STALKER

Nese ka nje gje te mire vazhdimesia e nje kinoditari, ajo eshte mundesia per t’iu kthyer here pas here asaj qe kemi shkruar per filmat e meparshem te X apo Y regjizori. Duke qene se Coppola (regjizori i “Goodfather” apo i “Apocalypse now”) qe prej vitit 2007 i eshte rikthyer regjisë se filmave (pas nje perudhe gati 10 vjeçare “pushimi” te detyruar (1997-2007 per shkak te borxheve astronomike qe kish !), eshte interesante te lexosh komentet per dy filmat e parafundit te tij :
- ne 2007 : “Youth Without Youth” (http://filmjournal.net/autori/2009/0…ga-ff-coppola/)
- ne 2009 : “”Tetro” (http://filmjournal.net/autori/2010/0…-ford-coppola/)

Ne vijim te asaj qe vete Coppola ne intervistat e tij e quan rilindje te dyte artistike te tij, vjen ky film i trete i tij : “Twixt” :

Rastesisht kam ripare perpara pak muajsh ne DVD te dy filmat e parafundit te Coppola-s. C’eshte e verteta, siç e kam thene ne nje nga komentet e mia per filmat ne fjale fill pas momentit te shikimit te tyre ne kinema, filmat më te mire te tij nuk jane detyrimisht ata qe qe kane korrur edhe suksesin me te madh komercial : Coppola shkelqen pikerisht aty “ku nuk duket”, ndersa aty ku duket, ne fakt eshte shkeqim i rremë. Dua te them se ai i ka dhene jo pak kinematografise dhe nje merite e tille nuk mund ti mohohet. Dyshimi im lidhet me ate nese a ka vertet, qe prej 2007-s, nje rilindje te dyte kinematografike te tij ?? Më duket se… jo. Disa gjera te reja ka (rilindja doemos qe presupozon risi), sidomos bie ne sy perpjekja per forma te reja kinematografike, bie ne sy tendenca per t’ju larguar narracionit klasik por… te krijohet pershtypja se asgje nuk eshte ne kohen e ‘duhur‘ dhe as ne vendin e ‘duhur‘.
Per ta konkretizuar (dhe meqe behet fjale kryesisht per formen kinematografike) po marr nje shembull : nese Godard e ktheu timonin e tij duke marre kthesen e braktisjes se linearitetit te narracionit qe ne moshen 36 vjeçare (ne vitin e larget 1966, me filmin e tij “Dy tre gjera qe di për të“), kjo nuk do te thote se Coppola-s nuk ka te drejte ta beje nje gje te tille qofte dhe ne moshen 66 vjeçare. Ok. Por ne ndryshim nga ky i fundit, Godard ishte i qarte per pozicionin e tij si artist, ne pozicionin e tij ne raport me historine e Kinematografise : momenti kur ai ndermerrte nje gje te tille korrespondonte me fundin e nje epoke, me fundin e shkelqimit te Hollywoodit dhe hapjen e nje epoke te re, asaj te Televizionit. Braktisja e linearitetit te narracionit nuk ishte qellim ne vetvete por ishte menyre per ti kthyer artit kinematografik borxhin : qe nga ai moment, ishte vetë kinematografia (le cinéma) qe u kthye ne subjekt kryesor ne filmat e Jean-Luc Godard-it (ne letersi, kjo do te korrespondonte me lindjen e romanit modern, ose per shembull, te themi me “Uliksin” e James Joyce-it).

Po ta shikosh holle-holle, qe prej 5 vitesh, Coppola perpiqet te beje ekzaktesisht te njejten gje qe Godard ka filluar tashme ketu e 50 vite më pare : qofte tek “Youth without Youth, qofte tek “Tetro”, e akoma edhe me teper tek ky i fundit pra tek “Twixt”, subjekti vertete eshte vete kinematografia, subjekti i vertete eshte vetë shqetesimi i regjizorit, i artistit per formen kinematografike, per mbijetesen e saj permes gjetjes se menyrave te reja shprehese, permes dekonstruimit te narracionit, te linearitetit te tij. Por ja qe duket ashiqare qe diçka nuk funksionon… . Per mendimin tim, per Coppola-n nuk eshte as koha e duhur (vonë, shume vonë…), as vendi i duhur (USA) dhe padiskutim qe kjo lidhet edhe me karakterin dhe natyren e regjizorit (qe ne fakt, eshte nje megaloman i pandreqshem ! - dhe problemi nuk eshte pse eshte megalloman, por pse eshte i pandreqshem !). Po lexoja nje interviste te fundit te tij (ku ai evokon pikerisht kete rilindje te dyte te tij, qe prej 5 vitesh tashmë) e ku ai thosh : “d’une certaine manière, je voulais résoudre le problème que les gens ont en vieillissant, lorsqu’ils tentent d’égaler les œuvres qu’ils ont réalisées dans leur jeunesse. et c’est impossible. Chaque cinéaste affronte le même problème : il ne pourra jamais rivaliser avec un chef d’œuvre qu’il a fait à 25 ans, ” (Ne nje far menyre, me keto 3 filma doja ti jepja zgjidhje problemit qe njerezit kane ne pleqeri, kur tentojne te barazojne (tejkalojne) veprat qe kane realizuar ne rini te tyre. Por kjo eshte e pamundur ! çdo kineast perballen me te njejtin fenomen : rivalizimin me nje kryeveper qe ai ka bere kur ka qene 25 vjeç”).

Ketu me duket se qendron edhe problemi : nese do ti benim te njejten pyetje Godard-it (i cili per me teper, ka te njejten moshe me Copppola-n), ne ndryshim nga ky i fundit nuk do fliste per rivalizim, por per nje “remise en question permanente” (rivenie te vazhdueshme ne pikpyetje). E aq me pak te pretendonte se kish bere ndonjehere ndonje kryeveper ! (ne nje interviste te fundit te Godard, degjoja tek thoshte se nuk ishte i kenaqur me asnje prej filmave te tij te dikurshem, akoma me pak me ata te suksesshmit e periudhes se “nouvelle vague”; perkundrazi, te vetmit filma qe i jepnin nje fare satisfaksioni si kineast, ishin ato 2-3 te fundit e tij (”socialisme’, “notre musique”, “éloge de l’amour”).

Une fois de plus, më thuaj cili je, te te them se ç’filma bën… Ndofta kjo eshte dhe arsyeja pse filmi i ardhshem qe Coppola anunçon ne intervisten e tij, eshte perseri nje film me buxhet te larte, si ato ‘kryeveprat’ e tij te dikurshme, pra alla “Kumbari”…

Kaq e pati rilindja e zotit Coppola ??! …

ah, edhe dy fjale per “Twixt” : zhanri i filmit eshte horror : nje shkrimtar (Val Kilmer) shkon ne nje qyteze te vogel amerikane per te promovuar romanin e tij te fundit me tematike magjirat. Me ndihmen e sherifit, shkrimtari meson per disa vrasje qe kane ndodhur kohet e fundit ne ate qyteze e ku viktima eshte nje vajze e re, histori kjo qe e ndihmon ate per temen e re te romanit te tij te ardhshem.
Ne disa momente, m’u duk vetja perpara nje filmi te David Lynch-it, pastaj te Tim Burton-it, gjithe duke ndjere influencen e Godard-it. Kuptohet, ndjehet dukshem dora e Coppola-s, por çuditerisht, te krijohet pershtypja e nje filmi jo pak te influencuar nga tone regjizoresh te njohur ! Biles tani qe po shkruaj keto rradhe, po me lind ideja se ndofta e gjithe kjo ‘rilindje e dyte’ e Coppola-s nuk eshte gje tjeter veçse pasojë e nje fare hapjeje, e nje fare kinofilie recente te regjizorit, i cili ndofta me pare, kish aq shume konsiderate per veten dhe gjenialitetin e tij, sa shihte vetem kryeveprat e tij dhe kurrsesi filmat e kolegeve. Ose thene ndryshe, i drejtohej vetes ne vetën e trete, si nje far nje far… Alen Deloni !

nota per filmin : 6.0

tailer : http://www.youtube.com/watch?v=xP7cQnOcU7I

“In Time” - film amerikan me regji te Andrew Niccol

Per inat te ceremonise Oscar, mbreme pashë nje film amerikan te 2011-s qe nuk ishte nominuar fare per ceremonine e fustaneve, por qe mua … me pelqeu fare fare :

Regjizor i “In Time” eshte Andrew Niccol, ai qe ka pas bere “Gattaca”. Ate qe ka te veçante dhe intriguese ky Andrew Niccol, eshte fakti se eshte vete skenarist dhe vete regjizor ne filmat e tij : te tille, numerohen me gishtat e dores ne Hollywood ! Per me teper, seç ka diçka autentike ne filmat e tij : fanta-shkenca perzihet organikisht me realen, gjë qe, siç kam shkruar per filmin “I’m number Four” : “filmi ruan kepin (le cap), ruan pragun e realizmit, edhe kur nderhyn elementi fantastik. Pra, per mua, filmi eshte i besueshem, edhe pse eshte i gjinise fantastike. Ose, siç thuhet rendom ne shqip, ne blog-et dhe forumet per filmat, ai eshte realist“.

Historia e “In Time” eshte e shkelqyer dhe s’ka ku te shkoje më intriguese : ne nje te ardhme te afert, te modifikuar gjenetikisht, njerezit nuk plaken kurrë pas moshes 25 vjeç. Por nga ana tjeter, KOHA zevendeson PARANË keshtu qe pas kesaj moshe, duhet me fitu KOHË qe te mos vdesesh. Perndryshe, i bie te vdesesh ne moshen … 25 vjeç !

Më njerën anë jane te pasurit, qe akumulojne kohë (me dhjetra e dhjetra vite!), biles edhe me qindra vite; m’anë tjeter, jane te varfrit, qe lypin (kohë), vjedhin, ose marrin borxhe (marrin kohë-borxh) te njeri-tjetri, nje apo dy dite, sa per te jetuar nje apo dy dite me teper.
Ne nje klimë te tille, heroi kryesor i filmit (Justin Timberlake - i hatashem dhe shume here më teper i mire si aktor se sa si kengetar !), i akuzuar gabimisht per nje vrasje, merr arratinë, duke marre peng nje bukuroshe ultra te pasur.

Zakonisht, filmat hollywoodiane me skenar kaq intrigues dhe interesant, e 10sin kur vjen puna tek mizaskena : me sebepin per te nxjerre sa me shume fitim, ca nga paaftesia e regjizorit, ca nga gustot mizerabël qe ata kane, filmi del nje pallagjyrë e vertete.
Ndersa “In Time” i shpeton nje mallkimi te tille : Andrew Niccol qenka regjizor jo vetem ambicioz (skenari eshte vertet origjinal dhe permbledh brenda disa nga temat më bashkekohore si ‘rina e perjetshme’, ‘paraja-kohë’ etj etj), por edhe i talentuar : me nje skenar te tille (arratia e nje çifti qe ndiqet nga pas), ne fakt, filmi nuk eshte veçse nje remake (i shkelqyer !) i filmave legjendarë si “High Sierra” (Raoul Walsh, 1941) apo “They live by night” (Nicholas Ray, 1949). Biles heroina kryesore (Amanda Seyfried)

 nuk eshte veçse nje homazh i Anna Karinës se “Pierrot le fou” te Godard-it (1965)

Ose, nese do ta thoja disi ndryshe, ne nje fare menyre eshte kinofilia ajo qe e ka shpetuar filmin e Andrew Niccol nga rënia ne hollywoodianizëm cheap. Gje qe, sigurisht, regjizori e ka paguar qofte edhe me mos-nominimin qofte edhe nje here te vetme per Oscar !

Por… who cares ???!

nota : 9.9 !

trailer i filmit :

   

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

“Rise of the Planet of the Apes” - film amerikan me regji te Ruper Wyatt

Duke qene se kish dale ne kinema gjate muajve te verës, më kish mbetur pa pare ky film i 2011-s; kisha nje fare deshire, nje fare kersherie kryesisht per temen. Dhe ç’eshte interesant, eshte konstatimi se sot, ne kinematografi, inteligjenca (ta quajme keshtu) apo philosophical questioning pa hilé, vjen rralle e me rralle nga filmat autorialë, dhe shpesh e më shpesh nga blockbuster-a amerikanë siç eshte ky ne fjale : nje film qe vizualisht, ka nje nga motion-capture më te shemtuarat qe mund te kem parë. E megjithate, filmi ka gjera interesante brenda !

C’dua te them ?
Po ja per shembull, dua te them qe vjet, Lars Von Trier-i dhe Almodovari, qe te dy bene nga nje film; te dy jane regjizore tashme te konfirmuar. Por as njeri, as tjetri, nuk më duket se i kane shkuar deri ne fund, nepermjet filmit te tyre te fundit, asaj qe kane filluar, asaj qe kane dashur te thone, ose siç e quaj më lart, philosophical questioning e tyre. Dhe hop, del nje Ruper Wyatt, nje zanatçi hollywoodi (qe eshte evidente qe estetikisht ka gusto leshi !) por… qe arrin te thote jo pak gjera inteligjente dhe interesante ne filmin e tij ! Ndofta pikerisht sepse nuk e koncepton kinematografine si “çeshtje gustosh” ! Ndofta !

“Rise of the Planet of the Apes” eshte nje prequel, pra historia qe ai trajton (si ja moren majmunët pushtetin njeriut) ka ndodhur më pare se Ngjarja vetë, pra perpara se te filloje mbreterimi i Majmuneve (historia e njohur tashme e “Planet of the Apes” [Planetit te majmuneve] te Tim Burton-it në 2001). Duke qene se eshte prequel, pra histori me fund te ditur paraprakisht, mua më duket se merita e filmit, ose edhe më sakte merita e regjizorit (pasi historia, ne vetvete, ka qene tashme e njohur prej dekadash) qendron ne atë se si ai e trajton fatalizmin, ose edhe më sakte, fatalizmin e ketij prequel-i : spektatori e di tashme se majmunet do t’ja marrin pushtetin njeriut, pra s’ka rrugedalje. Nga ana tjeter, regjizori nuk mund te luajë karten e nje suspensi te ndonje alternative tjeter : per shkak te nje gabimi te vete njeriut, njerezimi e humb definitivisht pushtetin mbi Boten dhe pike. Por ajo qe mu duk interesante ishte fakti qe majmunet, kete gje nuk e shohin si nje mundesi per te marre pushtetin, por thjesht si nevoje ! Dhe ne fakt, filmi nuk trajton temen e pushtetit (ne sensin e moralit te pushtetit - i mire, i keq); ne te nuk flitet per ‘te mire’ e per ‘te keqinj’, por thjesht per nje gabim, per nje gafë. Sigurisht, jo te rastesishme, por per të, do flas pikerisht më poshte.

I them keto gjera, sepse mua me duket se “Rise of the Planet of the Apes” eshte shume here më tragjik dhe i trishtushem se “Melancholia” e Lars Von Trier-it (qe po ashtu trajton temen e fundit te botes) dhe shume here filozofikisht më i pa-parashikueshem : filmi i ben gjyqin nje deshire te fshehte te vete qenies njerezore : shuarjes se rraces se tij ! Fundin e Botes (ose me sakte, fundin e ekzistences se njeriut ne kete bote), njeriu e ka në vetvete, e ka ne natyren e tij, e ka si menyre te ekzistuarit ne kete bote. Pra, aktivitetet e te tij (pra te njeriut), tentojne pikerisht drejt ketij fundi ! Njeriu punon per te shkaterruar ate qe nderton.Pra, edhe pse filmi eshte i parashikueshem per nga skenari (perderisa eshte prequel, pra dihet paraprakisht si do zhvillohet ngjarja), pikeshikimi regjizorial me pelqen, eshte rradikal, nuk eshte pikeshikim melodramatik (ne kuptimin e keq qe i eshte dhene kesaj fjale).

Nje tjeter merite e filmit (dhe qe me duket se shkon kunder rrymes se producenteve hollywoodianë) eshte anti-paternalizmi i tij : raportet baba-bir jane shume interesante ne film dhe nuk jane te ujdisura.
Per shembull : babai (ne film) nuk i shpeton vdekjes, as nuk arrin te pajtohet me te birin (James Franco), i cili sigurisht qe do donte ta shpetonte te jatin, gjithe duke mos qene i afte te jete vete baba : eshte i jati i tij (plaku) ai qe i jep nje emer femijes-majmun ! Shume me vone, James Franco kupton se ai vete eshte babai i vertete i majmunit dhe per kete, i duhet te paguaje konsekuencat. Jo pak per nje film hollywoodian, apo jo ??!

Por edhe per raportet midis James Franco-s dhe femijes-mamun qe ai vete e ka rritur dhe pastaj burgosur, ka jo pak gjera interesante. James Franco i hap deren e kafazit dhe i propozon atij te kthehet ne shtepi. Por tashme eshte shume vone : majmuni-femi eshte plagosur dhe s’ka më shanc te dyte per tu rikther ne shtepine e ngrohte per te vizatuar rrathë ne muret e dhomes se tij ! Iku ajo kohe ! Ai ka plane te tjera, ka te tjera nevoja. Ne fund te filmit, James Franco kthehet te shikoje femijen-majmun te tij dhe ben nje tentative te fundit duke perdorur emocionin e natyres baba-bir : edhe kete rradhe, reaksioni i majmunit eshte i qarte : tashme ai flet dhe, nepermjet fjales-armë, eshte bere autonom ! Shtepia e tij tashme nuk eshte ajo e James Franco-s, por… bota, planeti Tokë. Dhe qe nga ky moment, filmi propozon qe ne si spektatorë te bejme dallimin midis nocionit njeri(human) dhe nocionit qenie : filmi luan jo pak me kete ambiguitet, nepermjet nocionit te fjales : te qenit njeri eshte diçka qe i jepet çdo qenieje njerezore, qe flet ose jo; ndersa te qënit, pra thjesht te ekzistuarit, fitohet ! FITOHET !

Me gjithe keto merita, per fat te keq, kinematografikisht filmi eshte nje lemeri e vertete (estetikë pertace, cliché-ske… etj etj). Keshtu qe, per mua personalisht, sado e larte te jete nota per permbajtjen (ta quajme keshtu), nota per formen do te ishte 4.
Keshtu qe mestatarja i bie… 6.5 Ose thene ndryshe : sa gjynah qe keto gjera, regjizori nuk ka dash (mundur ? ditur ?) ti thote më hijshem, më artistikisht !

nota : 6.5

trailer i filmit :

Eshte nje film i vjeter shqiptar qe e dua fort (”Malet me blerim mbuluar” i Dhimiter Anagnostit) i cili, pasi fillon mire e bukur, krejt papritur andej nga minuta e 15-te, sa here e kam pare me ka krijuar pershtypjen te mi prese krejt krahët (ne fakt, më pret magjinë e filmit): ne nje moment (ketu), skuadra partizane ndeshet me nje ushtar italian te kapur rob, i cili, jo vetem qe faktin qe nuk kupton gjuhen shqipe e thote ne shqip, por partizan Peliçeli (si italian qe eshte !) komunikon me të ne shqip, per tua perkthyer më pas partizanëve te tjere po ashtu në… shqip !

Ok, kuptohet se nje gje te tille, i gjori Dhimiter Anagnosti ishte i detyruar ta bente per arsye ideologjike : ne nje film shqiptar te realizmit socialist, nuk lejohej te flitej ne gjuhe te huaj ! (ne italisht, ne rastin konkret). Por per fat te mire, skena nuk zgjat shume, dhe ‘incidenti’ i italianit “shqiptaro-shqiptar”, perveçse me ben te qesh per pak minuta, nuk ma prish definitivisht magjine e “Maleve me blerim mbuluar” (magji e cila me siguri ka lidhje me faktin se eshte nje fare road-movie, ose me sakte ‘barrelë-movie’, pra rrugëtim).

Mu kujtua “incidenti” me filmin e Lilo Labes sepse pikerisht tek “War Horse”, filmi i fundit i Spielbergut, andej nga çereku i filmit (deri ne ate moment ngjarjet zhvillohen ne Skoci - pra personazhet flasin ne anglisht), historia zhvendoset ne Francen e pushtuar nga gjermanët (jemi gjate Luftes se Pare boterore) dhe çuditerisht, ushtarët gjermane flasin… anglisht ! Biles me pak theks gjerman !! Akoma më i “lezeçem” behet filmi pak me vone : edhe fshataret francezë flasin me njeri-tjetrin po ashtu anglisht, por kesaj rradhe me theks… francez !

Ok, kuptohet se nje gje te tille, Steven Spielbergu eshte i detyruar ta beje per arsye komerciale : nje film hollywoodian ku flitet ne gjuhe te huaj (nje gjuhe tjeter, perveç anglishtes) nuk eshte rentabël.

Per ti rene shkurt : qofte per arsye ideologjike (Anagnosti), qofte per arsye komerciale (Spielbergu), rezultati eshte i njejte : ja qe paska, per fat te keq, diçka me te rendesishme se vete kinematografia, se sa vete arti. Nganjehere ajo ‘gjeja’ e rendesise absolute quhet parti (kinostudio “shqiperia e re”), nganjehere quhet parà (Hollywoodi). Por e perseris: rezultati na qenka i njejte ! Prova eshte sa Lilo Labja, aq edhe “War Horse” i Spielberg-ut.

Por per t’ju kthyer ketij te fundit, per fat te mire ngjarjet ne film marrin nje udhe te tille ku personazhet anglofonë (skocezët) rikthehen ne plan te pare, edhe pse, per te qene te sinqerte, ushtarët gjermanë vazhdojne here pas here te komunikojne rendshem ne anglisht-me-theks-gjerman ! (gallata më e madhe eshte se ne nje moment, ata numerojne ne gjermanisht, “eins, zwei, drei… ” por pastaj menjehere vazhdojne te flasin ne anglisht me njeri-tjetrin !!). Por siç e kam thene dhe nje here tjeter ketu, nje anakronizem i tille ka vite qe pranohet ne kinema, keshtu qe ndofta nganjehere “duhet mbyllur nje sy” per ndonje gje, qe te mund te shikosh me syrin tjeter disa gjera te tjera te bukura e interesante. Fundja kjo eshte tipike ne filmat e Spielbergut i cili kur trajton tema imagjinare (”E.T.” , “A.I Artificial Intelligance”, “War of the Worlds”) shkelqen dhe, perfundimisht, ata jane vertet filmat e mire te tij, biles shume te mire ! Ndersa ne filmat me teme historike, Spielberg shpalos nje naivitet qe te le pa fjale (nje naivitet qe kap kufijte e te pamoralshmes : per shembull tek “Lista e Schindlerit”, qe te hysh ne film, duhet detyrimisht te indentifikohesh me heroin kryesor, dmth me nje nazist te mirë, por qe gjithsesi, nazist eshte mo !!). E them kete sepse gjithmone i kam pare filmat e tij te ndare : ne njerin grup, futen ato filma ku interesi komercial dhe sfida teknike jane me te rendesishme sesa frymezimi artistik, dhe ne grupin tjeter, ata (te paket ne numer) ku kjo e dyta trimufon mbi te parin. Tek grupi i pare futen shumica e filmave te tij, ku dinosaurët, peshkaqenet apo arkeologjia glamour kthehet ne merkantilizem kitsch dhe ne argetim banal; tek i dyti, jane po ata filma me tematike imagjinare, por qe ne thelb, jane tragjikë, dhe pikerisht ne to, Spielbergu thote disa gjera interesante e autentike.

Po “War Horse”, ku do te futej ?
Pikerisht, ky film sikur e prish disi keto ’sistemim’ ne dy grupe ! Pa dyshim, se pari duhet pranuar se filmi eshte naiv (dhe naiv, nuk duhet pare domosdoshmerisht si difekt !). Fundja, siç thosha dhe me lart, ky do te ishte dhe tipari kryesor i regjizorit ne fjale, naiviteti (ashtu sikurse modestia do te ishte tipari kryesor i Clint Eastwod-it). Po nga i vjen ky naivitet Spielbergut ? Me siguri nga nje fare adoleshence, gati-gati femijerie (por jo teresisht te pafajshme) te tij. Tek shkrimtaret amerikane, mund te krahasohej me Salinger-in. Megjithate, filmi ka dhe disa gjera qe e fqinjezojne me ata te miret e tij, pra me imagjinarët. Ndofta dhe vete kali i tij, me teper se kal lufte, të lë me se tepermi shijen e nje kali imagjinar,  pra në mos fantastiko-shkencor, fantastik po e po !

Ose ndofta duhet pare e gjitha kjo si nje forme paralajmerimi i dy filmave te ardhshem te tij, te dy fort intrigues : “Lincoln” dhe “Robopocalypse” !
Te shohim se ku do te mberrijë Spielberg…

nota : 7.2

trailer i filmit :

YouTube - War Horse - Official Trailer [HD]

                                          

Pas romanit-trilogji “Millennium”, pas dy filmave suedeze bazuar ne dy pjeset e para te romanit, pas nje serie të tërë televizive, ishte rradha e amerikanit David Fincher (regjizori i “Fight Club” dhe i “Social Network”) qe ti sulet volumit te pare te romanit ne fjale per te realizuar : “Vajza me tatuazhin e Dragoit“.
 Une as nuk kisha lexuar romanin (nuk jam fans i romaneve policore), as kisha pare versionin suedez te tij. Nuk e kisha fare idene se per ç’behej fjale. Doja te isha sa me pak i informuar, para se te shihja filmin.
Qe ne fakt, mu duk i mire. Po lexoja nje kritik kinemaje qe thosh me te drejte se, nese “Seven” dhe “Fight Club” jane filma-adoleshentë (pra te realizuar ne kohen kur Fincher-i nuk ishte i pjekur ende artistikisht), “Zodiac” dhe “Social Network” jane filmat-adult te tij, sepse te realizuar ne pjekurine e tij artistike. Gjithmone sipas tij, dy te fundit mund te shihen si versionet respektive te pjekura(mature), te dy filmave te parë naivë.

Nuk me duket se e ka aq keq ne kete arsyetim. Per me teper, eshte e qarte se David Fincher eshte nga ata regjizorë amerikane te Hollywoodit qe edhe pse kryesisht pershtasin vepra te njohura letare ose xhirojne skenarë te gatshem, prap se prap lëne jo pak gjurme nga dora dhe mendja e tyre personale ne film (gjithsesi, ne Hollywood, sot per sot une njoh vetem nje kineast qe i ben vete edhe rolin e skenaristit, edhe te regjizorit : M. Night Shyamalan).

Tani vijme tek “Millennium” (Ose “The Girl With The Dragon Tattoo” - siç titullohet ne origjinal).
Po te marrim si te mireqene menyren se si e shikonte filozofi Deleuze kinematografine (filmat klasikë si filma te bazuar tek imazhi-veprim dhe ata moderne, te bazuar tek imazhi-kohe), duhet pranuar se, ne pamje te pare, “The Girl With The Dragon Tattoo” eshte tipikisht i shkolles se vjeter. Por ne fakt, nuk eshte tamam ashtu.
Kam ripare “The Social Network” dhe, po te leme disi mênjanë permbajtjen e filmit, kam kuptuar se shpejtesia e te filmuarit (shpejtesia e imazheve) tek filmat e David Fincher, nuk ka fort te beje me video-clip-izmin, semundjen Nr 1 te kinemase hollywoodiane. Biles aspak. Shpejtesia e imazheve ne filmat e tij eshte me se shumti e lidhur me nje deshire te regjizorit qe mund te thuhej keshtu : me ndihmen e intrigës, çdo plan filmik (qe ka meriten te mos shihet ne pasqyre “shih sa i bukur qe jam!”), pra çdo plan filmik i filmit, ne nje far menyre “korigjon” planin e tij filmik te meparshem, por nderkohe behet edhe paralajmerues i planit filmik qe vjen më pas. Mbetet per tu pare nese nje gje e tille eshte nje nga perfeksionimet më te arrira te filmave te bazuar tek imazhi-veprim, apo eshte nje gjurme e re ne lëmin e modernitetit te filmave imazh-kohë. Apo ndofta ndofta, moderniteti nuk mund te klasifikohet ??!

7.9

trailer i filmit :

YouTube - The Girl with the Dragon Tattoo HD Trailer - David Fincher Version

Mbylle

2You need to upgrade your Flash Player2

“Rrofte sa malet Hollywoodi
Sa t’jete gjalle Clint Eastwoodi”
(vargje popullore nga krahina e Los Angeles-it )

Me shakà, pa shakà, zor se ndonje regjizor tjeter hollywoodian do ti bente hije Clint-it, sot per sot. Vitet tutje, ky tehu : vit pas viti, nga nje film te ri. Dhe shpesh, jo te keqinj. Dhe ky i fundit, eshte i tille, biles eshte goxha i mire !

Plakushi 80 vjeçar ka shkelqyer si regjizor pikerisht kur ai ka vene ne skene histori dashurish te pamundshme : 3 filmat e tij me te mire (bërë andej nga vitet ‘90) pa dyshim jane “The Bridges of Madison County”, “A Perfect World” dhe “Unforgiven” dhe kane ne qender dashuri (sentimentale ose jo) te pamundshme, te parealizueshme.

I tille eshte dhe “J.Edgar”, filmi i tij i fundit, qe rrefen historin e bosit te FBI, atij qe e themeloi dhe ndenji 48 vite ne ate post. Dhe meqe fola per dashuri te pamundshme, ne rastin konkret e kam fjalen per ate te J. Edgar Hoover-it pra ish-bosit te FBI-se me Clyde Tolson, zevendesin e tij, me te cilin ndau po për 48 vite jo vetem punen e perditshme, por dhe gjera te tjera…, pa dyshim ne menyre te fshehte, pa dyshim ne menyre te pamundshme (sidomos per syte e te tjereve !). Nese nga njera ane duhet te pranojme se filmi, ne teresine e tij, nuk eshte veçse nje venie ne skene nga ana e regjizorit te nje skenari te shkruar nga dikush tjeter, pikerisht, më tjetren anë duhet te pranojme se ajo histori e fshehte, e pamundshme dashurie, eshte dhe pjesa më fort interesante e gjithe filmit : pikerisht tek ajo histori mund te ndjesh doren, mendjen, inteligjencen, por mbi te gjitha modestine Eastwoodit (fundja thelbi i artit te tij eshte pikerisht MODESTIA !)

ps: besoj se nuk eshte më e nevojshme te veçohet loja e mrekullueshme e DiCaprio-s…

8.0

trailer i filmit : http://www.youtube.com/watch?v=vD99zwj-ZUg

 Kur Cronenbergu ben nje film te ri (ritmi zakonisht eshte nje here ne dy vjet), une behem shend e verë sepse ai ka nje te mire : nuk del asnjehere huq, gjithmone filmat e tij jane ose te mire, ose shume shume te mire. I fundit fare-fare, “Eastern Promises” ishte i vetmi qe me kish zhgenjyer. Dhe me kujtohet fare mire arsyeja : Cronenbergu ne ate film, notonte ne ‘ujra’ qe nuk i njihte mire : kanadezo-amerikani Cronenberg, merrej me mafjen ruse ne Londer ! Dhe bente muuuu mos njohja e mire e atij universi nga ana e regjizorit.

Kesaj rradhe, Cronenbergu vazhdon te merret me Europen, kesaj rradha me ate te fillim shek XX, e më saktesisht, me dy psikiater te medhenj te asaj periudhe : Frojdin dhe Jungun. Dhe qe per mendimin tim, bie ne te njejtin gabim si tek ai i filmit te tij pararendes : më duket se Cronenbergu nuk merr vesh fort ndonje gje te madhe nga psikanaliza, edhe pse “Nje metode e rrezikshme” eshte para se gjithash nje roman (te cilin, kineasti e ka vene ne skene permes filmit te tij, i film i cili më se shumti me nxit te lexoj ndonje ditë librin, se sa te pelqeja atë).

Mendoj se “A dangerous Method” do dilte nje seri e mrekullueshme televizive, e realizuar qofte edhe nga vete Cronenbergu sepse, per shembull, si mund ti pershfaqesh 13 ore bisede (kjo ka ndodhur realisht) midis Frojdit dhe Jungut, në 3-4 minuta kohë, e ç’eshte me e keqja, permes nje mizaskene ultra akademike ??! Shto ketu faktin qe, per fat “te keq”, çoç marr vesh jo pak nga psikanaliza, keshtu qe e kisha te pamundur te shikoja nje film 1 ore e 40 minutesh, qe rrefente nje histori prikanalitike prej 11-12 vitesh, e gjitha kjo, siç thash me lart, permes nje mizaskene ultra akademike ???! Per shembull : heroina e filmit, e semure mendore, ulet ne karrike, perballë doktor Jungut (ose me dakt, ai qendron nga prapa), dhe fillon jo vetem te flase per jeten e saj (si me çeles !! - gje e pamundur ne psikanalize !!), por dhe evokon babain e saj dhe femijerine e saj ne krye te 30 sekondave bisede !!

C’eshte per te ardhur keq, eshte fakti se filmi, i cili ka patur jo pak sukses tek publiku intelektual & inteligjent, te jep pershtypjen se eshte shitur si nje “produkt kulturor internacional”. Te njejten shije me kane dhene edhe “produktet” te tjera kulturoro-internacionale te ketij viti : filmi Nani Morettit, i Bela Tarr, i Alain Cavalier, i Aki Kaurismakit : te gjithe te krijojne pershtypjen se jane paketuar “siç duhet“, jane shitur “siç duhet“, nderkombetarizuar “siç duhet” : il sont rentrés dans leur frais - kur thote frengu ( e kane nxjerre lekun e tyre- ne shqip). Te jete kjo valle, per kinematografine autoriale europiane nje nga pasojat e krizes aktuale ekonomike ??  Ndofta !

Edhe nje mekat i fundit i filmit, edhe pse do ja beja kabull me shume deshire, nese “A dangerous method” do me pelqente qofte dhe i folur ne anglisht. Pra e kam fjalen per gjuhen e filmit. Frojdi, Jungu, gjermano-foles par excellence, tek “A dengerous method” na flasin gjithe kohen… anglisht ! Ok, une e di qe nje anakronizem i tille, ka vite dhe dekada qe eshte pranuar nga arti kinematografik (egjiptianet e vjeter, Aleksandri i madh, hitlerianët e ‘Listes se Shindlerit’ te Spielbergut etj etj, shqepen duke fol ne anglisht ne filmat qe u kushtohen atyre !! ). Une e di se, edhe e anasjellta, nuk eshte kusht qe filmi te jete automatikisht i mire (per shembull : Jezu Krishti vertet flet ne aramisht, tek “Pasioni i Krishtit’ i Mel Gibsonit, por ai eshte nje nga filmat me te qelbur, debile e imorale te gjithe historise se kinemase !!). E megjithate, te injorosh teresisht te folurin ne gjuhen autentike te personazheve historikë, me duket po aq e ezkagjeruar, sidomos per nje film te kalibrit te Cronenbergut ! Dreqi e mori ! Per me teper qe “A dengerous method” eshte i bazuar tek fjala, tek fjalët (fundja, psikanaliza me fjale behet, nuk behet me pune krahu !!) Fjala, tek ky film, eshte nje element artistik, qe integrohet ne estetiken e vete filmit. Dhe qe çuditerisht, e degjojme vetem ne anglisht…

Pra : a mos ndofta filmi i Cronenbergut do kish qene më i mire nese do kish qene ne gjermanisht ?? Sigurisht, casting-u i aktoreve nuk do kish qene ky qe eshte (Viggo Mortensen, Michael Fassbinder…); pa dyshim qe ky casting, do kish qene i nje niveli me pak prestigjoz. Por jo automatikisht më i keq ! Po ashtu, nese filmi xhirohej ne gjermanisht, do kish me pak buxhet. Ok. Por kjo prap nuk do te thote se do te ishte më i keq ! Ndofta biles mund te ishte… me i mire !

5.0

trailer i filmit :

YouTube - A Dangerous Method - Official Trailer [HD]

Mbylle

2You need to upgrade your Flash Player2

Po e filloj sezonin kinematografik 2012 me nje atë te nje regjizori te ri amerikan, Jeff Nicols, te cilit i kisha parë para dy-tre vjetesh filmin e tij te parë fare “Shotgun stories“. Filmi i tij i dyte quhet “TAKE SHELTER” :
 Asokohe, paskam shkruar se filmi i tij me kish pelqyer, dhe mê kish bere pershtypje perdorimi i mire dhe me mend i buxhetit te vogel financiar. Ky opinion i atehershem korrespondon krejtesisht me te kunderten qe mendoj per “Take Shelter” : eshte evident se regjizori heziton ne perzgjedhjen e tij midis nje filmi intim indipendent amerikan dhe atij hollywoodian. Rezultati eshte i keq. Edhe pse skenari (qe eshte po ashtu, i vete Jeff Nicols) eshte i mire, biles shume i mire (filmi flet per paranojat e nje burri te ri, qe jeton ne nje zone te Amerikes ku ka shume tornado). Te kisha qene si regjizori, do ja kisha dhene skenarin per ta bere film ndonje regjizori tjeter, per shembull Cronenberg-ut, David Lynch-it ose pse jo Shyamalan-it ! Dhe rezultati, me te gjitha gjasat, do kish qene shuuume here më i mire !!

4.5

trailer i filmit :

YouTube - Take Shelter Movie Trailer Official (HD)

Mbylle

2You need to upgrade your Flash Player2

  Regjizori Joe Wright eshte anglez, por kete rradhe duket te kete punuar per nje film Hollywoodian. Më kujtohet te kem pare para dy-tre vitesh nje film anglez te tijin, “Atonement”, qe nuk e paskam komentu ketu ne forum. Por me kujtohet po aq mire se filmi më kish lene shijen se ishte realizuar nga nje regjizor qe ka vetem nje qellim - si te na çudisi me talentin e tij ! Por njeherësh me kujtohet te kem thene me vete se mire qe ky duket se ka talent si regjizor, po ç’dreqin ka që insiston kaq shumë të na e imponojë ! Shkurt, filmi i tij me kish lene shijen qe na lene ajo kategori njerezish qe takojme ne jete e qe mundohen te vene më ne pah nje cilesi qe fundja e kane. Edhe pse dukshem nuk kane nevoje ta bejne nje gje te tille…

“Hanna” më pelqeu ! Shumë ! Ne ndryshim nga “Atonement” (ku me kujtohet se imazhi filmik, në jo pak raste te krijonte pershtypjen e nje ilustrimi te bukur te nje libri te bukur), tek “Hanna” imazhi jeton, merr frymë, jeton ne menyre te pavarur nga skenari, nga intriga, na ‘libri’.

Hisoria eshte e thjeshte, biles i ngjan perrallave te vellezerve Grim. Por per nga forma dhe precizioni, filmi i ngjan gati-gati “Pickpocket” te Robert Bressonit. Dhe konfirmimi i nje aktoreje shume te re : Saoirse Ronan ! (vajza qe luan tek “Lovely Bones”) : pa frike, zbulimi më i magjishem ne kinemane anglofone, keto dy-tre vitet e fundit !

9.9

trailer i filmit :
Y

 

Per mendimin tim, “Bad teacher” eshte homazhi më i bukur qe i eshte bere deri më sot komedise sime më te preferuar all-time ever : “Serial Mom” te John Waters (1994.
E them kete sepse, perveç faktit qe filmi me pelqen per nga forma (nga cilesia kinematografike - te themi), persa i perket permbajtjes, filmi eshte i te njejtit princip me ate te “Serial Mom” : personazhi kryesor, nje egoiste (qelbesirë) e vertete, eshte e rrethuar nga personazhe qe nuk jane më pak egoistë (qelbërsira) se ajo !
Nga ana tjeter, me vjen ne mendje ajo qe lexova rastesisht nga nje filozof francez jo pak kinofil (Alain Badiou) ku shprehej se e donte shume nje komedi franceze te titulluar “Le père Noël est une ordure” (”Plaku i Vitit te Ri eshte nje qelbësirë e vertete”) pikerisht per arsye te dhunes qe permban ne vetvete satira e filmit. Do te thoja identikisht te njejten gje per “Bad Teacher” (dhe ne fakt, te njejten gje kam thene sa here kam pare -nje zot e di se sa shpesh !!- “Serial Mom”).

Duke pare “Bad Teacher”, kisha frike se mos filmi shkiste në shinat e “politically correct”. Por jo ! Deri ne minuten e fundit, filmi i mbetet besnik ‘programit’ te tij qe ka jo pak surpriza (qe nga guximi per ti dhene Justin Timberlake-it rolin e nje shpifaraku antipatik, e deri tek mbyllja - qe nuk po e them).

Cameron Diaz - e hatashme (si zakonisht !)

9 !

trailer i filmit :
YouT

---

Nuk paska te sosur 2011-a . Po shoh keto dite disa filma qe kishin dale vitin qe shkoi (2011), por qe me kishin shpetuar, edhe pse fort kisha dashur tu hidhja “nje sy”. Dhe bera mire qe i hodha jo vetem nje sy, por dy, ketij filmi.
Ne fakt, D.J.Caruso qenka vertet regjizor i talentuar, sepse edhe filmi i meparshem i tij “Eagle Eye“, me kish pelqyer !
“I’M NUMBER FOUR” eshte i zhanrit fantastik me aksion, në te njejten linjë me sagat si “Harry Potter”, “Twilight”, “Narnia” etj. Por ne ndryshim nga keta, filmi ne fjale ka nje te mire te madhe dhe fort te rendesishme, per syte e mi : filmi ruan kepin (le cap), ruan pragun e realizmit, edhe kur nderhyn elementi fantastik. Pra, per mua, filmi eshte i besueshem, edhe pse eshte i gjinise fantastike. Ose, siç thuhet rendom ne shqip, ne blog-et dhe forumet per filmat, ai eshte realist.

9.5

trailer

YouTube - I am Number Four - Official Trailer [HD]

 Prezantimi i intrigave dhe i personazheve nuk eshte keq. Por duket sikur ky film sentimentalo-komik, me shume i meshon romantikes se sa komikes ! Por eshte dhe problemi i aktorëve : Steve Carell duket sikur na perserit te njejtin numer humoristik (qe e njohim déjà), Julianne Moore dhe Kevin Bacon duken si figurantë dhe nuk ’shfrytezohen’ ne kapacitetin e tyre si aktorë, ndersa Marisa Tomei luan keq. Mbetet Ryan Gosling, por dhe personazhi i tij nuk arrin ti imponohet filmit : nata qe kalon me Emma Stone eshte i vetmi moment qe me “zgjoi”.

6

 Qe kur Soderbergh-u beri diptikun “Che Guevara” (film qe do e vendosja me gjithe qejf ne 10 filmat e mi te preferuar te dekades se pare te shek te 21), kam shku rregullisht me i pa filmat e tij. Plus qe filmi i tij i fundit “The Informant” më pat terhequr ! Shume biles !

Nga ana tjeter, duke e ditur se “CONTAGION” ishte film kryesisht ‘alla hollywoodian’, thash t’ja fusja nje tas me kokoshka (hera e pare qe beja nje gje te tille ne nje salle kinemaje !), si per te ngushelluar veten. Dhe kisha bere mire : filmi s’ka asgje te veçante, asgje per te mbetur ne memorje : thjesht filmi i rradhes se Soderbergh-ut, dhe kaq. Por qe do me kujtohet per kokoshkat qe hengra !

Por si shpjegohet qe i njejti autor te mund te beje nje film kaq te mire (per syte e mi) si “Che”, dhe pastaj t’ja kepuse kopaçeve, si puna e ketij ‘Contagion’-it ? Kam filluar te tjerr me toçin tim nje ‘teori’ timen, per ti dhene nje far’ pergjigjeje nje kontradikte te tille, teori qe pak a shume permbidhet me sa më poshte :
Ka talent apo s’ka talent nje regjizor, ben film ‘alla hollywoodian” ose jo, kryesorja eshte puna. Pra, te punoje e te derdhe djerse per filmin e tij. Eshte e vetmja garanci qe ai te beje nje film te mire. Ose per ta ilustruar ‘teorine’ time, më mire po marr nje aspekt : lojen e aktoreve dhe drejtimin e tyre nga regjizori, meqe “Contagion” eshte film tipik “me lojê aktorësh”.

Dihet zyrtarisht se, per filmin “Che”, Soderbergh-u kish mbi 7-8 vite qe punonte. Kish takuar me dhjetra e me qindra bashkeluftetare te Che Guevares ; aktoret kishin muaj e vite qe ishin njohur me permbajtjen e filmit. Pra dua te them se filmi ishte frut i nje pune te shtrire ne kohe, por dhe te thelluar ne permbajtje. Ishte derdhur djerse per tu bere. Pike. Dhe, duke qene se Soderbergh-u diçka prej te talentuari duhet edhe te kete, doemos qe “Che” do te rezultonte, minimumi, nje film i personalizuar, cilesor, i bere me ndjenje, me pasion, me pune e sinqeritet (eshte krejt tjeter gje pastaj qe mua ai film më pelqen jashte mase, nje tjetri diç me pak… e keshtu me rradhe - shpjegimin per kete, po ja leme 1001 arsyeve te tjera, por qe edhe po ta kthejme si te duam muhabetin, ne finale ka te beje me ate qe rendom quhet kinofili. Nejse…).

Vijme tani tek loja e aktoreve te “Contagion”. Te gjithe jane yje kinemaje, njeri më star se tjetri : Matt Damon, Jude Law, Kate Winslet, Gwyneth Paltrow, Laurence Fishburne etj etj. Por ç’pershtypje te krijohet nga loja e tyre ? E pra, te krijohet pershtypja se sapo jane marre ne telefon e u eshte thene se “do lozin ke filmi i ri i Soderbergut”, se sapo kane mesu se ç’a fjalie do nxjerrin nga goja; se kur e kane nxjerre nga goja ate fjali (nderkohe qe regjizori ka thene ‘action’) kane marre pozat qe “duhet te marrin” dhe o ho ho, ja ku u be filmi !
Sigurisht qe Matt Damon eshte aktor i mire (per mua, eshte më i miri, sot per sot), por ç’te beje dhe Matt Damoni, ashtu shpejt e shpejt gjate xhirimit te filmit, perveçse disa grimasa fytyres si babà i dhimbsur, sa “per tu fut ne rol” ! Pffff ! Po keshtu edhe, per shembull, Gwyneth Paltrow (edhe kete aktore e dua shume, po shume shume biles !). Per fat, ajo ka nje rol disi me te vogel, dhe per aq sa shfaqet ne film, deri diku eshte bindese ne rolin e saj (dua te them se Soderbergh-u eshte me fat qe aktore te tille te mire pranojne te luajne ne filmin e tij). Por ne teresi, aktoret te japin pershtypjen : “Ne jemi star-e, ne hyjme ne rol per 5 minuta ! Shifni sa artista jemi !”. Keshtu u ka thene Soderber’gh-u. keshtu bejne dhe ata. Si t’ja bejne ndryshe ?? Ja, per te permbushur galerine e karaktereve te filmit te tij, regjizori ka sajuar edhe nje rol te nje vajze franceze. Dhe sigurisht qe ka zgjedh Marion Cotillard ! Ke te zgjidhte tjeter ??! Ka më star internacional se Cotillard ??! (aktorja qe kam më inat ne bote, sot per sot). Pfff………..

Dy fjale per historine e filmit : “contagion” trajton temen e epidemise se nje gripi te tmerrshem. Ka disa momente interesante, por pak, shume pak. ku ka pas kohe Soderbergh-u me u thellu ne skenarin e tij ? (ose tek mizaskena). E ka pas mendjen tek Marion Cotillard-i !!! Me të njejten temë, preferoj shume here me teper ‘I’m a legend’ ose “Ditet e fundit te Botes”.

Shkurt : e kalon klasen “Contagion”- i ?
E kalon mor e kalon, por me veshtiresi…

5.0

trailer i filmit :

//

Edhe pse regjizor i ketij filmi eshte Paul Feig, producent eshte Judd Apatow, keshtu qe ai fare mire mund te futet ne prodhimet “made in Apatow”. Nga ana estetike, filmi as nuk eshte, as nuk pretendon te jete stimulues. Amà i ndershem dhe komik eshte aq shume sa qe ndonje komedi te tipit “There’s Something About Mary” me Cameron Diaz, e delegon ne rangun e komedive “me buzeqeshje te ngrirë”.

Rrugetimi i eksperiencave dhe ndjenjave te Heroines më duken ekzakt dhe prekës, per më teper qe regjizori e merr me ngé (ne kuptimin e mire) historine qe tregon, duke i shtriqur situatat deri sa ato keqesohen pa kthim ! (po e quaj kete gje ç’rregullim te rehatisë skenaristike). Pra filmi ka vertet nje sens te brumezimit (ngjeshjes) se materialit te perdorur, po aq sa edhe nje sens te forte te çrregullimit te rehatise skenaristike, gje qe e vë re shume shume rralle ne komedite e sotme. Aq eshte evidente kjo gje, sa filmi më shume te sjell ndermend ndonje Cassavetes sesa vellezerit Farelly, edhe pse qeshja me lot gjithe kohen ! Ne kete sens, “BRIDESMAIDS”, gjithe duke mbetur thellesisht komedi, çan serizisht shtigje te seriozitetit kinematografik. Sigurisht, filmat “made in Apatow” e kane filluar tashme kete rruge, por “hileja” e tyre ishte se i largoheshin jo pak komedise, ne kuptimin e te qeshures “me gjithe zemer“. “Bridesmaids” eshte e kunderta : komedi e mirefillte (ne kuptimin e asaj qe pronohet zakonisht si komedi, si “qeshje me gjithe shpirt”), gjithe duke na kujtuar… Cassavetes !

9.9

 

Po te ishte se kinemaja eshte pune llafesh (dhe jo imazhesh), pra nese “Meek’s Cutoff” do ishte roman dhe jo film, une do shkruaja pak a shume keshtu per të :

“Amerikanen Kelly Richard do ta kishin zili dy “romancierë” amerkanë : Terrence Malick-u dhe Gus Van Sant-i. I pari, me mire te shkonte ti fuste nje te lexuar tjeter Bibles, gjithe duke ngrënë chips-a; i dyti, te vazhdonte te masturbohej me skenarë me djelmosha te krehur sipas modes surf”.

Dua te them qe, ne leter, qellimet artistike (historike, kulturore, torike- te themi) te Kelly Richard jane më shume se te levdueshme dhe ua marrin ne kthese atyre te Malick-ut apo Van Sant-it, dy regjizorëve te tjere aktuale amerkianë qe levrojne pak a shume ne te njejten lëmi me ate te Kelly Richard-it. Problemi eshte se qellimet ne fjale mbeten… ne leter. Dhe nuk i pashë te materializuara ne imazhe. Dakort, skenari eshte minimalist (gjë per tu lavderuar !), por prap se prap, filmi eshte, as me shume e as me pak, nje “skenar i filmuar” !

Historia e filmit eshte ajo e 3 familjeve angleze, te 3 shtresave te ndryshme shoqerore, qe ne vitin e larget 1845 udhetojne drejt Perendimit, drejt West-it te famshem, nen hyqmin e udherrefyesit profesionist Meek. Mund te thuhen 1001 gjera per paralelet qe mund te shihen midis USA-s se 1845 dhe asaj se sotmes, per raportet mashklull/femer ne film, per raportet kolonizatorë/indigjenë…. etj etj etj, por siç shkruaja me lart, te gjithe keto mbeten teorike dhe do ishin te nje bukurie te hatashme nese do te kisha mundesi ti lexoja si liber, si roman, pra nese “Meek’s Cutoff” (”Shtegu i Meek-t”) do ishte roman.

Por ja qe ai eshte film se !

5.0 (me meek…)

“Ndalu Beg se ka hendek” - thote nje shprehje popullore : ky regjizori Zack Snyder nuk eshte dokushdo, sepse ka bo ca filma qe jane jo pak te njohur : per shembull, filmi i tij i parë (në 2003-shin) ka qene nje remake i “Zombi”-t, filmit legjendar te Romeros; korri sukses me filmin “300″ ne 2006-en; po aq sukses korri dy vjet më vone me “Watchmen”- adaptim i nje romani grafik i konsideruar deri asokohe si i paadaptueshem - (per mua, ai eshte filmi me i mire i Zack Snyderit ).

Ndersa “Sucker Punch“, me sa di une, komercialisht deshtoi komplet ne Amerike : as javen nuk e mbushi ne kinema ! Edhe shtypi i atjeshem ka qene fort i hidhur me filmin.
Ndersa mua nuk mu duk fort i keq !

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

Historia eshte ajo e nje vajze, Babydoll, qellimi i vetem i se ciles eshte te arratiset nga spitali psikiatrik ku e kane futur me zor. Bashke me 4 shoqe te spitalit, Babydoll krijon nje arsenal te tere virtual dhe niset per lufte kunder krijesave fantastike (samurajve, gjarperinjve… etj etj). Deri ku shkon fuqia e shpirtit, per te fituar Lirinë ? (duket se eshte lejtmotivi i filmit, thene keshtu, intelektualçe).

Kete gje, çikat e arrijne permes kenges : kur ato kendojne e kercejne, fillojne e ‘fluturojne’ ne nje bote virtuale. Por pikerisht, ketu me duket se eshte difekti i filmit : regjizori nuk ka ditur ta filmoje kengen, spektaklin, komedine muzikore (musical theatre). Edhe pse, më duhet te pranoj qe, si rralle ndonjehere ne keto lloj filmash, ka diçka bindese prej realeje tek ky film. Ka diçka reale ne sensin qe, me gjithe historine virtuale te filmit, “Sucker Punch” arrin te na flasë per boten qe jetojme sot (per shembull, per platformat Wii) : më duket se kinemaja, qofte ajo edhe më fantastikja, fantazistja dhe imagjinarja, mbetet art i reales, akoma më mire po te kete vajza te bukra !). Ne kete sens, me duket se filmi arrin diçka (pra diçka prej realeje).

Ajo qe nuk me pleqeu shume, eshte estetika e filmit, tip “Brazil” (une e quaj shpesh, “ngjyre kake” ) ose po ta them më me politesë “ngjyre mustarde”); ose nje far’ estetike gotike e perzier me nje far’ adhurimi te fshehte per disiplinen alla-Rajhu i II e te tjera traplliqe femijerore, semundje kalimtare te zakonshme per keta çunat e talentum te Hollywoodit.

Gjithsesi, jo fort keq jo. Surpirize jo fort e parashikushme !

5.9