Archive for the 'REGJISOR' Category

π !

“Life of Pi” - film amerikan me regji te Ang Lee

Vetem kur dola nga kinemaja e mora vesh se tigri qe kisha pare ne 3D pergjate 2 oresh kish qene… tiger dixhital ! Nderkohe qe, ose e kisha menduar prej verteti, ose nuk e kisha pyetur fort veten per kete gje

Por kjo eshte shenje e mire, pasi provon se per nga efektet teknike, filmi eshte vertet i arrire. Biles dhe 3D, eshte ndofta hera e pare (per nje film amerikan) qe mu duk se ishte perdorur ne menyre organike, pra ne funskion te mizaskenes se filmit, te narracionin te tij. Sigurisht sigurisht, nganjehere ka ndonje budallallek 3D te tipit ‘ndryshim i lenteve (focals) per te orientuar shikimin e spektatorit’, ose ndonje skene banale ku nje pirun merr vlera dramatikisht gjigandeske per hiçgje ! Por hajt mo, ca proçkulla po ja falim

Shkurt, “Life of Pi” per mua ishte nje surprize per mire : ne fakt, nuk behet fjale fare (po fare amà) per nje ‘film-per-femije’, dhe kjo fale kompleksitetit te tij dhe sidomos karakterit te tij monochord (nderkohe qe, shumica e prodhimeve hollywoodiane, jane shpesh nje perzierje e disa regjistrave regjizoriale, vetem e vetem se “mos na merzitet spektatori” e qe u jep atyre nje aspekt prej video-clipi qe me shume eksiton, sesa intrigon shqisat). Nje nga pasojat e monochorditetit te levdueshem te “Life of Pi” duhet te shpjegoje faktin se jo pak spektatore dolen nga salla pergjate shfaqjes se tij : me siguri ata prisnin nje film argetues-femijeror, te tipit kartolinë postale, siç propozon rrejshem posteri i filmit. Por per fat, jo vetë filmi !

Sigurisht, regjizor i tij nuk eshte dokushdo, eshte Ang Lee, regjizor i “Brokebuck mountain“, “Lust, Caution“, “Hulk” (atij te 2003-shit), “Crouching Tiger, Hidden Dragon”. Por duke patur parasysh se adaptimi i romanit me te njejtin titull ekzistonte si projekt prej dhjetra vjetesh, ekzistonte frika qe Ang Lee te kish aplikuar thjesht kerkesat e hollywoodit dhe kaq. Po jo ! Per fatin tone, regjizori zgjedhon (siç zgjedhohet nje folje) nje estetike surealiste me nje tjeter hiper-realiste ! Biles bukuria e tigrit me beri te kujtoj nje tablo te Salvadore Dalise :

  Dy fjale per historine e filmit : pas nje femijerie te kaluar ne Pondicherry, indiani 17 vjeçar Pi Patel niset me prinderit e tij per ne Kanada, per te filluar nje jete te re. Anija e udhetimit permbytet dhe heroi yne gjendet i vetem ne nje varke-shpetimi. Ose me mire, pothuaj i vetem, por jo i vetem fare-fare : Richard Parker, tigri i kopeshtit zooligjik te te jatit (qe po ashtu po transferohej per ne Kanada), ndodhet… ne varke ! Instikti i mbijeteses i ben dy heronjte te perjetojne nje odisé jo banale.

nota : 2.5 x = 2.5 x 3.14 = 7.7

trailer i filmit :  http://www.youtube.com/watch?v=mZEZ35Fhvuc

Posted on 25th December 2012
Under: Ang Lee | No Comments »

“Twixt”- film amerikan me regji te Francis Ford Coppola

Nese ka nje gje te mire vazhdimesia e nje kinoditari, ajo eshte mundesia per t’iu kthyer here pas here asaj qe kemi shkruar per filmat e meparshem te X apo Y regjizori. Duke qene se Coppola (regjizori i “Goodfather” apo i “Apocalypse now”) qe prej vitit 2007 i eshte rikthyer regjisë se filmave (pas nje perudhe gati 10 vjeçare “pushimi” te detyruar (1997-2007 per shkak te borxheve astronomike qe kish !), eshte interesante te lexosh komentet per dy filmat e parafundit te tij :
- ne 2007 : “Youth Without Youth” (http://filmjournal.net/autori/2009/0…ga-ff-coppola/)
- ne 2009 : “”Tetro” (http://filmjournal.net/autori/2010/0…-ford-coppola/)

Ne vijim te asaj qe vete Coppola ne intervistat e tij e quan rilindje te dyte artistike te tij, vjen ky film i trete i tij : “Twixt” :

Rastesisht kam ripare perpara pak muajsh ne DVD te dy filmat e parafundit te Coppola-s. C’eshte e verteta, siç e kam thene ne nje nga komentet e mia per filmat ne fjale fill pas momentit te shikimit te tyre ne kinema, filmat më te mire te tij nuk jane detyrimisht ata qe qe kane korrur edhe suksesin me te madh komercial : Coppola shkelqen pikerisht aty “ku nuk duket”, ndersa aty ku duket, ne fakt eshte shkeqim i rremë. Dua te them se ai i ka dhene jo pak kinematografise dhe nje merite e tille nuk mund ti mohohet. Dyshimi im lidhet me ate nese a ka vertet, qe prej 2007-s, nje rilindje te dyte kinematografike te tij ?? Më duket se… jo. Disa gjera te reja ka (rilindja doemos qe presupozon risi), sidomos bie ne sy perpjekja per forma te reja kinematografike, bie ne sy tendenca per t’ju larguar narracionit klasik por… te krijohet pershtypja se asgje nuk eshte ne kohen e ‘duhur‘ dhe as ne vendin e ‘duhur‘.
Per ta konkretizuar (dhe meqe behet fjale kryesisht per formen kinematografike) po marr nje shembull : nese Godard e ktheu timonin e tij duke marre kthesen e braktisjes se linearitetit te narracionit qe ne moshen 36 vjeçare (ne vitin e larget 1966, me filmin e tij “Dy tre gjera qe di për të“), kjo nuk do te thote se Coppola-s nuk ka te drejte ta beje nje gje te tille qofte dhe ne moshen 66 vjeçare. Ok. Por ne ndryshim nga ky i fundit, Godard ishte i qarte per pozicionin e tij si artist, ne pozicionin e tij ne raport me historine e Kinematografise : momenti kur ai ndermerrte nje gje te tille korrespondonte me fundin e nje epoke, me fundin e shkelqimit te Hollywoodit dhe hapjen e nje epoke te re, asaj te Televizionit. Braktisja e linearitetit te narracionit nuk ishte qellim ne vetvete por ishte menyre per ti kthyer artit kinematografik borxhin : qe nga ai moment, ishte vetë kinematografia (le cinéma) qe u kthye ne subjekt kryesor ne filmat e Jean-Luc Godard-it (ne letersi, kjo do te korrespondonte me lindjen e romanit modern, ose per shembull, te themi me “Uliksin” e James Joyce-it).

Po ta shikosh holle-holle, qe prej 5 vitesh, Coppola perpiqet te beje ekzaktesisht te njejten gje qe Godard ka filluar tashme ketu e 50 vite më pare : qofte tek “Youth without Youth, qofte tek “Tetro”, e akoma edhe me teper tek ky i fundit pra tek “Twixt”, subjekti vertete eshte vete kinematografia, subjekti i vertete eshte vetë shqetesimi i regjizorit, i artistit per formen kinematografike, per mbijetesen e saj permes gjetjes se menyrave te reja shprehese, permes dekonstruimit te narracionit, te linearitetit te tij. Por ja qe duket ashiqare qe diçka nuk funksionon… . Per mendimin tim, per Coppola-n nuk eshte as koha e duhur (vonë, shume vonë…), as vendi i duhur (USA) dhe padiskutim qe kjo lidhet edhe me karakterin dhe natyren e regjizorit (qe ne fakt, eshte nje megaloman i pandreqshem ! - dhe problemi nuk eshte pse eshte megalloman, por pse eshte i pandreqshem !). Po lexoja nje interviste te fundit te tij (ku ai evokon pikerisht kete rilindje te dyte te tij, qe prej 5 vitesh tashmë) e ku ai thosh : “d’une certaine manière, je voulais résoudre le problème que les gens ont en vieillissant, lorsqu’ils tentent d’égaler les œuvres qu’ils ont réalisées dans leur jeunesse. et c’est impossible. Chaque cinéaste affronte le même problème : il ne pourra jamais rivaliser avec un chef d’œuvre qu’il a fait à 25 ans, ” (Ne nje far menyre, me keto 3 filma doja ti jepja zgjidhje problemit qe njerezit kane ne pleqeri, kur tentojne te barazojne (tejkalojne) veprat qe kane realizuar ne rini te tyre. Por kjo eshte e pamundur ! çdo kineast perballen me te njejtin fenomen : rivalizimin me nje kryeveper qe ai ka bere kur ka qene 25 vjeç”).

Ketu me duket se qendron edhe problemi : nese do ti benim te njejten pyetje Godard-it (i cili per me teper, ka te njejten moshe me Copppola-n), ne ndryshim nga ky i fundit nuk do fliste per rivalizim, por per nje “remise en question permanente” (rivenie te vazhdueshme ne pikpyetje). E aq me pak te pretendonte se kish bere ndonjehere ndonje kryeveper ! (ne nje interviste te fundit te Godard, degjoja tek thoshte se nuk ishte i kenaqur me asnje prej filmave te tij te dikurshem, akoma me pak me ata te suksesshmit e periudhes se “nouvelle vague”; perkundrazi, te vetmit filma qe i jepnin nje fare satisfaksioni si kineast, ishin ato 2-3 te fundit e tij (”socialisme’, “notre musique”, “éloge de l’amour”).

Une fois de plus, më thuaj cili je, te te them se ç’filma bën… Ndofta kjo eshte dhe arsyeja pse filmi i ardhshem qe Coppola anunçon ne intervisten e tij, eshte perseri nje film me buxhet te larte, si ato ‘kryeveprat’ e tij te dikurshme, pra alla “Kumbari”…

Kaq e pati rilindja e zotit Coppola ??! …

ah, edhe dy fjale per “Twixt” : zhanri i filmit eshte horror : nje shkrimtar (Val Kilmer) shkon ne nje qyteze te vogel amerikane per te promovuar romanin e tij te fundit me tematike magjirat. Me ndihmen e sherifit, shkrimtari meson per disa vrasje qe kane ndodhur kohet e fundit ne ate qyteze e ku viktima eshte nje vajze e re, histori kjo qe e ndihmon ate per temen e re te romanit te tij te ardhshem.
Ne disa momente, m’u duk vetja perpara nje filmi te David Lynch-it, pastaj te Tim Burton-it, gjithe duke ndjere influencen e Godard-it. Kuptohet, ndjehet dukshem dora e Coppola-s, por çuditerisht, te krijohet pershtypja e nje filmi jo pak te influencuar nga tone regjizoresh te njohur ! Biles tani qe po shkruaj keto rradhe, po me lind ideja se ndofta e gjithe kjo ‘rilindje e dyte’ e Coppola-s nuk eshte gje tjeter veçse pasojë e nje fare hapjeje, e nje fare kinofilie recente te regjizorit, i cili ndofta me pare, kish aq shume konsiderate per veten dhe gjenialitetin e tij, sa shihte vetem kryeveprat e tij dhe kurrsesi filmat e kolegeve. Ose thene ndryshe, i drejtohej vetes ne vetën e trete, si nje far nje far… Alen Deloni !

nota per filmin : 6.0

tailer : http://www.youtube.com/watch?v=xP7cQnOcU7I

Posted on 16th April 2012
Under: Horror, USA, F. Coppola | No Comments »

“War Horse” - film amerikan me regji te Steven Spielberg

Eshte nje film i vjeter shqiptar qe e dua fort (”Malet me blerim mbuluar” i Dhimiter Anagnostit) i cili, pasi fillon mire e bukur, krejt papritur andej nga minuta e 15-te, sa here e kam pare me ka krijuar pershtypjen te mi prese krejt krahët (ne fakt, më pret magjinë e filmit): ne nje moment (ketu), skuadra partizane ndeshet me nje ushtar italian te kapur rob, i cili, jo vetem qe faktin qe nuk kupton gjuhen shqipe e thote ne shqip, por partizan Peliçeli (si italian qe eshte !) komunikon me të ne shqip, per tua perkthyer më pas partizanëve te tjere po ashtu në… shqip !

Ok, kuptohet se nje gje te tille, i gjori Dhimiter Anagnosti ishte i detyruar ta bente per arsye ideologjike : ne nje film shqiptar te realizmit socialist, nuk lejohej te flitej ne gjuhe te huaj ! (ne italisht, ne rastin konkret). Por per fat te mire, skena nuk zgjat shume, dhe ‘incidenti’ i italianit “shqiptaro-shqiptar”, perveçse me ben te qesh per pak minuta, nuk ma prish definitivisht magjine e “Maleve me blerim mbuluar” (magji e cila me siguri ka lidhje me faktin se eshte nje fare road-movie, ose me sakte ‘barrelë-movie’, pra rrugëtim).

Mu kujtua “incidenti” me filmin e Lilo Labes sepse pikerisht tek “War Horse”, filmi i fundit i Spielbergut, andej nga çereku i filmit (deri ne ate moment ngjarjet zhvillohen ne Skoci - pra personazhet flasin ne anglisht), historia zhvendoset ne Francen e pushtuar nga gjermanët (jemi gjate Luftes se Pare boterore) dhe çuditerisht, ushtarët gjermane flasin… anglisht ! Biles me pak theks gjerman !! Akoma më i “lezeçem” behet filmi pak me vone : edhe fshataret francezë flasin me njeri-tjetrin po ashtu anglisht, por kesaj rradhe me theks… francez !

Ok, kuptohet se nje gje te tille, Steven Spielbergu eshte i detyruar ta beje per arsye komerciale : nje film hollywoodian ku flitet ne gjuhe te huaj (nje gjuhe tjeter, perveç anglishtes) nuk eshte rentabël.

Per ti rene shkurt : qofte per arsye ideologjike (Anagnosti), qofte per arsye komerciale (Spielbergu), rezultati eshte i njejte : ja qe paska, per fat te keq, diçka me te rendesishme se vete kinematografia, se sa vete arti. Nganjehere ajo ‘gjeja’ e rendesise absolute quhet parti (kinostudio “shqiperia e re”), nganjehere quhet parà (Hollywoodi). Por e perseris: rezultati na qenka i njejte ! Prova eshte sa Lilo Labja, aq edhe “War Horse” i Spielberg-ut.

Por per t’ju kthyer ketij te fundit, per fat te mire ngjarjet ne film marrin nje udhe te tille ku personazhet anglofonë (skocezët) rikthehen ne plan te pare, edhe pse, per te qene te sinqerte, ushtarët gjermanë vazhdojne here pas here te komunikojne rendshem ne anglisht-me-theks-gjerman ! (gallata më e madhe eshte se ne nje moment, ata numerojne ne gjermanisht, “eins, zwei, drei… ” por pastaj menjehere vazhdojne te flasin ne anglisht me njeri-tjetrin !!). Por siç e kam thene dhe nje here tjeter ketu, nje anakronizem i tille ka vite qe pranohet ne kinema, keshtu qe ndofta nganjehere “duhet mbyllur nje sy” per ndonje gje, qe te mund te shikosh me syrin tjeter disa gjera te tjera te bukura e interesante. Fundja kjo eshte tipike ne filmat e Spielbergut i cili kur trajton tema imagjinare (”E.T.” , “A.I Artificial Intelligance”, “War of the Worlds”) shkelqen dhe, perfundimisht, ata jane vertet filmat e mire te tij, biles shume te mire ! Ndersa ne filmat me teme historike, Spielberg shpalos nje naivitet qe te le pa fjale (nje naivitet qe kap kufijte e te pamoralshmes : per shembull tek “Lista e Schindlerit”, qe te hysh ne film, duhet detyrimisht te indentifikohesh me heroin kryesor, dmth me nje nazist te mirë, por qe gjithsesi, nazist eshte mo !!). E them kete sepse gjithmone i kam pare filmat e tij te ndare : ne njerin grup, futen ato filma ku interesi komercial dhe sfida teknike jane me te rendesishme sesa frymezimi artistik, dhe ne grupin tjeter, ata (te paket ne numer) ku kjo e dyta trimufon mbi te parin. Tek grupi i pare futen shumica e filmave te tij, ku dinosaurët, peshkaqenet apo arkeologjia glamour kthehet ne merkantilizem kitsch dhe ne argetim banal; tek i dyti, jane po ata filma me tematike imagjinare, por qe ne thelb, jane tragjikë, dhe pikerisht ne to, Spielbergu thote disa gjera interesante e autentike.

Po “War Horse”, ku do te futej ?
Pikerisht, ky film sikur e prish disi keto ’sistemim’ ne dy grupe ! Pa dyshim, se pari duhet pranuar se filmi eshte naiv (dhe naiv, nuk duhet pare domosdoshmerisht si difekt !). Fundja, siç thosha dhe me lart, ky do te ishte dhe tipari kryesor i regjizorit ne fjale, naiviteti (ashtu sikurse modestia do te ishte tipari kryesor i Clint Eastwod-it). Po nga i vjen ky naivitet Spielbergut ? Me siguri nga nje fare adoleshence, gati-gati femijerie (por jo teresisht te pafajshme) te tij. Tek shkrimtaret amerikane, mund te krahasohej me Salinger-in. Megjithate, filmi ka dhe disa gjera qe e fqinjezojne me ata te miret e tij, pra me imagjinarët. Ndofta dhe vete kali i tij, me teper se kal lufte, të lë me se tepermi shijen e nje kali imagjinar,  pra në mos fantastiko-shkencor, fantastik po e po !

Ose ndofta duhet pare e gjitha kjo si nje forme paralajmerimi i dy filmave te ardhshem te tij, te dy fort intrigues : “Lincoln” dhe “Robopocalypse” !
Te shohim se ku do te mberrijë Spielberg…

nota : 7.2

trailer i filmit :


YouTube - War Horse - Official Trailer [HD]

Posted on 15th February 2012
Under: USA, Spielberg | No Comments »

The Girl With The Dragon Tattoo (MILLENNIUM)- film amerikan me regji te David Fincher

                                          

Pas romanit-trilogji “Millennium”, pas dy filmave suedeze bazuar ne dy pjeset e para te romanit, pas nje serie të tërë televizive, ishte rradha e amerikanit David Fincher (regjizori i “Fight Club” dhe i “Social Network”) qe ti sulet volumit te pare te romanit ne fjale per te realizuar : “Vajza me tatuazhin e Dragoit“.
 Une as nuk kisha lexuar romanin (nuk jam fans i romaneve policore), as kisha pare versionin suedez te tij. Nuk e kisha fare idene se per ç’behej fjale. Doja te isha sa me pak i informuar, para se te shihja filmin.
Qe ne fakt, mu duk i mire. Po lexoja nje kritik kinemaje qe thosh me te drejte se, nese “Seven” dhe “Fight Club” jane filma-adoleshentë (pra te realizuar ne kohen kur Fincher-i nuk ishte i pjekur ende artistikisht), “Zodiac” dhe “Social Network” jane filmat-adult te tij, sepse te realizuar ne pjekurine e tij artistike. Gjithmone sipas tij, dy te fundit mund te shihen si versionet respektive te pjekura(mature), te dy filmave te parë naivë.

Nuk me duket se e ka aq keq ne kete arsyetim. Per me teper, eshte e qarte se David Fincher eshte nga ata regjizorë amerikane te Hollywoodit qe edhe pse kryesisht pershtasin vepra te njohura letare ose xhirojne skenarë te gatshem, prap se prap lëne jo pak gjurme nga dora dhe mendja e tyre personale ne film (gjithsesi, ne Hollywood, sot per sot une njoh vetem nje kineast qe i ben vete edhe rolin e skenaristit, edhe te regjizorit : M. Night Shyamalan).

Tani vijme tek “Millennium” (Ose “The Girl With The Dragon Tattoo” - siç titullohet ne origjinal).
Po te marrim si te mireqene menyren se si e shikonte filozofi Deleuze kinematografine (filmat klasikë si filma te bazuar tek imazhi-veprim dhe ata moderne, te bazuar tek imazhi-kohe), duhet pranuar se, ne pamje te pare, “The Girl With The Dragon Tattoo” eshte tipikisht i shkolles se vjeter. Por ne fakt, nuk eshte tamam ashtu.
Kam ripare “The Social Network” dhe, po te leme disi mênjanë permbajtjen e filmit, kam kuptuar se shpejtesia e te filmuarit (shpejtesia e imazheve) tek filmat e David Fincher, nuk ka fort te beje me video-clip-izmin, semundjen Nr 1 te kinemase hollywoodiane. Biles aspak. Shpejtesia e imazheve ne filmat e tij eshte me se shumti e lidhur me nje deshire te regjizorit qe mund te thuhej keshtu : me ndihmen e intrigës, çdo plan filmik (qe ka meriten te mos shihet ne pasqyre “shih sa i bukur qe jam!”), pra çdo plan filmik i filmit, ne nje far menyre “korigjon” planin e tij filmik te meparshem, por nderkohe behet edhe paralajmerues i planit filmik qe vjen më pas. Mbetet per tu pare nese nje gje e tille eshte nje nga perfeksionimet më te arrira te filmave te bazuar tek imazhi-veprim, apo eshte nje gjurme e re ne lëmin e modernitetit te filmave imazh-kohë. Apo ndofta ndofta, moderniteti nuk mund te klasifikohet ??!

7.9

trailer i filmit :


YouTube - The Girl with the Dragon Tattoo HD Trailer - David Fincher Version

Mbylle

2You need to upgrade your Flash Player2

Posted on 2nd February 2012
Under: Thriller, USA, Fincher | No Comments »

“LE HAVRE” - film franco-finlandez nga Aki Kaurismaki

Ah ok , u beka fjale per nje epidemi pleqsh : filmat e fundit te Bela Tarr, Alain Cavalier dhe tani ky i finlandezit Aki Kaurismaki (ne foto, para posterit te filmit te tij), i paska zene simptoma e facebook-ut : spektatori eshte i ftuar te clic-ojë tek “I like” dhe… kaq !

Nese tek “Kali Torinez” ishim te ftuar te admironim mizerjen e botes permes nje filmi te bere jo vetem pa piken e modestise, por edhe gati-gati me neveri per kinematografine, kesaj rradhe, tek “Le Havre” (film i finlandezit Kaurismaki, eshte i xhiruar i gjithi ne qytetin francez Le Havre), spektatori eshte i ftuar te admiroje gadget-et e viteve ‘30 (ose te viteve ‘60 : mund te zgjedhim !! lol), edhe pse filmi i zhvillon ngjarjet në… 2010 ! Ose, per shembull, duhet te adhurojme varfanjakët e tipit “Les Deschiens” (komikë franceze te tipit ‘portokallia’ - ne foton e meposhtme), dhe me kete rast, duhet te urrejme modernitetin (se ngjarjet gjithsesi zhvillohen ne 2010-en !)

Click “I LIKE”

Thank You !

nota ime : 2.0

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
trailer i filmit :

Posted on 1st February 2012
Under: France, Kaurismaki, Finlande | 2 Comments »

“J.Edgar”- film amerikan me regji te Clint Eastwood

Rrofte sa malet Hollywoodi
Sa t’jete gjalle Clint Eastwoodi

(vargje popullore nga krahina e Los Angeles-it )

Me shakà, pa shakà, zor se ndonje regjizor tjeter hollywoodian do ti bente hije Clint-it, sot per sot. Vitet tutje, ky tehu : vit pas viti, nga nje film te ri. Dhe shpesh, jo te keqinj. Dhe ky i fundit, eshte i tille, biles eshte goxha i mire !

Plakushi 80 vjeçar ka shkelqyer si regjizor pikerisht kur ai ka vene ne skene histori dashurish te pamundshme : 3 filmat e tij me te mire (bërë andej nga vitet ‘90) pa dyshim jane “The Bridges of Madison County”, “A Perfect World” dhe “Unforgiven” dhe kane ne qender dashuri (sentimentale ose jo) te pamundshme, te parealizueshme.

I tille eshte dhe “J.Edgar”, filmi i tij i fundit, qe rrefen historin e bosit te FBI, atij qe e themeloi dhe ndenji 48 vite ne ate post. Dhe meqe fola per dashuri te pamundshme, ne rastin konkret e kam fjalen per ate te J. Edgar Hoover-it pra ish-bosit te FBI-se me Clyde Tolson, zevendesin e tij, me te cilin ndau po për 48 vite jo vetem punen e perditshme, por dhe gjera te tjera…, pa dyshim ne menyre te fshehte, pa dyshim ne menyre te pamundshme (sidomos per syte e te tjereve !). Nese nga njera ane duhet te pranojme se filmi, ne teresine e tij, nuk eshte veçse nje venie ne skene nga ana e regjizorit te nje skenari te shkruar nga dikush tjeter, pikerisht, më tjetren anë duhet te pranojme se ajo histori e fshehte, e pamundshme dashurie, eshte dhe pjesa më fort interesante e gjithe filmit : pikerisht tek ajo histori mund te ndjesh doren, mendjen, inteligjencen, por mbi te gjitha modestine Eastwoodit (fundja thelbi i artit te tij eshte pikerisht MODESTIA !)

ps: besoj se nuk eshte më e nevojshme te veçohet loja e mrekullueshme e DiCaprio-s…

8.0

trailer i filmit : http://www.youtube.com/watch?v=vD99zwj-ZUg

Posted on 31st January 2012
Under: USA, Eastwood | No Comments »

“A dangerous method” - film amerikan me regji te David Cronenberg

 Kur Cronenbergu ben nje film te ri (ritmi zakonisht eshte nje here ne dy vjet), une behem shend e verë sepse ai ka nje te mire : nuk del asnjehere huq, gjithmone filmat e tij jane ose te mire, ose shume shume te mire. I fundit fare-fare, “Eastern Promises” ishte i vetmi qe me kish zhgenjyer. Dhe me kujtohet fare mire arsyeja : Cronenbergu ne ate film, notonte ne ‘ujra’ qe nuk i njihte mire : kanadezo-amerikani Cronenberg, merrej me mafjen ruse ne Londer ! Dhe bente muuuu mos njohja e mire e atij universi nga ana e regjizorit.

Kesaj rradhe, Cronenbergu vazhdon te merret me Europen, kesaj rradha me ate te fillim shek XX, e më saktesisht, me dy psikiater te medhenj te asaj periudhe : Frojdin dhe Jungun. Dhe qe per mendimin tim, bie ne te njejtin gabim si tek ai i filmit te tij pararendes : më duket se Cronenbergu nuk merr vesh fort ndonje gje te madhe nga psikanaliza, edhe pse “Nje metode e rrezikshme” eshte para se gjithash nje roman (te cilin, kineasti e ka vene ne skene permes filmit te tij, i film i cili më se shumti me nxit te lexoj ndonje ditë librin, se sa te pelqeja atë).

Mendoj se “A dangerous Method” do dilte nje seri e mrekullueshme televizive, e realizuar qofte edhe nga vete Cronenbergu sepse, per shembull, si mund ti pershfaqesh 13 ore bisede (kjo ka ndodhur realisht) midis Frojdit dhe Jungut, në 3-4 minuta kohë, e ç’eshte me e keqja, permes nje mizaskene ultra akademike ??! Shto ketu faktin qe, per fat “te keq”, çoç marr vesh jo pak nga psikanaliza, keshtu qe e kisha te pamundur te shikoja nje film 1 ore e 40 minutesh, qe rrefente nje histori prikanalitike prej 11-12 vitesh, e gjitha kjo, siç thash me lart, permes nje mizaskene ultra akademike ???! Per shembull : heroina e filmit, e semure mendore, ulet ne karrike, perballë doktor Jungut (ose me dakt, ai qendron nga prapa), dhe fillon jo vetem te flase per jeten e saj (si me çeles !! - gje e pamundur ne psikanalize !!), por dhe evokon babain e saj dhe femijerine e saj ne krye te 30 sekondave bisede !!

C’eshte per te ardhur keq, eshte fakti se filmi, i cili ka patur jo pak sukses tek publiku intelektual & inteligjent, te jep pershtypjen se eshte shitur si nje “produkt kulturor internacional”. Te njejten shije me kane dhene edhe “produktet” te tjera kulturoro-internacionale te ketij viti : filmi Nani Morettit, i Bela Tarr, i Alain Cavalier, i Aki Kaurismakit : te gjithe te krijojne pershtypjen se jane paketuar “siç duhet“, jane shitur “siç duhet“, nderkombetarizuar “siç duhet” : il sont rentrés dans leur frais - kur thote frengu ( e kane nxjerre lekun e tyre- ne shqip). Te jete kjo valle, per kinematografine autoriale europiane nje nga pasojat e krizes aktuale ekonomike ??  Ndofta !

Edhe nje mekat i fundit i filmit, edhe pse do ja beja kabull me shume deshire, nese “A dangerous method” do me pelqente qofte dhe i folur ne anglisht. Pra e kam fjalen per gjuhen e filmit. Frojdi, Jungu, gjermano-foles par excellence, tek “A dengerous method” na flasin gjithe kohen… anglisht ! Ok, une e di qe nje anakronizem i tille, ka vite dhe dekada qe eshte pranuar nga arti kinematografik (egjiptianet e vjeter, Aleksandri i madh, hitlerianët e ‘Listes se Shindlerit’ te Spielbergut etj etj, shqepen duke fol ne anglisht ne filmat qe u kushtohen atyre !! ). Une e di se, edhe e anasjellta, nuk eshte kusht qe filmi te jete automatikisht i mire (per shembull : Jezu Krishti vertet flet ne aramisht, tek “Pasioni i Krishtit’ i Mel Gibsonit, por ai eshte nje nga filmat me te qelbur, debile e imorale te gjithe historise se kinemase !!). E megjithate, te injorosh teresisht te folurin ne gjuhen autentike te personazheve historikë, me duket po aq e ezkagjeruar, sidomos per nje film te kalibrit te Cronenbergut ! Dreqi e mori ! Per me teper qe “A dengerous method” eshte i bazuar tek fjala, tek fjalët (fundja, psikanaliza me fjale behet, nuk behet me pune krahu !!) Fjala, tek ky film, eshte nje element artistik, qe integrohet ne estetiken e vete filmit. Dhe qe çuditerisht, e degjojme vetem ne anglisht…

Pra : a mos ndofta filmi i Cronenbergut do kish qene më i mire nese do kish qene ne gjermanisht ?? Sigurisht, casting-u i aktoreve nuk do kish qene ky qe eshte (Viggo Mortensen, Michael Fassbinder…); pa dyshim qe ky casting, do kish qene i nje niveli me pak prestigjoz. Por jo automatikisht më i keq ! Po ashtu, nese filmi xhirohej ne gjermanisht, do kish me pak buxhet. Ok. Por kjo prap nuk do te thote se do te ishte më i keq ! Ndofta biles mund te ishte… me i mire !

5.0

trailer i filmit :


YouTube - A Dangerous Method - Official Trailer [HD]

Mbylle

2You need to upgrade your Flash Player2

Posted on 26th January 2012
Under: USA, Cronenberg | No Comments »

“Bir zamanlar Anadolu’da” (”Na ishte nje here ne Anadoll”)- film turk me regji të Nuri Bilge Ceylan


Ky ne foto eshte Nuriu, pra Nuri Bilge Ceylan, sot per sot regjizori me i njohur indipendent turk.
Para 10 a 15 vitesh, ne Turqi askush nuk e njihte Nuriun. Vetem kur fitoi ne 2003 “çmimin e madh” ne festivalin e filmit ne Kanë, qe nga ajo kohe e ne vazhdim, turqit filluan te flasin per të, per me teper qe Nuriu ka marre nje zanat te dyte, perveç atij te regjizorit : sa here ben nje film, e çon ne Kanë, dhe atje merr me patjeter nje çmim ! Me patjeter ! Keshtu qe une ve bast se heren e ardhshme Nuriu do fitoje Palmen e Arte.******************************Fotograf ne rinine e tij, inxhinier per nga dipllomimi, sot regjizor per nga profesioni (dhe jo vetem regjizor : ne filmat e tij, ai eshte edhe skenarist, edhe montazhier, edhe producent), Nuriu e pat filluar karrieren e tij kinematografike ne 1998 me “Kasaba”, film kontemplativ, meditativ, por pothuaj nje kopje e “Pasqyres” se Tarkovskit, regjizor per te cilin Nuriu bën bé e rrufé !Pastaj, ne 2001 del filmi i dyte i Nurit, “Retë e Majit” (Mayıs Sıkıntısı), diçka më i mire se “Kasaba”-ja, por prap se prap, film i mbajtur peng nga dashuria e pamatë e regjizorit gjithmone per rusin Tarkovsk !

Edhe ne kete film, vazhdon i njejti princip : sapo nje personazh kthen koken prapa, hop! regjizori vendos nje plan filmik te natyres. Njesoj si tek ‘Pasqyra’ e Tarkovskit. Po ashtu, ne film vazhdon te ndihet rëndshëm influenca e Antonionit (dhe thone pastaj se Godard-i ja fut kot kur thote : “Sot, gjithe regjizoret autoriale bejne veçse Antonionizëm. Po pse nuk bejne, per shembull, Paraxhanovizëm, xhanëm ??!).

Pas dy vitesh, pra ne 2003, dhe pastaj ne 2006-en, dalin filmi i trete e i katert i regjizorit : “UZAK” (Larg) dhe “Climates“. Filma te mire, shume te mire biles ! Me ne fund, Nuriu fillon t’i largohet obsesionit te tij tarkovsko-antonionian : te dy filmat qendrojne ne kembe me forcat e veta dhe te dy jane nga filmat e mi te preferuar te ketyre viteve te fundit !
Perpara dy vitesh, doli filmi i gjashte i Nuriut, “Uç maymun” (3 majmunët), kemi folur per te ketu. Filmi nuk me kish pelqy : regjizori, nese u shkeput me mundim nga idhujt e tij kinematografike (te cilet i imitonte deri ne dhimbje!) per të bërë dy filma te mire (”Uzak” dhe “Climates”), me “3 majmunët” filloi te bjere ne autoparodi, duke mos imituar më Tarkovskin apo Antonionin, por… vetveten. Megjithate, edhe me “3 majmunët”, prap mori Cmimin e Madh ne Kanë !

Vijme tani tek filmi i tij i fundit, “Bir zamanlar Anadolu’da” (Na ishte ç’na ishte nje here në Anadoll), qe pashe mbreme i cili sigurisht, edhe kete here, fitoi kete vit ne Kane “Cmimin e madh te Jurise” !
Por nuk eshte ky problemi, çmimet vene e vijne, dhe ne vlere absolute, nuk kane piken e rendesise : kete regjizori e di fort mire.

Ne fakt, filmi nuk eshte i keq. Tashme Nuriu eshte rritur e pjekur(kinematografikisht), filmi qendron ne kembe per bukuri me kembet e veta dhe per me teper, nuk mbetet ne kuader te nje fotoje te bukur, fotozhenike, siç ishin filmat e pare te tij. Perkundrazi, Nuri Bilge Ceylan vertet di te realizoje skena te mirefillta filmike. Ose, qe te jem më i qarte : ne vitet ‘60, ata te “Vages se re” (Nouvelle vague) franceze thonin me shume te drejte qe : “që nje film (fiksion) te jete i mire, duhet qe ‘dokumentari’ qe fshihet në të, të jetë i mirë” Dhe ne fakt, tek “Na ishte nje here ne Andadoll”, dokumentari qe fsheh fiksioni brenda vetvetes eshte i mire, fort i mire biles ! Skenat jane te realizuara, gjithshka qarkullon e funskionon , shkurt dramaturgjia eshte e levdueshme (kjo puna e ‘dokumentarit’ qe fsheh nje fiksion, mu kujtua para pak ditesh, kur rastesisht po shihja ne youtube nje fragment nga “Zonja nga Qyteti”, film shqiptar i viteve ‘70. Po mendoja me vete : te pakten, regjizoret shqiptare te periudhes se kamunizmit dinin te benin kinematografi : per shembull, dokumentari qe fsheh ne vetvete skena e meposhtme, eshte shume i mire : pozicionimi i aktoreve eshte perfekt, dramaturgjia eshte fluide, gjithshka qarkullon, leviz, dhe per pasoje, skena eshte bindese kinematografikisht : humori funskionon !)

//
YouTube - Zonja Nga Qyteti, Koci Do Nuse.

Kjo duhet te kete qene arsyeja pse nje film si per shembull “Apollonide” nuk më pat pelqy, pikerisht per shkak te mungeses se ‘dokumentarit’, ne gjirin e fiksionit. Ose me sakte : “dokumentari” qe “Apollonide” fshihte ne gjirin e tij, ishte i keq, ishte i kompozuar nga tabllo te vdekura, pa jete, tablo te keqija pikturale, dhe si rezultat edhe vete filmi ishte i keq.

Tani ti rikthehemi filmit tone, pra “Na ishte ç’na ishte nje here ne Anadoll” : po thosha se filmi eshte i kompozuar nga skena te verteta kinematografike, gjithshka funskionon ne brende si te filmit etj etj. Ok deri ketu.
E megjithate, une kam nje problem me të : in fine, “Na ishte ç’na ishte nje here ne Anadoll” te jep ndjesinë e te qënit një remake i … “Stalker”-it, te famshmit film te Tarkovskit ! Vete struktura e filmit i ngjan tmerresisht asaj te “Stalkerit” : ai fillon nje nje qyteze te vogel, vazhdon me nje udhetim te gjaaaaate fizik e mental “gjetiu“, per te perfunduar aty ky fillon (ne qytezen e vogel). C’eshte me e tmerrshmja eshte fakti qe, duke e ditur gati permendesh nje film si ‘Stalker’, gjithe kohen qe shihja filmin turk me rrinte mendja atje !! Dhe me duket se Nuri Bilge Ceylan, me filmin e tij, më shume sesa i ben homazh atij te Tarkovskit, e kopjon ate ! Te pakten, struktura e tij eshte kopje flagrante e ‘Stalkerit’ !
Nuk di… . E kam veshtire ta heq nga mendja kete mendim. Dhe qe ma zvetenon jo pak pershtypjen pergjithesisht te mire qe me là filmi…

TRAILER : http://www.youtube.com/watch?gl=FR&v=kYk2kJljBjA

Sa per notën, po tregohem i moderuar (nuk ështe hera e pare, po hë !  ) :
6.8

ps: duke kerkuar per fotot e filmit, rashë mbi kete ku duken 3 nga heronjte e filmit. Dhe automatikisht mu kujtua treshja e famshme tek ‘Stalker’ … !

Posted on 28th November 2011
Under: Thriller, Cannes, Turqi, Ceylan | 7 Comments »

“Contagion” (KONTAMINIM) - film amerikan me regji te Steven Soderbergh

 Qe kur Soderbergh-u beri diptikun “Che Guevara” (film qe do e vendosja me gjithe qejf ne 10 filmat e mi te preferuar te dekades se pare te shek te 21), kam shku rregullisht me i pa filmat e tij. Plus qe filmi i tij i fundit “The Informant” më pat terhequr ! Shume biles !

Nga ana tjeter, duke e ditur se “CONTAGION” ishte film kryesisht ‘alla hollywoodian’, thash t’ja fusja nje tas me kokoshka (hera e pare qe beja nje gje te tille ne nje salle kinemaje !), si per te ngushelluar veten. Dhe kisha bere mire : filmi s’ka asgje te veçante, asgje per te mbetur ne memorje : thjesht filmi i rradhes se Soderbergh-ut, dhe kaq. Por qe do me kujtohet per kokoshkat qe hengra !

Por si shpjegohet qe i njejti autor te mund te beje nje film kaq te mire (per syte e mi) si “Che”, dhe pastaj t’ja kepuse kopaçeve, si puna e ketij ‘Contagion’-it ? Kam filluar te tjerr me toçin tim nje ‘teori’ timen, per ti dhene nje far’ pergjigjeje nje kontradikte te tille, teori qe pak a shume permbidhet me sa më poshte :
Ka talent apo s’ka talent nje regjizor, ben film ‘alla hollywoodian” ose jo, kryesorja eshte puna. Pra, te punoje e te derdhe djerse per filmin e tij. Eshte e vetmja garanci qe ai te beje nje film te mire. Ose per ta ilustruar ‘teorine’ time, më mire po marr nje aspekt : lojen e aktoreve dhe drejtimin e tyre nga regjizori, meqe “Contagion” eshte film tipik “me lojê aktorësh”.

Dihet zyrtarisht se, per filmin “Che”, Soderbergh-u kish mbi 7-8 vite qe punonte. Kish takuar me dhjetra e me qindra bashkeluftetare te Che Guevares ; aktoret kishin muaj e vite qe ishin njohur me permbajtjen e filmit. Pra dua te them se filmi ishte frut i nje pune te shtrire ne kohe, por dhe te thelluar ne permbajtje. Ishte derdhur djerse per tu bere. Pike. Dhe, duke qene se Soderbergh-u diçka prej te talentuari duhet edhe te kete, doemos qe “Che” do te rezultonte, minimumi, nje film i personalizuar, cilesor, i bere me ndjenje, me pasion, me pune e sinqeritet (eshte krejt tjeter gje pastaj qe mua ai film më pelqen jashte mase, nje tjetri diç me pak… e keshtu me rradhe - shpjegimin per kete, po ja leme 1001 arsyeve te tjera, por qe edhe po ta kthejme si te duam muhabetin, ne finale ka te beje me ate qe rendom quhet kinofili. Nejse…).

Vijme tani tek loja e aktoreve te “Contagion”. Te gjithe jane yje kinemaje, njeri më star se tjetri : Matt Damon, Jude Law, Kate Winslet, Gwyneth Paltrow, Laurence Fishburne etj etj. Por ç’pershtypje te krijohet nga loja e tyre ? E pra, te krijohet pershtypja se sapo jane marre ne telefon e u eshte thene se “do lozin ke filmi i ri i Soderbergut”, se sapo kane mesu se ç’a fjalie do nxjerrin nga goja; se kur e kane nxjerre nga goja ate fjali (nderkohe qe regjizori ka thene ‘action’) kane marre pozat qe “duhet te marrin” dhe o ho ho, ja ku u be filmi !
Sigurisht qe Matt Damon eshte aktor i mire (per mua, eshte më i miri, sot per sot), por ç’te beje dhe Matt Damoni, ashtu shpejt e shpejt gjate xhirimit te filmit, perveçse disa grimasa fytyres si babà i dhimbsur, sa “per tu fut ne rol” ! Pffff ! Po keshtu edhe, per shembull, Gwyneth Paltrow (edhe kete aktore e dua shume, po shume shume biles !). Per fat, ajo ka nje rol disi me te vogel, dhe per aq sa shfaqet ne film, deri diku eshte bindese ne rolin e saj (dua te them se Soderbergh-u eshte me fat qe aktore te tille te mire pranojne te luajne ne filmin e tij). Por ne teresi, aktoret te japin pershtypjen : “Ne jemi star-e, ne hyjme ne rol per 5 minuta ! Shifni sa artista jemi !”. Keshtu u ka thene Soderber’gh-u. keshtu bejne dhe ata. Si t’ja bejne ndryshe ?? Ja, per te permbushur galerine e karaktereve te filmit te tij, regjizori ka sajuar edhe nje rol te nje vajze franceze. Dhe sigurisht qe ka zgjedh Marion Cotillard ! Ke te zgjidhte tjeter ??! Ka më star internacional se Cotillard ??! (aktorja qe kam më inat ne bote, sot per sot). Pfff………..

Dy fjale per historine e filmit : “contagion” trajton temen e epidemise se nje gripi te tmerrshem. Ka disa momente interesante, por pak, shume pak. ku ka pas kohe Soderbergh-u me u thellu ne skenarin e tij ? (ose tek mizaskena). E ka pas mendjen tek Marion Cotillard-i !!! Me të njejten temë, preferoj shume here me teper ‘I’m a legend’ ose “Ditet e fundit te Botes”.

Shkurt : e kalon klasen “Contagion”- i ?
E kalon mor e kalon, por me veshtiresi…

5.0

trailer i filmit :

//

Posted on 21st November 2011
Under: USA, Soderbergh, Indipendent, Venezia | 2 Comments »

“Hors Satan” (”Ik Shejtan”) - film francez me regji te Bruno Dumont

Postuar më parë nga korçar Lexo Postimin

…sepse dhe vete filmi i Bruno Dumont se ç’dreqin ka prej “orientit”, lindjes, nje fare “orientalizmi”. Mbase per shkak te pasqyres (se shtrembuar) te popujve te sotem : keta te perendimit gjoja partizane te arsyes, shkences, ata te lindjes partizane te mistikes, se mbi-natyrshmes etj. Dhe kjo puna e mistikes eshte ne rrenje te punes se Bruno Dumont. “Jashte Shejtan!” eshte rrokje fjalesh e shume degjuar ne shqip, kush e di sa here e kam degjuar t’i thirret nje femije (mua vete nder te tjera) qe ben apo rroket te beje diçka qe s’shkon, qe shkateron, qe prish rendin, qe thyen… (”jashte more shejtan”).Filmi “Jashte Shejtan” nuk ka te beje me kete ; filmi shfaq po ato fytyra te thyera, te vrara, te lodhura, jo-simetrike, si t’ishin ftyra te goditura nga kush e di se çfare, nga diçka e padukshme, ne mos qofte koha, hapesira, natyra, pra te njejtat ftyra si te filmat e tjere te Bruno Dumont.
Ngjarja qe shfaqet eshte e koklavitur, e papermbledhshme ne disa fjale, megjithate po mundohem : behet imazh, si ç’thone behet fjale, per nje te ri te pashtepi e te pabuke, qe jeton diku afer nje fshati te veriut te Frances, prane bregdetit, e q’eshte i lidhur me nje vajze te re, te papune dhe pa miq, por qe jeton ne shtepine e prinderve… Dhe djali ne fjale diç ka nje dhunti prej sheruesi popullor, nga ata qe “kendojne” si ç’i kujtoj qe i quajne, si ç’egzistojne plot edhe sot e kesaj dite ne Shqiperi per shembull, por jo vetem.
Djali me vajzen shetitin, ecin e ecin, djali vret te atin, a njerkun, e vajzes… Prape shetiten, ndalojne, shkembejne nje fjale a dy, apo hiç fare… bejne zjarr, luten ne mes te moçalit etj. Natyra e peizazhet mbizoterojne gati ne ç’do plan.

Faktikisht po i bie rreth e rrotull qe te gjej nje menyre per ta permbledhur “historine” por po e le me kaq se eshte pune e veshtire dhe e pabereqet sepse trillimi sado rendesi te kete eshte i nendheshem ne kesi lloj filmash, madje jo vetem trillimi, tregimi, por edhe imazhet duket sikur jane te nendheshme, jo materialiste, por mistike (po ç’eshte mistikja se?).
Ne pamje te pare duket se Dumont, si te filmat e tij te tjere, zorr se i shpeton nje fare natyralizmi… por me ane te montazhit arrin te krijoje tjeter gje nga natyralizmi, dhe me duket se kuptova nje gje, ne drite te gjithe filmografise se Bruno Dumont : kujtoj se te filmat e tij te tjere montazhi ishte ne varesi te tregimit, dhe te nje fare pershfaqjeje te imazheve, e kam fjalen te prerja midis nje imazhi dhe nje tjetri (si ç’eshte presja - , - ne shkrim e kendim) e cila ishte e perbrendshme ne pershfaqje te kinemase, me nje fjale, kishte prerje sepse keshtu behen filmat, nje imazh pas nje tjetri me nje prerje te padukshme midis tyre, dhe ne varesi te emocionit, fiksionit, ritmit etj. ; Kesaj radhe, te “Hors Satan” duket sikur Dumont e ka “teorizuar” disi prerjen midis dy imazheve… dhe si qysh e tek ndodh kjo? Imazhet kesaj radhe jane gati te gjitha te se njejtes kohe, pra koha qe shfaqet nje imazh eshte pak a shume e njejte me kohen e imazhit te dyte, e imazhit te trete e keshtu me radhe, ritmi pra eshte konstant, megjithese ritmi fryhet e ç’fryhet nga fotogjenia e asaj qe shfaqet n’ekran (nje plan i afert i ftyres nuk eshte i njejte ne kohe-receptim me nje plan te pergjithshem, te gjere), por paçka kesaj me duket se prerja midis nje imazhi dhe tjetrit nderhyn ne intervale te njejta ne te gjithe filmin, sikur mos te kishte rendesi se ku e ndal nje imazh e ku e fillon tjetrin… dhe jam i bindur se ajo ç’ka don te thote Dumont ne kete film eshte se sado te kete prerje midis nje imazhi dhe nje tjetri, kjo eshte pune vetem e kinemase, porse natyra ne vetvete ka gjithmone nje vazhdimesi te panderprere nga asgje, pra natyra, “bota”, nuk ka asnje ndarje, asnje prerje, gjithçka eshte ne vazhdimesi… e vetmja prerje e mundshme eshte perbrenda njeriut, eshte e padukshme me ane te kameras : prerjen, thyerjen, vrasjen, vrasjen, njeriu e ka perbrenda vetes, trupit, shpirtit, kush e di se ku… kot s’thone “i ka hyre shejtani”.
Dhe neqofte se e perzgjat kete gje te jeta, shoqeria, e ku di une se ku, ma ha mendja se del ne nje bote tjeter… Pra kjo prerje, apo thyerje, eshte e pazbulueshme, ne mos qofte me ane te mistikes, me ane te “kenduesit”, sheruesit, shamanit (dhe jo “doktorit” meqe rra llafi, se s’kemi te bejme me mish sa kemi te bejme me shpirt), qe e nxjerr jashte. Dhe jam i bindur se kete Bruno Dumont e beson po aq sa i sherben si provokim ndaj hegjemonise se arsyes, shkences, politikes, gjithçkaje qe mbizoteron sot per sot…

Pertej kesaj, kinemaja, imazhet e tij jane te pacenuara ne forcen e tyre, ne forcen qe kane per te treguar gjera nga me te imtat te nje fytyre per shembull, dhe s’eshte veçse nje shembull. Gjithesesi Dumont shkon akoma me larg me radikalen e filmit te tij, e kinemase se tij (tjeter shembull “Aurora” e Cristi Puiu-t), dhe po mendoja deri ku do te ece e shkoje kinemaja, ne radikalitet? Por nuk e kam ankim, sepse fajin se ka kinemaja, e ka bota sot… per neser.

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

Komenti im:
Lexova mbreme nje interviste te regjizorit ku ai thosh se montazhin e filmit, per here te pare ne karrieren e tij, e kish bere vetë. Kjo duhet te jete arsyeja pse ky film i tij, ne kete aspekt, ka diçka te ndryshme ne montazh, ose siç shkruan korçari, duket sikur Dumont e ka “teorizuar” disi prerjen midis dy imazheve.

Do isha i fundit te kritikoja kete vullnet te Bruno Dumont per tu shkeputur nga klasicizmi i teknikes kinematografike (Montage, mon beau souci !). As jam dakort me ate qe rezultati i nje diçkaje te tille duhet te prodhoje me doemos “pro” dhe “kundra” unanime ! Larg qofte ! Por mua mu duk se rezultati ishte… medioker. Ja mirenjoh ambicjen, perçapjen (la démarche) e veçante, por… mbeta shume skeptik. ose popullorçe, e pashe filmin me nje sy ‘prej te jashtmi’ e ‘për së jashmi’, pra pa mundur te hy brenda…

Megjithate, ka diçka qe me vertitet ne mendje : po ta shohim “Hors Satan” si pjese te nje te tëre, pra si pjese e krijimtarise se regjizorit, me duket se ka dy mundesi :
1- ose kane te drejte ata qe zakonisht nuk i kishin fort per zemer filmat e Dumont por qe shihnin tek “Hadewijch”, filmi i tij i parafundit, nje far’ hapjeje, nje ‘dritare’, nje Hapje kinematografike te regjizorit
2- ose kane te drejte ata qe kembengulin se Dumont ka bere dy filma te medhenj : “La vie de Jesus” (Jeta e Jezusit) dhe “L’Humanité” (Njerezimi) dhe kaq. Kam ripare se fundmi “Flandres” dhe më ka lene shume perpleks… Akoma me teper me kane lene “Hadewijch” dhe ky i fundit, “Hors Satan”.
Ose si te thuash : une më se shumti jam me Victor Erice-n (per mua, regjizori me i madh spanjoll !) qe beri 3 filma ne jeten e tij, 3 kryevepra dhe e mbylli me kaq, se sa te vazhdosh me doemos ne kerkim te shtigjeve te reja (a jane vertet ’shtigje te reja’ ??). Bruno Dumont mund ti rikthehet profesorllikut (ai filozofi ka dhene, ne gjimnaz), nuk behet qameti ! Kuptohet, sekush eshte ne te drejte te tij te beje ç’te doje (do ishte qesharake qe deshirat e mia te na u ‘realizokan’ ! ), por pertej shakase, filmat e tij te fundit me ftohin gjithe e me shume… . Per me teper, ky i fundit mu duk si nje far’ auto-parodie e regjizorit…

5.0

Trailer i filmit :


YouTube - Hors Satan - Bande annonce

 

Posted on 16th November 2011
Under: France, Cannes, Dumont | No Comments »

“Habemus Papam” - film italian me regji te Nanni Moretti-t

Si t’ja filloj e te shpjegoj qe filmi i fundit i Nanni Moretti-t nuk me pelqeu fare fare ?? Dhe qe, fjala e vetme qe me erdhi ne mendje ne fund te filmit, ishte : FAKE ! (fallco)

Edhe pse i kam parë shume më vonë sesa ne kohen kur jane realizuar, filmat e dikurshem te ketij regjizori (ato te viteve ‘70, ‘80, ‘90) gjithmone i kam adhuruar. Por më duket se vitit 2001 dhe filmi i tij i asokohe ‘La stanza del figlio’ eshte, ne fakt, nje si far’ vije ndarese midis filmave te tij te meparshem (1970-2000) nga ata te ketij dhjetevjeçari te fundit. “Il Caimano” (2007), filmi i tij i parafundit, linte tashme per te deshiruar : skena mbyllese vertet ishte hatashmërisht e fuqishme dhe më shume se mbresëlënese, por gjithe pjesa tjeter e filmit… çalonte keq fare. Cuditerisht, nga e njejta simptomë me duket se vuan edhe “Habemus Papam” : skena mbyllese eshte nje kryeveper e vertete, nderkohe qe gjithe filmi… më duket komplet i çuar dëm.

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

Ne leter, “Habemus Papam” te merr ne qafë, pra s’ka ku te shkoje më interesant : diten qe Konklava e kardinaleve do te zgjedhe Papën e ri, kete te fundit, pas perzgjedhjes nga koleget e tij, e kap nje krize depresioni apo migrene dhe duket se nuk eshte gati per te marre detyren e re. Ai refuzon te behet papë. Nje psikanalist therritet ne Vatikan, per te ndihmuar Papën e ri ne krizen e tij mendore. Por ne mbremje, Papa i ri zhduket nga Vatikani…

Pershtypja ime eshte e meposhtmja : Nanni Moretti tradicionalisht ka qene kineast i intimes, i te ‘fshehtes’ njerezore, interiores. Ndersa ky film, te jep pershtypjen e diçkaje eksterne, eksterioreje : “Habemus Papam” duket si i shtypur nen peshen e produksionit : levizje te panevojshme te kamerës, muzikë ilustruese (qe me bente tmerresisht nevrik !), grimasa pseudo-humoristike te aktoreve, imazhe te ngadalesuara (skena e volejbollit e kardinaleve) patetike… etj etj. Skena te tilla tip-skeçi (si puna e levizjes së perdes nga maxhordomi i Papës se ri, per te njeqindtëtën herë rradhazi !!!) jane te denja per ‘Portokallinë’ e Top-Channel ! Por jo per nje film te Nanni Moretti-t !

Michel Piccoli (aktori im i preferuar i te gjitha kohrave), nuk me duket fort komod ne rolin e tij. Supozohet (ne film) se ai eshte francez dhe, si gjithe kardinalët, sigurisht qe di dhe italisht. Dakort deri ketu. Por (per ata qe e kane pare filmin) : si shpjegohet qe ai ditka permendesh, ne italisht, fragmente te tera te “Pulebardhes”, pjeses teatrale te Çekovit ?? Ne italisht ??? Te gjitha keto inkoherenca, skeçlliqe, grimasllëqe… me duken te papranueshme per nje film te Morettit (që me ç’mesoj, e ka financuar filmin e tij nepermjet njeres prej kompanive producente me te medha italiane). Jo se ka ndonje gje te keqe : qe Nanni Moretti ka dashur te preke nje numer sa me te madh spektatoresh permes filmit te tij, kjo eshte pune e tij (me “Il Caemano”, regjizori lante hesapet me Politiken Italiane; kesaj rradhe, duket se “lan hesapet” me Kishën). Por kjo nuk do te thote, detyrimisht, pranimin e kaq shume konçesioneve artistike nga ana e regjizorit, gjera te cilat, personalisht, mi kepusin krahet si dhe deshiren per te pelqyer nje film te tille. Me gjithe skenen fantastike ne mbyllje ! (a thua se Moretti beson tek fuqia e nje skene te vetme filmike, qe do na shpetoka nje film te tere …! çudi… ).

4.0

Posted on 20th September 2011
Under: Cannes, Itali, Moretti | 2 Comments »

“Cave of forgotten dreams”(SHPELLA E ENDRRAVE TE HARRUARA) - film me regji te W.Herzog

Citim:

Postuar më parë nga fuorisync Lexo Postimin

Në të parin inkursion (shpresoj dhe të fundit) që pata në kinemanë 3D qëlloi që të më “shoqëronte” Werner Herzog, një nga mjeshtrat e artit të shtatë në zhanrin e dokumentarit. Herzog-ut iu mundësua një leje e veçantë nga ministria e kulturës franceze për të filmuar në brendësi të shpellës “Chauvet-Pont-d’Arc”, në jug të Francës, zbulimi i së cilës në 1994 nxorri në dritë, mbase, pikturat murale më të hershme bërë ndonjëherë nga dora e njeriut. Që nga zbulimi i saj zor se i është lejuar ndonjë “frymori” të zakonshëm, përjashto këtu ata të paktë zbulues (arkaelogë, palentologë etj), ta vizitojë atë, pasi deri dhe frymëmarrja njerëzore mendohet të vërë ne rrezik serioz afresket në brendësi të shpellës. Kësisoj regjisori gjerman, falë dhe simpatisë të ministrit francez të kulturës (ky i fundit është një admirues i madh i filmave të tij), bëhet një nga të paktët dëshmitarë të asaj çka vendos t’ia përcjell shikuesit nën perspektivën 3D. Dhe ketu Herzog-u nuk zhgënjen aspak, pavarësisht se unë s’kam as më të voglin entuziazëm për formatin në fjalë. Për të, afresket e zbuluara brenda shpellës përbëjnë një mbrekulli të atillë që ti shkaktojnë një ekzaltim fëmijor të sinqertë dhe jo një shans i artë, që i është dhënë në dorë, për të bombarduar publikun me efekte speciale alla 3D. Herzog “ngacmon” me humor zbuluesit që e shoqerojnë për të nxjerrë nga brenda tyre, ndarë me ta, pikërisht këtë ekzaltim në mënyrë që të kapërcehet ftohtësia e një zbulimi thjesht shkencor. Një zbulim që e bën Herzogun të ngrejë deri pikëpyetje, hipoteza, mbi format e ardhshme të ekzistencës njerëzore, pa rënë aspak në rolin e një predikuesi, por duke përdorur ato doza humori të zi që i kanë dhënë tonin krijimtarisë së tij.
Për t’iu rikthyer formatit 3D të përdorur në film, vetë Herzog e justifikon atë në mënyrë për të përshfaqur sa më mirë qëllimin e atyre që i realizuan këto afreske. Për të, brendësia (thellësia) e shpellës i përngjan një teatri modern imazhesh në lëvizje, iluzionit vetë në themel të së cilës ngrihet kinemaja, ndjesinë e së cilës vetëm 3D mund ta përcjellë më së miri.

Deri ketu ok. Filmimet brenda shpellës më përfshinë në atë pikë sa që ma lehtësuan “klaustrofobinë” vizive të 3D. Këtu qëndron mjeshtëria e regjisorëve të kalibrit Herzog që arrijnë ta tejkalojnë, ose më saktë ta përdorin ashtu siç duhet teknologjinë në funksion të vetë filmit. Por kur u “vinte fjala” xhirimeve jashtë shpellës 3D-ja bëhej e tepërt, bezdisëse, fare e panevojshme. Për më tepër besoj (do më duhet ta vërtetoj kur ta shoh në televizor) që filmi fare mirë mund të bënte dhe pa përdorimin e 3D në xhirimet brenda shpellës. Në këtë pikë më vjen shumë mirë që vetë Herzog të ketë pohuar mosbesimin e tij në këtë format, përpara se ta realizonte filmin, si dhe të ketë thënë që “Cave of forgotten dreams” të jetë i pari dhe i fundit film i tij në 3D.

_____________________________________________________________________

______________________________________________________________________

Komenti im :
Ne vitin 1994, 3 speleologe amatore franceze zbulojne nje shpelle te fshehur, dera e te ciles ishte e zene nga nje bllok i madh guri. Brenda gjejne piktura, qe thyejne te gjitha rekodet : ato jane realizuar 30 mije vjet më parë, duke u kthyer ne deshmine me te vjeter te artit, te kryer nga qenia njerezore ! Dhe cilesia grafike e tyre te lë pa mend !

Tani te flasim per filmin, edhe pse fuorisync e ka komentuar tashmë.

Shpella e endrrave te harruara“, ne fakt, nuk eshte thjesht nje film, por nje bequest (testament, qe merr vlere vetem pasi nenshkruesi vdes). Pyetjes se ç’fare duhet bere me famën e fituar si regjizor, Werner Herzog pergjigjet : duke ju afruar te ‘pa afrueshmes’ dhe duke ja ofruar ta shohin te gjithe : te shohin pikturat shkembore te shpelles ‘Chauvet’.

3D sigurisht qe nuk eshte loder ne duart e Herzog-ut. Kjo pritej. Salla e kinemase eshte nje bark, kjo dihet gjithashtu. Po nje shpelle në 3D, e filmuar nga Herzog, ç’është ? Origjina e botes, ç’te jete tjeter !
Reliefin, dmth 3D, regjizori nuk e perdor vetem si thellesi pamjeje (kinemaja 2D e ka realizuar kete gje tashmë, jo pak, permes fokusit -focales), por mbi te gjitha, per siperfaqet : siperfaqe shkembore mbi te cilat ‘lodrojne’ piktura. Njerezit qe i kane vizatuar ato, i kane bere ne gropeza shkembore, ne konturet e shkembit, ne te ngrituart e ne te futurat e gurit. Literatura kurre nuk do te mund ta pershkruante nje hatà te tille ! Imazhi 2D do ta kish te pamundur, pikerisht per arsyet e lartpermendura. Vetem 3D mund ta transmetoje siç duhet nje lëndë te tille. Per me teper, njerzit e dikurshem i kane bere ato piktura ne erresire pothuaj te plote, ne menyre te tille qe zjarri i bente ato piktura te ‘levizshme’. Per shembull: disa nga kafshet e vizatuara kane me shume kembe nga ç’kane ne realitet ! 8 kembe ne vend te 4 !! pra, qe 30 mije vjet me pare, njeriu shprehte permes artit idene e levizjes ! Keshtu, Herzog shkon ne origjinen e vete kinemase, dmth edhe te arteve pararendese te saj : vizatimit, literatures (sepse narracioni eshte evident ne keto piktura), skulptures (rendesia e relievit), arkitektures (sepse gjithshka eshte e organizuar ne nje hapsire precize) si dhe ne origjinin e njeriut te civilizuar, avatar i te cilit jemi sot. Kurre nuk ma kish marre mendja se nje film mund te na çoje kaq larg !

“SHPELLA E ENDRRAVE TE HARRUARA” eshte nje udhetim i vertete. Nje moment mrekullimi. Nje moment pedagogjik. Nje moment dyshimi. Serishmi nje moment mrekullimi.

nota : 10 me shuuume ylla !!

trailer i filmit :


YouTube - Cave of Forgotten Dreams trailer

Posted on 1st September 2011
Under: Herzog, Gjermani, Dokumentar | No Comments »

La piel que habito (Lëkura nën te cilen jetoj) -film spanjoll me regji te P.Almodovar

   Isha gati ta adhuroja kete film sepse Almodovari, kur eshte ne timon dhe drejton filma te tipit “B movie“, rezultati mund te jete interesant (psh filmat “Kika”, “La Flor de mi Secreto”, “Carne Tremula”).

Por me kete film… jo. Gati-gati po, por… jo.

Ne pamje te pare, filmi ka elementet e nje “B movie” me thekse ekzagjeruese (jo ne sensin e keq te fjales) te nje Opere. Biles edhe fantastiko-shkencore. Ok, asgje e keqe ne kete mes. Por ne gjirin e seciles skene, filmi nuk permban pothuaj asnje delir ! Per fat te keq, më së shumti nje far’ heaviness, gjëje te rende ndihet ne film…

Mua me duket se Pedro Almodovar eshte kryesisht kineast pataud (pak i rende, pak rrotë, pak i lehtë … pak nga te gjitha keto) dhe historia e filmit (nje mjek qe… nuk po e them !) ka tmerresisht shume densitet, keshtu qe regjizori, me duket mua, nuk ja del mbanë. Do ja dilte, nepermjet ndonje levizjeje prej maestroje. Por kjo mungon…
Flash-backs-et jane te rende, peshojne nga nje ton secili. Ndersa kur kthehemi ne te tashmen (e historise), duket sikur ndodh ndonje habi e çuditshme. Filmi nuk dridhet (nga emocioni), por duket sikur “jep zgjidhje”, imponohet. Ose si ta them ndryshe : emoconi i vetem qe transmeton eshte i tipit : “oh, dakort”, ose “aaaaa, prandaaaaaj !”, si puna e nje nje miku fjaleshume qe nuk e ke taku prej kohesh dhe qe perpiqet te tregoje vitet e jetes se tij permes detajeve dhe ti pergjigjesh pas çdo detaji : “aaaaaa, e shef ti”, ose “eeeee, te kuptoj, te kujtoj”. Keshtu dhe filmi : detaje te pafundme, por nuk ndihet se ç’fare pasioni, ç’fare marrezie i “gerryen” personazhet e filmit (qe nuk jane te paket). Brumi eshte : jo pak gjera mund te beheshin me kete idene e lekures si maskë (titulli i filmit eshte “Lekura nen te cilen jetoj” !), idenë e brishtesise se mureve ndares midis Njeriut dhe Botes e plot e plot te tjera ide.
Mund te beheshin !
Por … jo, s’kish qene e thene…

6.8

Posted on 30th August 2011
Under: Sci-Fi, Cannes, Spanje, Almodovar | No Comments »

“Le Gamin au vélo” (”Çuni me biçikletë”) - film belg me regji te vellezerve Dardenne

 Vdekshin ishalla keta vellezerit Dardenne  : jane bere maestro fare fare : kisha vite pa qà me lot pothuaj gjate gjithe nje filmi (per te qene i sakte, pergjate 2/3 te tij ; ne pjesen e fundit te tij -jo, asnje pike lot, perkundrazi, isha i intriguar ne maksimum, se si do te bitisej filmi).

Pra, më pelqeu jasht mase ‘Le Gamin au Vélo’, gjithe duke qene koshient (prej dhe nga ‘mallkimi’ im i mëlartem - lol) se tashmë, vellezerit belgë jane bere mjeshtra fare-fare, ne sensin qe makina e tyre kinematografike e vajosur ne persosmeri eshte kurdisur per te prodhuar e prodhuar filma te persosur qe “s’ke ç’u heq e ç’ke ç’u shton”. Dhe prap se prap, edhe duke e thene kete me nje notë ironike, nuk mund ta mohoj impaktin e padiskutueshem qe filmi là tek une. Si rralle ndonjehere keto kohet e fundit !

Jam koshient se duhet germuar ende se ku duan te dalin Dardennët me filmat e tyre, por me sa duket, perfundimisht, kemi te bejme me hyjnoren. Ose, per te qene më precizë, duket se gjithmone jemi ne ujrat e Bressoni-t (gjë pothuaj e ditur, por kesaj rradhe ka nje konfirmim solid - do ta argumetoj me poshte kete gjë). Por vellezerit jane bere vertete kopila : filmi ka nje energji te tille fizike, qe ben nje martese shume te rrafinuar dhe finoke midis filozofillekut te ftohte e cerebral alla-Bresson dhe filmit realist (ose soc-realist, po deshi ndonjoni). Une ne fakt ngela pa fjale nga kjo martese ! Ajo skena kur ky çuni i vogel shtrengon fort e nuk e leshon per vdekje Cécile de France eshte nga më te hatashmet qe kam pare ne keto 10 vitet e fundit ! Lumë me shkuan lotët…

Shkurt (dhe gjatë), mua me duket se Dardennët edhe kesaj rradhe, prap e kane kruajtur koken (per mire a per keq, ky eshte tjeter muhabet !), edhe pse, ne shtyp e në media nuk ngeli njeri pa thene e shkruar : “gjithmone te njejten gje bejne keta vellezerit belgë”. Jo jo, kesaj rradhe mua nuk me duket se “keta s’kane më ç’te shpikin” : per mua, keta vazhdojne te shpikin. I vetmi hall qe kam une, eshte se sa perqind e lotëve te mij ishin nga ata, te cilet Bergmani i quan “lot te keqinj qe çlirojne spektatorin nga stresi i te perditshmes”. Por, po te marrim parasysh se kam nja dhjete vjet te mira qe jap jeten per kinemane, dreqi e mori : shpresoj ta kem kalu nje çik ate fazën e lotëve te keqinj ! Perndryshe, vellezerit belge qenkan bere vertet kopila. Ne te dyja rastet, une ua heq kapelen !

Filmi fillon tmerresisht mire ! Nje çun i vogel, Cirili, kerkon te jatin e tij, jo se ai ka vdekur, por sepse ai e ka braktisur. Nje gjurmim i pakuptimte (ose me mire, teper i kuptimtë !) per te gjetur ku eshte i ati. Dhe e gjen, edhe pse ky nuk eshte finaliteti skenaristik i filmit. Hatà : skena fizike, njera më fizike se tjetra, deri ne ate pike fizike sa edhe i shkreti djalë çjerr surratin (fizikisht !), ne shenje revolte ndaj braktisjes qe i ben i ati (çurk lotët unë… ). Vetem lodhja (fizike !) e ecejakeve me biçiklete e keput te shkretin çunak ne krahet e Cécile de France : deri edhe deshperimi i Cirilit eshte fizik !

Pastaj eshte nje pjese qe nuk me pelqen fare fare : i dashuri i Cécile de France i kerkon kesaj te fundit te zgjedhe midis tij dhe Cirilit. Skenë debile, qe mbin si çiban, qe s’ka piken e kuptimit. Pata frike se do dilja nga filmi. Por jo ! Ajo skene, ne fakt, tradheton vellezerit Dardenne ne qellimin e tyre : ideja e tyre eshte te ecin shpejt (per nga ana skenaristike), qofte dhe nganjehere shkeleshko, vetem e vetem per te arritur aty ku duan te arrijne : tek hyjnorja, e bekuara, tek ‘the grace’. Qe te provoje se Cirili ka gjetur paqen (ka pranuar qe i ati nuk e do më dhe ka pranuar dashurine per të nga ana e Cécile de France), filmi e vë ate ne nje prove te fundit fare fare : Cirili duhet te fale edhe njeriun, i cili e “fali” (pa e falur vertet !) vetë Cirilin pak më parë (nje moshatar i tiji). Per here te trete (dhe te fundit) degjohen per 4-5 sekonda pak muzike ( bismilah per nje film te Dardenneve !). Kjo muzikë, ne fakt, çdo here qe tingellon (3 here gjithesej ne film) paralajmeron se mund te ndodhe ‘le basculement’ (failover). Heren e trete, ndodh e treta e verteta : Cirili e kalon ‘proven’ : e fal edhe ate qe beri sikur e fali ( e qe per pak sa nuk i mori jeten).

A ka gjithe e më shume nenkuptime (arrière pensée) te krishtera kinematografia e Dardenneve ? Ndofta. Ose : pa dyshim.
Po mire, edhe Pasolini ishte edhe kamunist, edhe katolik !

Po ç’a note ti vejm atehere filmit ?
“Le gamin au véo”, per mua eshte pak a shume si puna e “The Black Swan”, por ne sensin e kundert : nese filmin e Aronofskit e urrejta, fare mire mund t’i vija noten kaluese 5 apo 6, sepse ja njihja dhe ja njoh disa vlera kinematografike filmit. Me kete te vellezerve belge eshte e kunderta : filmin e adhurova (domethene, do te duhej ti vija noten 10), por ‘fshehurazi’ jam i bindur se nuk meriton më teper se nota 7 apo 8. Keshtu qe po bej nje kompromis :

9.0

 

Posted on 22nd June 2011
Under: Cannes, Belgjike, Dardenne | No Comments »

“THE TREE OF LIFE” - film amerikan me regji te Terrence Malick

 

Une jam fans absolut i filmit te parafundit te Terrence Malick-ut, dmth i “The New Word” : bashke me ‘mulholland drive’ te Lynch-it apo ’stalker’ te Tarkovskit, eshte nga filmat e rralle qe duhet ta kem ripare disa here : e kam si ‘film komodine’, si puna e nje ‘libri komodine’ qe mbajme afer abazhurit. Por e pranoj qe, me gjithe bukurine çarmatosese, “The New World” (2006) ishte nje film qe ne nje fare menyre perbente nje far’ limiti per Malick-un ne sensin qe, ne aspektin kinematografik, mund te lexohej si nje ‘perzierje’ e dy filmave te tjere te tij : “Days of Heaven” (1978) dhe “The thin red line” (1999). Por bukuria e mizaskenes dhe menyra se si ajo arrinte transhendencen e materies filmike, e bente ate nje film vertet TE MADH. Por e perseris: per mua, ‘krisja’ (perseritja e vetvetes) ishte déjà prezente.

Kesaj rradhe, tek “The Tree of Life” (Palmë e Arte ne festivalin e Kanës se keti viti), kjo krisje me duket se eshte kthyer ne humnerë. Ose thene ndryshe, me duket se tashme Malick s’ka më ç’na rrefen (tregon, montrer) më…

Cliché-të malickjane bejne sfilate pergjate 2 ore e gjysem : filmim i pemeve nga poshte lart (contre plongé) - si ne foto, nje dorë nëne qe perkedhel (e filmuar me ritem te ngadalesuar), shilarsja (po ashtu e filmuar me ritem te ngadalesuar), majat e grunajave qe i perkedhel era… etj etj etj.

Po e marr me rradhe : problemi me duket se qendron para se gjithash ne faktin qe Terrence Malick eshte nje regjizor i tille, punet e te cilit kane bere SHKOLLË më vehte, pra jane kthyer, si te thuash, ne nje institucion. Stili i tij, shume shume i veçante, ka frymezuar jo pak regjizorë, dhe per fat te keq, kryesisht regjizorë te keqinj : rasti i fundit me duket ajo australiania Jane Campion me ate filmin e tmerrshem “The Piano”. Më keq akoma : estetika malickjane ka pushtuar hapsiren publiçitare (ate te reklamave) : më ka ndodhur jo pak here te degjoj njerez te thone : “shih shih, ky imazh më duket malickjan !”. Imazhet e regjizorit ne fjale nuk i perkasin me atij : ato jane bere si shkolle, jane kthyer ne sistem, ne institucion.

Por ketu qendron problemi : duket sikur regjizori i ka rimarrë gjerat jo ne stadin ku i kish lene heren e fundit (’The New World’), por pikerisht ne stadin ku ato tashmë jane, pas ketij perversioni publiçitar : imazhet e tij jane kthyer ne cliché, ne auto-parodi.

Por te flasim nje çike edhe per sensin e asaj qe na tregon Malick tek “The tree of Life”. Me siguri, koshient per mediokritetin e asaj qe ka realizuar, Malick, per here te pare ne karrieren e tij, ndjehet i detyruar te “komplikoje artificialisht” rrefimin, duke i ngaterruar gjerat permes montazhit. Normalisht, Malick eshte mbret ne montazh ! Ndersa ne kete film, disa gjera te kujtojne ate idjotin, Inarritu-ne, dhe filmin e tij po aq idjot, “21 grams”. Ose ca budallalleqe abisale tip ‘Big fish’ (tim burton) apo ‘benjamin button’ (fincher). Jam habit…
Megjithate, nuk duhet harruar se ‘The Tree of Life’, Malick desh ta prezantonte vjet ne festivalin e Kanes. Perfundimisht, e prezantoi kete vit. Dhe me sa thuhet, kish nje vit qe perpiqej te bente nje montazh qe te jepte nje far’ rezultati. Qe me duket … i dyshimtë (per te mos thene ndonje llaf tjeter…).

Por nuk jam i idhnuar me Malick-un. E kuptoj qe ka dash te beje diçka : idene e filmit e ka pas qe prej 30 vitesh ne koke (gje qe nuk do te thote ndonje gje te madhe, po aq sa nuk eshte dhe gje e vogel). Jo vetem qe nuk jam i idhnuar, por mund te them edhe disa fjale te mira per filmin : regjizori na thote jo pak gjera interesante mbi vellazerinë; ose mbi ndjenjen qe pushton njeriun kur lë shtepine (transferimi i familjes ne fjale, e filmuar prej interierit te shtepise bosh, a thua se ishte shtepia vetë qe ikte ! nje mrekulli !).
Tjeter gje qe m’u duk pasionuese : mungesa e ç’faredoqofte kunder-padie ndaj Zotit : filmi nuk mbeshtet ndonje tezë qe do trajtonte Zotin si te pameshirshem. Zoti eshte ne fillim, Zoti eshte edhe ne fund; historia e ketyre njerezve (heronjve te fimit) rreshqet midis. Historia e tyre ben pjese ne historine e Zotit. Pengese per Njohjen nuk behet Zoti, por babai, nje baba qe deshiron ta zevendesoje ate, nje baba qe ka kujtu se e ka kuptu Zotin, por ne fakt, ka dal huq.

Keto dhe gjera te tjera më bënë që, ne pergjithesi, ta pelqej filmin. Pra, nuk eshte puna se filmi nuk me pelqeu, problemi nuk eshte se nuk u identifikova ne film, nuk projektova veten në të : per asnje moment, nuk u ndjeva jashte tij (Malick eshte aq i prestigjator , dreqi e mori !).

Problemi, ne fakt, eshte se filmi nuk më modifikoi. Dhe nga pervoja personale, nje film i Terrence Malick gjithmone ka mundur ta beje kete gje ! Ose, per te qene preciz : eshte nje tjeter film (”The Mirror” - i Tarkovskit - te cilit “The tree of life” ose i ben homazh, ose e kopjon vençe - kete nuk di ta them se cila eshte !), film qe noton ne te njejtat ujra por qe ka patur nje efekt (modifikues) mbi mua, si nata me diten (ne raport me filmin e Malick-ut).

Ose ta themi ndryshe : permes “The Tree of Life”, regjizori ka evakuuar te veçanten e nje historie, per te arritur menjehere tek e pergjithshmja. Problemi eshte se ne finale, e gjitha kjo formon veçse disa pergjithësime !
Konkretisht : filmi me duket ambicioz per nga efektet (pasojat e ngjarjeve), por i kujdesshem per nga pershfaqja e shkaqeve (te ngjarjeve). Dakort, une nuk besoj se Malick na thote : “shpreso, falu, fal, duaj, dhe qepe gojen”, por amà : pse nuk na e thote pse vdiq vellai i vogel 19 vjeçar ?? Pa dyshim (po te llogarisim vitet), nga ndonje lufte (lufta ne Vietnam ??). Por vete regjizori, nuk na e thote; heronjt e filmit nuk duket se e shtrojne si pyetje : ne vend te saj, pra ne vend te shtrimit te pyetjes, pyetet Zoti, ose thene ndryshe, na ofrohet nje lamento infinito ! Po te ishte evokuar arsyeja e vdekjes, edhe lamentot (qarjet) dhe lutjet ndaj Zotit do te na pershfaqeshin si nje qorrim (sikurse dhe jane xhanem). Nderkohe qe ne film, ato (qarjet, lutjet) pershfaqen thjesht te trishtueshme dhe kaq ! Me duket se Malick ketu i bie fort shkurt (raccourci), duke e mbajtur spektatorin po aq ne njorance sa dhe personazhet e filmit, nje injorance qe filmi duket se, gjithsesi, perpiqet ta kritikoje ! Pra, jo se ka pajtim me injorancen. Jo. Por ka nje refuzim te çuditshem per te ofruar pista per te kuptuar pse-të. Ndaj them me lart se regjizori ka evakuuar te veçanten e nje historie, per te arritur menjehere tek e pergjithshmja. Problemi eshte se ne finale, e gjitha kjo formon veçse disa pergjithësime !

Ose heqja nga puna e te jatit. Pa ate skene (qe në nje far’ menyre na tregon, edhe pse rrufeshem, se ç’lloj bote e qelbur e rrethon familjen ne fjale), filmi nuk do kish asnje vlere. Por edhe ne ate rast, arsyeja fshihet, shkaku as qe evokohet !

per ta mbyllur : une jam dakort qe Malick shumezon mundesitë per te na prekur (sensibilizuar) me ate qe na ofron te shohim, por nuk na jep ndonje shanc te zgjedhim vete afeksionet (affects) tona. Prej nga dhe ndjesia e nje helmimi te lehte, permes nje emocioni fundja te detyruar

Pra në pergjithesi, filmi me pelqeu. Problemi eshte se, in fine, “The Tree of Life” nuk formon me shume se disa… pergjithësime.

6.8

Posted on 29th May 2011
Under: USA, Malick, Cannes | No Comments »

Login     Film Journal Home     Support Forums           Journal Rating: 4/5 (2)