRBxbchU

 

ose dhe nje tjeter trailer (click ne foto) :

 

 

Posted on 17th October 2013
Under: Te ndryshme, USA | No Comments »

Prap Woody??

“Blue Jasmine” - film amerikan me regji te Woody Allen

Pas turneut te tij europian gati 10 vjeçar (dhe dalldisë pas muzave te tij : Scarlett Johannson, Carla Bruni apo Penelope Cruiz) Woody i eshte kthyer vendlindjes, dmth Amerikes. Muza e tij e radhes quhet Cate Blanchett (dhe aq me mire per mua: bashke me Cameron Diaz, ajo eshte nje nga dy-tre aktoret e mia te preferuara amerikane).
Kisha degjuar e lexuar se shtypi dhe kritika europiane po e presin goxha mire filmin e tij te ri, duke e konsideruar si me te mirin e regjizorit, qe prej gati 10 vitesh, dmth qe prej “Match Point”. Ishte ky kuriozitet qe me shtyu te shkoja ta shihja, edhe pse isha betuar, e zeza ne te bardhe, se nuk do shkoja me te shihja filmat e Woody-t.

Blue Jasmine” eshte historia e nje gruaje te sapodivorcuar nga nje pasanik (filmi lë të nenkuptohet se burri i saj, rol i luajtur nga Alec Baldwin, ishte tip Bernard Madoffi qe perfundon ne burg) dhe andrallat me motren e saj pas divorcit. Sa isha ne kinema, filmi me ‘pelqeu’, me ‘argetoi’. Sapo dola nga kinemaja… e harrova!  A thua se kisha qene ne ndonje park lojrash: asnje kujtim, asnje meditim per te, hiç fare fare. Wow! Si eshte kjo pune?

Qe Allen di te beje filma (pas nje karriere 40 vjeçare, ç’te Kish qene!) dhe qe une po ashtu di (shpresoj) te shoh filmat e Woodit, kete e dija, po seç kish diçka qe prap se prap nuk shkonte. Ne darke, per fat degjoj ne radio nje kritik kinemaje (te cilit ja vleresoj ato qe thote e shkruan mbi filmat, por  njekohesisht eshte edhe shkrimtar- dhe kjo ka rendesi! ), hodhi idene se ndofta Woody Allen ka shkuar kot (eshte ngaterruar ne vocacionin e tij) : u ka dash te behej romancier! Dhe do kish qene vertet nje romancier i madh! Sepse sipas tij, ngjarja ne vetvete (skenaret e filmave te tij, Woody i shkruan gjithmone vetë!) eshte fort interesante, por që ne imazh… nuk jep pothuaj asgje!

Dhe ne fakt, kritiku ne fjale kish te drejte. Edhe pse e ‘maskuar’ falë mjeshterise profesionale te regjizorit, ne fund te fundit, “Blue Jasmine” nuk eshte veçse nje ’skenar i kthyer ne film’. Qe prap se pra do te thote : para se gjithash (dhe mbi te gjitha) nje skenar.
Dhe kjo nuk eshte hera e vetme: gjithmone kam patur ndjesine e mungeses se deshires per te riparë nje film te regjizorit ne fjale (me ndonje perjashtim te rralle, si psh “annie hall” ose “manhatten” ). A thua se tek filmat e tij nuk kam arritur (nuk kam mundur) te shikoj imazhe.
Per shembull, kur dola nga kinemaja, pyeta veten :
- ç’fare fshihen pas imazheve qe pashe??
- Asgje!
- C’fare ka dashur te na thote autori? (pra, a permbante filmi imazhe qe ‘nuk munda ti shoh’ qe heren e pare?)
- Jo, asnje per besë!
- Per shembull (qe te jem konkret) : ne qender te filmit eshte Jasmine, e luajtur nga Cate Blanchett. Nese fytyra (face !) e saj do ishte kthyer ne imazh, ai do me shoqeronte edhe pas filmit! Pak a shume si fytyra e Gena Rowlands ne filmat e John Cassavetes! Pak a shume si  ‘Faces’ e Cassavetes!

Shkurt : nese e gjithe kjo histori do kish qene nje roman, me siguri ai do ishte nje roman i mrekullueshem!! Keshtu qe kritiku qe lançoi idene, më duket se e ka fort mire: Woody Allen, ne fund te fundit, ndofta eshte gabuar ne perzgjedhjen e tij profesionale: nese do kish zgjedhur letersine si art te tijin, do ish bere nje romancier vertet i madh! Dhe si artist qe i ka qejf paradokset, jam i bindur se vete Woody do kish qene dakort me kete konstatim!
nota : 6.0

TRAILER  (click) 

Posted on 2nd October 2013
Under: Te ndryshme, Allen, USA | 4 Comments »

8 me 2 (Star Trek vs. World War Z)

Dy blockbusters estivalë, qe pashe kete vere nga te cilet i pari, ja mbledh “8 me 2″ te dytit.
Konkretisht :
“Star Trek Into the Darkness” - film amerikan me regji te J.J. Abrams

Per te thene nje te vertete, kurre nuk kisha pare ne jeten time as ndonje pjese nga seria televizike e Star Treqeve, por dhe as EDHE filmin artistik “Star Trek The Future Begins” (2009). Sebep kesaj rradhe u be fakti qe regjizor i filmit eshte JJ. Abrams, kineasti qe pat realizuar  “Super 8″ (por dhe producent i “Cloverfield“) : dy filma qe me kane pas pelqyer shume!
Keshtu qe edhe pse nuk ua kisha fare (po fare amà!) idene personazheve te famshem te serise ( e cila, me te drejte ose te padrejte, ka patur reputacionin e diçkaje démodé), filmi me pelqeu! Shume biles!!
Pse ?
Ne nje fare menyre, tema eshte po ajo edhe e “Zero Dark Thirty” dhe “Iron Man 3″ : Bin Laden. Vetem se kete rradhe, supozohet se çdo te ndodhte nese “The nightmare number one” i Amerikes, ne vend qe te emelinohej brutalisht, do ti jepej mundesia te shpjegohej.
Më ekzaktesisht, behet fjale per ekuipazhin e “USS Enterprise” qe ka per mision ti jape fund akteve te nje terroristi intergalaktik (luajtur nga anglezi Benedict Cumberbatch, sharm prej akulli, fytyre zhapiku dhe ze prej sentori),  pa terhequr vemendjen e kombit armik qe e strehon ate (Klongons-ave), duke evituar keshtu krijimin e nje sebepi (casus belli) qe do te sillte shperthimin e Luftes. Ose me sakt, te Luftes se Yjeve. Sigurisht, ngjashmerite me Pakistanin (vendi qe strehoi Bin Ladenin) jane krejt rastesi te rastesishme !!  LOL.

Kaq sa per skenarin i cili, siç konstatohet lehtas, vazhdon te jete  “post-11 shtator”. Asgje te keqe ne kete mes, por edhe asgje te re. Shkurt, nuk kemi nderruar epoke.

Po per formen ?
Pikerisht ketu ‘luan’ filmi (jo filmi ne sensin e skenarit, por ne ate te mizaskenes, te ‘formes’, tamam si ajo shprehja : “palé se ku luan filmi???!” ).
Star trek into the darkness” eshte i bukur pasi pikerisht eshte i bere me qejf e me pasion: i nxjerre nga duart dhe mendja e regjizorit te “Super 8″, filmi ofron nje pasuri te hatashme zgjidhjesh (tamam si nje Rubik’s Cube !!), nje pasuri pikturale po aq te hatashme (per shembull skena e fillimit, por edhe ato te vendosura neper korridoret e anijeve kozmike) duke i dhene atij karakterin e nje Battleship Zero Gravity. Pra te nje graviteti zero, pra te nje… utopie!  Të nje utopie (sepse rrjedh nga vizioni i nje ‘Bote te Drejte’) ku, ndofta pikerisht per shkak te Arsyes, lufta e yjeve… nuk shperthen!

nota: 8.0

————————————————————–

“World War Z” - film amerikan me regjit te Marc Forster

Ky ishte tjetri blockbuster estival per te cilin kisha nje far’ kurreshtjeje per ta pare. Dhe shkova ta shoh.
Me poshte nuk po ndalem se per ç’fare behet fjale ne film por thjesht po shpjegoj se, edhe pse i te njejtit zhaner (fantashkencë) dhe i te njejtit gabari’ (blockbusters), “Star Trek” ja mbledh “World war Z” tetë (nota e te parit) me dy (nota e te dytit - pra filmi nuk me pelqeu fare, po fare fare amà).

World War Z” nuk eshte film, por eshte ajo qe une e quaj shpesh : skenar i filmuar. Pra duket se regjizori ka vepruar si me poshte : se pari ka marre nje skenar ne leter i cili, i bazuar ne nje roman (thone se romani eshte i shkelqyer pasi eshte i pershkuar nga nje humor i zi theres), eshte jo vetem plot difekte,  paradokse dhe budallalleqe skenaristike, por eshte edhe reaksionar e cinik (pjesa kryesore e sulmit te zombive nuk zhvillohet veçse ne… Izrael : toka e hebrejve si metafore ku trupat njerezore mblidhen me eskavator !! Marshalla metafora!).

Pastaj, nisur nga ky skenar, regjizori ngré filmin e tij i cili, siç thashe ne fillim, eshte thjesht ilustim kompjuterik (2/3 e filmit jane te realizuara nepermjet efekteve speciale - ne princip, s’ka asgje te keqe) i nje skenari letrar. Per ta ilustruar kete, po marr nje skene, ate te hapjes, e cila eshte nje skene paniku ne qytet : mberritja e zombive.
Skena eshte e kopjuar nga ajo e mberritjes se alieneve tek “War of the Worlds” i Spielbergut (film i shkelqyer në 90% te tij, me perjashtim te fundit ultra komercial; nejse). Pikerisht, mjafton te krahasosh keto dy skena hyrese te dy filmave ne fjale (fluiditetin e tyre, autenticitetin apo fotozhenicitetin e tyre) dhe e kupton menjehere se ç’dua te them me ’skenar te filmuar’, ose siç mund ta quajme ndryshe : perkthim mekanik te nje teksti ne imazh. Që Marc Forster nuk eshte Steven Spielberg une kete e di, por diferenca eshte e tille sikur te krahasosh nje roman me nje faturre dritash apo uji!

nota : 2

Tete me dy, me nje fjale.

Posted on 24th September 2013
Under: Te ndryshme, USA | No Comments »

Sa vlen një orgji piroteknike, e sinqertë dhe optimiste??

“PACIFIC RIM” - film Amerikan me regji te Guillermo del Toro

Kur ben vape dhe nuk ke kondicioner ne shtepi, kur nje nga 2-3 blockbusterat e kesaj vere eshte realizuar çuditerisht nga nje regjizor per te cilin kam patur gjithmone nje far konsiderate (meksikani del Toro i Labirintit te Panit), kur mjeket keshillojne frekuentimin e sallave te kinemave, atehere ç’duhet bere ? Duhet shkuar dhe pare PACIFIK RIM. E duhet thene: nese te gjithe blockbusterat estivale jane si ky, plaste termometri  :-)

Sepse filmi eshte vertet i mire! Skenari nuk ka ku te shkoje me te thjeshte: Kaijuve, mostrave qe dalin nga uji e qe synojne shuarjen e jetes ne Toke, u kundervihen Jaegersat, robotë me permasa sa dhe monstrat ne fjale, te kontrolluar nga 2 plote (qe komunikojne me ndihmen e telepatise, fale nje kordoni neuronal).

Super-monstra vs. super-robotë : program veror per shpetim planetar. Why not ??!

Nese kish diçka qe me merziti, ishte fakti se filmi ishte ne 3D. NUk kam asgje kunder 3D se famshme, por problemi ishte se dimensioni i trete nuk i shtonte asnje vlere filmit! Por sot, duke lexuar nje interviste te regjizorit, mesova se “Pacific Rim” nuk ishte xhiruar fare, po fare-fare amà ne 3D dhe ishte konvertuar ne i tille vetem në… post-production! Dhe kjo, thjesht per ti permbushur nje deshire (kapriçio? pastiçio?) producentit, dmth te plotfuqishmit WARNER, me gjithe kundershtimin e regjizorit (i cili thosh se, ne princip, mendon se 3D nuk mund t’i sjell asnje vlere kinematografike kinemase por nejse, ky eshte tjeter debat).
Po ashtu, nga intervista mesova disa gjera interesante si per shembull faktin qe Del Toro na paska studjuar me jo pak vemendje tablo te tilla si “El Coloso” i Francisco de Goya ose “The wave” e japonezit Hokusai.
Nuk habitem, pasi duket ashiqare se filmi eshte bere ‘me qejf’, me pasion, me sinqeritet, me bujari. Veti te rralla keto per nje blockbuster!! Biles mua me duket gje e mire qe skenari eshte i thjeshte e mund te shkruhej ne nje flete formati A4: fundja eshte mese evidente se regjizori ka preferuar ‘te argetohet’ e te na argetoje me energjine qe filmi prodhon, fatmiresisht duke mos rene ne videoclip-izem : lenda, materja e filmit, ne nje pjese më shume se te madhe, eshte kinematografi e mirefillte !

Mbetet te shihet se sa vlen nje origji e tille piroteknike qe, siç thosha, eshte e bere me sinqeritet, talent dhe optimizem.
Kinemaja eshte besim, eshte feith, foi, fides. Qe nga momenti qe e ke besuar, qofte kjo edhe nje orgji, detyrimisht qe edhe e ke pranuar. Dhe qe nga momenti qe e ke pranuar (pra: nuk ke dale nga kinemaja, nuk ke nderruar DVD, nuk ja ke futur gjumit), nota eshte detyrimisht kaluese. Aty pastaj, secili ka nje opinion te tijin (qe varet nga shume faktore).

Per mua, nota : 7.8

Trailer i filmit :

Posted on 24th July 2013
Under: Te ndryshme, USA | No Comments »

“I like things that look like mistakes”

“Frances Ha” - film amerikan me regji te Noah Baumbach

Ju kujtohet komedia e shkelqyer amerikane “Greenberg” me Ben Stiller, dhe qe kish si lejtmotiv pikerisht ate qe e thosh njeri prej heronjve te filmit : “It is huge to finally embrace  the life you never planned on” ? E ka pas realizu amerikani Noah Baumbach, regjizor edhe i “The Squid & the Whale“, filmi tij i parë fare, e qe me pat pelqy po aq !
Po ashtu, nese ju kujtohet tek “Greenberg”, shikojme per here te pare fytyren plot drite te nje aktoreje te re, Greta Gerwig - roli i pare i saj ne kinema, per te cilen asokohe pata shkruar : “…me siguri qe do ja ridegjojme emrin per mire kesaj aktoreje te magjishme “.

Ja ku erdhi dita e Arberit, dmth dita per te ripare fytyren plot drite te Gretës, kesaj rradhe ne rolin kryesor te nje filmi qe mban si titull vete emrin e heroines kryesore (Frances Halloway), skenarin e te cilit per me teper e ka shkruar… vete ajo !
Filmi, qe trajton temen e miqesise midis çikave (ne rolin e shoqes se ngushte te heroines kryesore luan vajza prej verteti e kengetarit Sting ! - ne foto majtas, ajo me syze) , duket se ka per lejtmotiv ate qe vete Frances Ha(lloway) thote ne fund fare-fare te tij : ”I like things that look like mistakes”. Ndofta duhet pare diçka e perbashket me nje tjeter film ku ne titull figuron togfjaleshi “ha”, me ”Annie Hall” te Woody Allen, “morali” i te cilit po ashtu ka qene pak a shume i tille : “we expect too much from life” …

nota : 7.8

trailer :

Posted on 17th July 2013
Under: Te ndryshme, USA | No Comments »

Në emër të atit e të birit…

 ”After Earth” - film Amerikan me regji te M. Night Shyamalan

Ka ndodhur nje kataklizem ne planetin Toke, dhe banoret e saj jane te detyruar te evakuoen ne nje planet tjeter.
1000 vjet pas kesaj katastrofe,  gjenerali Cypher Raige (Will Smith, skenarist i vete filmit) dhe djali i tij (i vertete!) Kitai (Jaden Smith), nisen me nje anije kozmike ne udhetim, por pas nje aksidenti, perfundojne… ne planetin e braktisur Tokë! Willi eshte i plagosur rende e nuk leviz dot nga vendi. I biri eshte detyruar te ndermarre nje “udhetim” ne kerkim te kutise se shpetimit (e cila ka perfunduar 200 km larg nga vendi ku ndodhen bab e bir), udhetim inicues i ketij te fundit, metafore e emancipimit ndaj tuteles paternaliste.

Kam qene gjithmone partizan i idese se, lënë menjane ndonje Scorsese, Spielberg apo Michael Mann (te cilet kane tashme moshen e pensionit), nese ka patur nje regjizor i cili arrinte te bente kinematografi te mire (biles SHUME te mire !!) gjithe duke ndenjur brenda sistemit hollywoodian, ky ka qene Mister Night Shyamalan. Megjithate, me sa duket, deshtimin financiar te “Lady in the Water” (2006) nuk ja fali kush ne Hollywood dhe, duke filluar nga filmi i tij pasardhes (The Happening - 2008) , ndjehen rendshem kushtezimet e producenteve hollywoodiane. Edhe tek “The Last Airbender” (2010), me gjithe deshiren e mire dhe talentin e regjizorit, ne nje shikim te dyte, filmi nuk ka magjine e atyre te fillimit (The Sixth Sense, Unbreakable, Signs, The Village). Ndersa kesaj rradhe, eshte krejt flagrante: Shyamalan ka humbur perfundimisht lirine e tij : jo vetem pse skenarist i “After Earth” eshte Will Smith (tradicionalisht, regjizori ne fjale ka qene vetë skenarist i filmave te tij) por dhe ne teresine e tij, filmi s’ka asgje ’shyamalaneske’. Le pastaj qe gojet e keqija (Hollywood Reporter per shembull) thone se “After Earth” eshte nje film-mesazh sientologjik nga ana e Will Smith-it, por mua me duket se, edhe sikur ai te jete konceptuar qe ne gjeneze si instrument prozelit ne funksion te nje sekti torollak, prap se prap, nje film i mire, kur eshte i mire, arrin ti tejkaloje filtra te tille (ose shqipçe: “Malet me blerim mbuluar” eshte film i mire, gjithe duke qene film i realizmit socialist, apo jo ?! ).

Shkurt: në emër te te Atit dhe te Birit, me duket se rruges kemi humbur Mister Night Shyamalan-in. It’s a pity !

nota: 7 (me mik)
5 (pa mik)

trailer :

Posted on 11th June 2013
Under: Te ndryshme, USA | No Comments »

Login     Film Journal Home     Support Forums           Journal Rating: 4/5 (2)