Archive for the 'Burton' Category

“LIZA NE BOTËN E CUDIRAVE” - film amerikan me regji të Tim Burton

C’eshte interesante me historine e kinemase, eshte fakti qe, sa here qe teknika filmike shpik diçka e re, aq here kinematografia i kthehet origjinës te saj, asaj se ç’eshte : art, magji, magjepsje.

Keshtu, ne vitet e para te shek XX-te, kur filmat nuk ishin veçse nje argetim popullor neper Kënde Lojrash apo salla lojrash fati, u desh qe Griffith te realizojne filmat e tij te mrekullueshem, që kinematografia te quhej art ! (me prapashtesen ‘i shtatë’ !).

Po ashtu edhe me futjen e zërit ne kinema : cilesia e filmave te Chaplin-it beri te mundur marrjen seriozisht ne konsideratë te zerit dhe triumfin definitiv te filmave me zë.

Ne fillim te viteve ‘50-te, futja e CinemaScope (perdorimi i objektivit deformues), shikohej me shumë skepticizëm nga kinofilët e atyre viteve (njesoj si sot me 3D !!) dhe u desh i mrekullueshmi “Rebel Without a Cause” i Nicolas Ray-t (me James Dean) qe CinemaScope te konsiderohej si hap cilesor ne kinema.

Po e njejta gje ka ndodhur ne vitet 2000 edhe me perdorimin e kamerës DV : pasi u perdor ne jo pak filma ne fund te viteve ‘90-te, vetem krijimi i nje vepre si “Ne dhomen e Vandes” (NO QUARTO DA VANDA) e Pedro Costa-s mundi ti bindë regjizorët e fillimit te ketij shekulli se perdorimi i kameres DV nuk kish aspak pse te shihej me nenvletesim, ne raport me kameren klasike te kinemase. Perkundrazi !

°°°°

Dalja neper ekranet e kinemase e “Lizës ne boten e çudirave” koinçidon ne nje moment kur 3D e ka fituar tashme bastin komercial (permes “Avatar”). Mbetej konfirmimi i vlerave artistike te 3D, permes nje filmi cilesor, permes nje kryevepre : keshtu, 3D do te mund ta kalonte stadin e nje “dispozitivi te veçante”, te nje “kurioziteti”, te nje “argëtimi”, per tu marre, më ne fund, seriozisht ne konsideratë.

“Liza” e Tim Burton-it, teorikisht, i kishte te gjitha shancet per ta kryer kete mision (dhe te kthehej ne filmin e vertete artistik ne 3D !), pasi plotesonte dy kushte qe nuk i plotesonte “Avatar”-i i James Cameron-it : se pari, “Liza”, ne ndryshim nga “Avatar”, eshte nje histori e perjetshme, klasike, qe nuk plaket kurre, eshte adoptimi i nje romani te pavdekshem nga literatura angleze; dhe kushti i dyte ishte emri i regjizorit, Tim Burton, talent i pa diskutueshem, ndofta regjizori më kreativ dhe guximtar hollywoodian i ketyre 20 viteve te fundit. Pra “Liza ne boten e çudirave” fare mire mund te ishte pasqyra, te cilen imazhi 3 Dimensional do te mund ta depertonte, “Liza” mund te ish pasqyra permes se ciles ky imazh mund te reflektonte pjekurine e tij kinematografike !
Per fat te keq, vajza bjonde e Tim Bortonit duket se ka ngecur midis pemes dhe kores se pemes : Magjia nuk funksionon…

Pse ??

Pa dyshim, per shkak te Walt Disney-it, kompanise qe ka prodhuar filmin 200 miljonësh (me i shtrenjti i relaizuar ndonjehere nga Tim Burton !), dhe jo rastesisht, më pak Burtoniani i filmave te tij : s’ka më eksentricitet, ka vetem… packaging.

Ne fakt, per fat te keq, jemi vite drite larg efekteve te brishta te “Beetlejuice”, dhe po aq larg nga “ndrojtja” (prudery) e regjizorit, ne raport me imazhet e sintezes tek “Mars Attacks”. Siç e thash mê lart, gjithshka eshte packaging…

Por ka dhe nje problem teknik: “Liza ne Boten e çudirave” eshte xhiruar me kamera 2D, dhe vetem pastaj eshte bere volumizimi i imazheve, duke e kthyer filmin ne 3D. Pra volumet, jane shtuar veçse pas xhirimit te tij, gje qe krijon nje ekzagjerim te efekteve. Psh te pyllit : secilia pemë, kthehet gati-gati ne sferë; po ashtu, koka e Mbretereshes se Kuqe, aq e ekzagjeruar dhe qesharake, sa biles provokon habine e Kapuçonit (Johnny Depp) : «This orb ! This heroic globe !»
Ndihet keshtu, gjithe kohen, ndarja midis volumeve, sa qe mua mu duk se po shihja nje glob kristali nga ata te mbushur me leng, e ku ka objekte brenda (si ne foto, majtas) :

Pra ne nje fare menyre, eshte evidente qe Walt Disney e ka detyruar Tim Burton-in te mjaftohet me volumizimin e filmit te dikurshem vizatimor “Liza ne bote e çudirave”, sepse edhe ndryshimi i skenarit (Liza ne film ka tashmë 18 vjeç, pra nuk eshte kalamà), eshte veçse sa per te na hedhur hi syve. E meqe 3 Dimensionalitetin ta ofrojne gjyslyket 3D, regjizori duket sikur nuk eshte lodhur te “gerrmoje” ne brendesi te imazhit, por mjaftohet me ç’thash me lart : volumizim te atyre imazheve në 2D qe Burton ka pas ne koke… dhe kaq. Per te mberritur kulmin me pertacine e finales, ku te miret triumfojne mbi te keqinjte.

Marketing, skenar, koherence.

Dmth monotoni…

Merzi…

Dhe humbja e nje shanci per tu kthyer ne THE Movie of 3D !

gjynah…

5.0

Posted on 8th April 2010
Under: USA, Burton | No Comments »

“Sweeney Todd” - film nga Tim Burton

Mbreme pashe filmin e ri gotiko-barok te Tim Burton-it. Film qe shfaqet aktualisht njekohesisht ne USA dhe Europe.

Duhet thene qe ne fillim: “Sweeney Todd - The Demon Barber of Fleet Street” (berberi i djallezuar) eshte ndofta filmi më pak hollywoodian i Burton-it: filmi eshte komedi muzikore (zhanër i veshtire per te qene i realizuar), film tejet pesimist (film noir), shto ketu qe tema e vertete e filmit nuk eshte hakmarrja, por mizantropia e natyres njerezore. Dhe gjaku rrjedh lumë gjate filmit: estetike gotike dhe humor makaber, pothuaj pa asnje kompromis artistik! NJE MREKULLI KINEMATOGRAFIKE!

Deri tani, bashke me “Lust, Caution“, per mua “Sweeney Todd” eshte nje nga dy filmat me te mire te janarit!

Posted on 13th March 2009
Under: USA, Burton | No Comments »

Login     Film Journal Home     Support Forums           Journal Rating: 4/5 (2)