STALKER

I ka ardhur rradha nje Zonje te madhe te artit te 7, shume te madhe biles : regjizores belge Chantal Akerman (photo)
Nese ajo do te lexonte keto qe shkruaj, regjizorja do me zinte me drù, pasi zor se ajo vete e konsideron veten Zonje, aq me pak - te madhe ! Por nje epitet te tille une ja vura per hater te respektit te pamate qe personalisht kam per punet e saj, per filmat e saj.

Akerman (lindur ne 1950) thote se vendosi te behej regjizore andej nga viti 1965, pikerisht kur pà ne kinema “Pierrot le fou” te Godard-it. Pra kur kishte 15 vjeç ! Ajo ç’ka e ndihmoi me se tepermi ne karrieren e saj (besoj se edhe per fjalen ‘karriere’, Akerman do më zinte prap me drù !), ka qene qendrimi ne USA per disa kohe, ku dhe u njoh me avant-garden amerikane (mbi te gjitha me filmat e videoastit Michael Snow, bazuar kryesisht tek shtriqja e kohes se filmit).

Ne 1975, Chantal Akerman, 25 vjeçe, realizon filmin e saj te trete : “Jeanne Dielman, 23 quai du commerce, 1080 Bruxelles”, ose i njohur shkurt edhe si “Jeanne Dielman“. Pikerisht ai film mund te hyje pa frike ne rrethin e ngushte te atyre qe mund te quhen “filma-ngjarje ne Historine e Kinematografise”. Ketu nuk eshte fjala per ndonje sukses publik te filmit, as per ndonje incident apo eveniment te veçante lidhur me të por per diçka tjeter : per rendesine qe ai paraqet per vete kinematografine si art, i cili ka njohur disa filma-ngjarje te tilla, per shembull :
-”Birth of a Nation” (1915) e Grifith, konsideruar si metrazhi pare i gjate i Historise se kinemase
- “Atalante” i Jean Vigo (1934) si nje nga filmat-poeme te pare, bashke me ata te Murnau (Faust, Sunrise, Tabu)
- filmat e Chaplinit pas 1930-s, cilesia artistike e te cileve beri te mundur marrjen seriozisht ne konsideratë te zerit dhe triumfin definitiv te filmave me zë.
- “Rebel Without a Cause” (1955) i Nicolas Ray-t (me James Dean), i xhiruar ne CinemaScope (perdorimi i objektivit deformues) qe shikohej deri atehere me shumë skepticizëm nga kinofilët e atyre viteve (njesoj si sot me 3D !!)
- “Avventura” e Antonionit (1960), pa dyshim filmi i pare i Erës Moderne te kinematografise

“Jeanne Dielman” (1975 - kam shkruar diçka per te ketu ) eshte pikerisht i ketyre permasave : gjuha kinematografike qe Chantal Akerman perdor në të, eshte nje revolucion i vertete ! Te pakten une personalisht, per nga vlerat formale, e konsideroj si nje nga 4-5 filmat më mbresëlënës qe mund te kem pare (dhe sigurisht, vlerat e filmit nuk mbeten vetem ne rrafshin e formes artistike te vepres ne fjale pasi permbajtja e tij eshte po aq e levdueshme).
C’eshte edhe më interesante eshte fakti qe “Jeanne Dielman” eshte shfaqur edhe ne kryeqytetin e vendit te shqipeve, para dy vjetesh, ne kuadrin e Bienales se Tiranes : http://filmjournal.net/autori/2009/10/09/446/

Por edhe pas filmit ne fjale, Akerman nuk ka rreshtur ndonjehere se tentuari per te gjetur forma te reja shprehese kinematografike; ndofta filmat e saj (fiksione dhe dokumentare) nuk kane qene gjithmone 100% te arrire, pa dyshim qe jo. Por kurre amà stagnant, gjithmone kerkues ndaj vetes, gjithmone ambicioze (ne sensin më nobel te fjales) : gjithmone bërë me deshiren per te tejkaluar pararendesin (edhe pse, duhet pranuar se me “Jeanne Dielman”, Akerman e ka vendosur ca si fort lart stekën e kercimit te saj së larti… ).

I tille eshte dhe “La folie Almayer” (Çmenduria Almayer), filmi i fundit i saj : fort i mire, puro kinematografi ne çdo minut te tijin, por ndofta jo teresisht i arrirë ne teresine e tij…

Filmi eshte lehtazi i bazuar ne romanin me te njejtin titull te anglezit Joseph Conrad : eshte historia e nje europiani, diku ne nje vend te Azise Jug-Lindore dhe i vajzes se tij. Dikush. Diku. Dhe disa tema te tilla si Faji, Shpetimi (redemtion), Humbja, Tjetri. Por pa me te voglin element fetar brenda, po aq sa mungesa totale e romantizmit (ndofta tipari më karakteristik i filmave te saj !). Lirizem PO. Romantizem, fare !

Nje nga te rrallët filma te ketyre dy-tre viteve te fundit qe do doja ta rishihja, edhe pse nuk ka as me shume se 24 ore qe kam dale nga kinemaja… (edhe pse, ‘fshehtazi’ e di qe dua ta rishoh mbi te gjitha per montazhin, per te cilin regjizorja, dihet qe eshte nje Mbretereshe e vertete !!)

 

8.0

trailer i filmit : http://www.youtube.com/watch?v=4htK7exi8iQ

  

Kesaj i thone ç’i thonë : Monica Bellucci luan në nje film te Philippe Garrel-it (filmat e te cilit, zakonisht nuk i kalojne gjithesej-gjithesej 5 mije spektatoret ). Por as prezenca e saj nuk duket ta kete shtyre miletin te shkoje te shohe “Verën perveluese” te tij : me Belluç, pa Belluç, Garrel-i nuk shitet, as ne kuptimin komercial te fjales, por as edhe edhe ne kuptimin figurativ te fjales.

Film i mire. Te cilin po ta shikosh holle-holle, eshte nje variacion i “Anna Karenines” se Tolstoit. Vetem se Garrel, kesaj rradhe do te na thote që, në shekullin e XXI, Anna Karenina mund te jete… nje djalë ! (rol i luajtur nga aktori Luis Garrel, djali biologjik i regjizorit).

Vjet, kam pas pare nje tjeter film te bazuar zyrtarisht ne romanin e Tolstoit : filmin “Chouga” te regjizorit kazak Omirbaev. Me ka pas pelqy jashte mase.
Ndofta eshte pikerisht “Chouga” qe me ‘detyron’ ti vë nje note disi më te ulët se 10-a filmit te Garrelit.

Por dhe 9-a nuk eshte keq !

trailer :

Yo

  Duhet te kete qene forca e aktit politik te Bobby Sands (greva e pakthyeshme e urise) ajo qe e bente “HUNGER“, filmin e pare te anglezit Steve McQueen, nje film te shkelqyer. Perndryshe, nuk kam si e shpjegoj zhgenjimin qe pesova nga filmi i tij i dyte, “Shame”. Biles nuk eshte as pune zhgenjimi, eshte me se shumti pune turpi (qe ndjeva) nga disa qendrime morale (te themi keshtu) te regjizorit (te cilat, ai francezi Gaspar Noé i “Irréversible”, do ti kishte zili).

4.0

trailer :

Shame (2011): trailer - YouTube

 

Postuar më parë nga fuorisync Filmi i fundit i Bela Tarr, i prezantuar sivjet ne festivalin e Berlinit dhe për më tepër fitues i çmimit special të jurisë, ishte për mua “takimi” i 1-rë kinematografik me regjisorin e famshëm hungarez. Nje “takim”, në fakt, që e prisja prej kohësh dhe që, pa e zgjatur shumë, konfirmoi plotësisht pritjet e mia!!! Pa as më të voglin dyshim, Bela Tarr mund të rradhitet ndër regjisorët më të mëdhenj (tanimë, shumë pak gishta nga kanë ngelur për numërimin e tyre) të kohërave tona, ndër ata që kanë vërtet “diçka” për të thënë!Tek “Kali torinez” rimerret një episod i famshëm në jetën e filozofit gjerman Friedrich Nietzsche i cili 1herë në jetën e tij asistoi, gjatë qëndrimit të tij në Torino në fund të shekullit të 19-të, në fshikullimin me kamzhik të një kali nga fshatari/padroni i tij. Thuhet që filozofi, në tentativë e sipër për ta mbrojtur, e përqafoi dëshpërimisht kalin e gjorë nga ku dhe më pas rrodhën, siç dhe vetëm fjalë qarkullojnë sërisht, 10 vitet e fundit të jetës së tij, të zhytyra në harresë, heshtje, skizofreni. Harresa, heshtja, skizofrenia karakterizojnë dhe ekzistencën, të rrëfyera në film, te gjashtë prej ditëve të jetës së fshatarit dhe vajzës së tij. Ne nuk e dimë se çfari i ndodhi kalit, thotë Tarr-i, i cili filmon, në 2orë e gjysëm pambarim deri aty ku “s’mban më”, pikërisht harresën, heshtjen, skizofreninë e jetëve njerëzore dhe natyrës që vetëm të “heshti” s’di! Një rutinë në kufijtë e ekzistencës e cila “merr dhe jep”, fare pak, me një univers në shpërbërje, braktisje e sipër! E gjitha kjo filmuar jo me një “superpozim” prej filozofi, por me një besnikëri të pashoqe ndaj vetë natyrës së filmit, kinemasë, çka konfirmon me se miri fjalet e regjisorit në një intervistë të postuar kohë më parë në këtë forum. Jo film-filozofi por film “film“!!! Imazhe që do doja të mos shuheshin kurrë! KOMENTI IM : Fuorisync, filmi ne fjale ka dale prej dy ditesh ne kinemate e Frances; shkova e pashe mbreme dhe mendimi im eshte ky i meposhtmi : “Kali Torinez” i ka te gjitha shenjat per te qene film i madh rradikal : i gjithe ne bardh-e-zi, memeceri pothuaj totale (perveç nje vjelljeje pa fund fjalesh, e kalkuluar me pelivanllek nga regjizori si dhe nje ‘voice-over’, pra zë ‘off-camera’, po aq kalkulator !!), plane-sekuence ‘virtuoze’ : s’ka ku te shkoje më film autorial dhe rradikal. Por vetem ne leter. Ne imazh, nuk pashe gje une. Po shpjegohem qetesisht : Per mendimin tim, filmi bazohet mbi nje aksiomë krejt te genjeshtert dhe naive sipas se ciles mjafton qe nje regjizor te pershfaqë sa me pak gjëra (te filmoje aty ku nuk mban më - ke shkruar ti me te drejte) në nje vend te humbur e pa emer, pra mjaftojne keto gjera qe filmi te ndjelle kureshtje dhe interes. Pasi i futi keto ne xhep, mjafton qe Béla Tarr te beje plane te bukura, të solemnizoje dy personazhet e tij (simbole te dhimbjes sone humane ! hajde fjali hajde), dhe ja ku filmi behet interesant e pasionues. Genjeshter me bisht ! Eshte njesoj si te vesh qerren para kalit. Sepse rezultati eshte i nje formalizmi jo te kendshem : regjizori veçse kundron i ekzaltuar planet e tij te ‘mrekullueshme’ filmike dhe na fton të rrjedhim në lotë para tyre ! Prova më flagrante : muzika qe vjen gjithe kohen per te mbuluar nga siper planet filmike, dhe qe duket se ka nje qellim te vetem : të nenvizoje faktin se ne ekran, po shohim nje mrekulli. Plan-sekenca e Bela Tarrit kesaj rradhe i ngjan nje palloi qe fryn pendet, dhe kush te mrekullohet, te mrekullohet. Me siguri, jo pak vete jane mrekulluar deri me sot. Prova : per here te pare ne karrieren e tij, regjizori i ka bere pothuaj te gjithe mediat per vete ! Amà, nese nje spektator (ne rastin konkret, une), nuk e pranoj kete dispozitiv te shikuari te filmit (pra nuk pranoj qe te me imponohet se ç’fare shikimi duhet te aplikoj), une mbetem komplet jashte filmit dhe nuk gjej asnje qoshkë per ta kundruar ! “Kali Torinez” i ofrohet spektatorit me nje kusht : qe spektatori te jete i devotshem ! Kuptohet, Béla Tarr nuk eshte as sharlatan, as hileqar, as kalkulues. Filmi eshte prova më evidente qe Béla Tarr beson thellesisht tek gjesti i tij kinematografik, kete gjë as që e vë ne dyshim ! Por ajo qe eshte gjynah, eshte menyra se si e shkon komplet dëm nje subjekt te tille te hatashem ! Regjizori e merr kalin aty ku e lë Niçja, ne 1889, dhe ç’ben me të ?? Hiç gje ! E harron pothuaj komplet ! Ose më sakt, nuk i intereson më; nuk e ndjek ashtu siç ndiqte gjithe pasion Bressoni gomarin e tij te famshem tek “Au hazard Balthazar”. Bela Tarr e ka mendjen tek plan-sekuenca ! Dhe vetem tek ajo ! Kur ben nje film minimalist si puna e “Kalit Torinez”, duhet me qene preciz, i sakte, i prerë. Ose po e them ndryshe (meqe e di qe e ke pare) : kur ben nje film minimalist si ky, ose ben nje hatà (precise, te prerë, te saktë) si “Jeanne Dielman”, ose nuk e ben fare !! (nuk po them se filmi duhej ti ngjante atij te Akermanit; por duhej te ishte magjepes si ai i Akermanit ). Kur nje regjizor pershfaq pak, pra eshte ‘kernac’ ne ate qe na ofron, ne kete rast duhet te jete katerfish më i koncentruar ne oferten e tij ! Ose me sakt : koncentrat i gjalle ! Ne vend te ketij ‘koncentrati’, ça pashe une ? Pashe nje film te mbushur me gjeste personazhesh te permbytura ne nje perseritje te merzitshme, te permbytuara nga nje muzike nuk ka ku te shkoje më ilustruese (ose, akoma me keq, nga zeri off-camera i regjizorit). Por nuk pashe gjeste qe te më habisnin, mrekullonin. C’vanitet ! 2.0 trailer i filmit : // YouTube - LE CHEVAL DE TURIN (Béla Tarr) - la bande annonce Mbylle 2You need to upgrade your Flash Player2

 

---

Ky ne foto eshte Nuriu, pra Nuri Bilge Ceylan, sot per sot regjizori me i njohur indipendent turk.
Para 10 a 15 vitesh, ne Turqi askush nuk e njihte Nuriun. Vetem kur fitoi ne 2003 “çmimin e madh” ne festivalin e filmit ne Kanë, qe nga ajo kohe e ne vazhdim, turqit filluan te flasin per të, per me teper qe Nuriu ka marre nje zanat te dyte, perveç atij te regjizorit : sa here ben nje film, e çon ne Kanë, dhe atje merr me patjeter nje çmim ! Me patjeter ! Keshtu qe une ve bast se heren e ardhshme Nuriu do fitoje Palmen e Arte.******************************Fotograf ne rinine e tij, inxhinier per nga dipllomimi, sot regjizor per nga profesioni (dhe jo vetem regjizor : ne filmat e tij, ai eshte edhe skenarist, edhe montazhier, edhe producent), Nuriu e pat filluar karrieren e tij kinematografike ne 1998 me “Kasaba”, film kontemplativ, meditativ, por pothuaj nje kopje e “Pasqyres” se Tarkovskit, regjizor per te cilin Nuriu bën bé e rrufé !Pastaj, ne 2001 del filmi i dyte i Nurit, “Retë e Majit” (Mayıs Sıkıntısı), diçka më i mire se “Kasaba”-ja, por prap se prap, film i mbajtur peng nga dashuria e pamatë e regjizorit gjithmone per rusin Tarkovsk !

Edhe ne kete film, vazhdon i njejti princip : sapo nje personazh kthen koken prapa, hop! regjizori vendos nje plan filmik te natyres. Njesoj si tek ‘Pasqyra’ e Tarkovskit. Po ashtu, ne film vazhdon te ndihet rëndshëm influenca e Antonionit (dhe thone pastaj se Godard-i ja fut kot kur thote : “Sot, gjithe regjizoret autoriale bejne veçse Antonionizëm. Po pse nuk bejne, per shembull, Paraxhanovizëm, xhanëm ??!).

Pas dy vitesh, pra ne 2003, dhe pastaj ne 2006-en, dalin filmi i trete e i katert i regjizorit : “UZAK” (Larg) dhe “Climates“. Filma te mire, shume te mire biles ! Me ne fund, Nuriu fillon t’i largohet obsesionit te tij tarkovsko-antonionian : te dy filmat qendrojne ne kembe me forcat e veta dhe te dy jane nga filmat e mi te preferuar te ketyre viteve te fundit !
Perpara dy vitesh, doli filmi i gjashte i Nuriut, “Uç maymun” (3 majmunët), kemi folur per te ketu. Filmi nuk me kish pelqy : regjizori, nese u shkeput me mundim nga idhujt e tij kinematografike (te cilet i imitonte deri ne dhimbje!) per të bërë dy filma te mire (”Uzak” dhe “Climates”), me “3 majmunët” filloi te bjere ne autoparodi, duke mos imituar më Tarkovskin apo Antonionin, por… vetveten. Megjithate, edhe me “3 majmunët”, prap mori Cmimin e Madh ne Kanë !

Vijme tani tek filmi i tij i fundit, “Bir zamanlar Anadolu’da” (Na ishte ç’na ishte nje here në Anadoll), qe pashe mbreme i cili sigurisht, edhe kete here, fitoi kete vit ne Kane “Cmimin e madh te Jurise” !
Por nuk eshte ky problemi, çmimet vene e vijne, dhe ne vlere absolute, nuk kane piken e rendesise : kete regjizori e di fort mire.

Ne fakt, filmi nuk eshte i keq. Tashme Nuriu eshte rritur e pjekur(kinematografikisht), filmi qendron ne kembe per bukuri me kembet e veta dhe per me teper, nuk mbetet ne kuader te nje fotoje te bukur, fotozhenike, siç ishin filmat e pare te tij. Perkundrazi, Nuri Bilge Ceylan vertet di te realizoje skena te mirefillta filmike. Ose, qe te jem më i qarte : ne vitet ‘60, ata te “Vages se re” (Nouvelle vague) franceze thonin me shume te drejte qe : “që nje film (fiksion) te jete i mire, duhet qe ‘dokumentari’ qe fshihet në të, të jetë i mirë” Dhe ne fakt, tek “Na ishte nje here ne Andadoll”, dokumentari qe fsheh fiksioni brenda vetvetes eshte i mire, fort i mire biles ! Skenat jane te realizuara, gjithshka qarkullon e funskionon , shkurt dramaturgjia eshte e levdueshme (kjo puna e ‘dokumentarit’ qe fsheh nje fiksion, mu kujtua para pak ditesh, kur rastesisht po shihja ne youtube nje fragment nga “Zonja nga Qyteti”, film shqiptar i viteve ‘70. Po mendoja me vete : te pakten, regjizoret shqiptare te periudhes se kamunizmit dinin te benin kinematografi : per shembull, dokumentari qe fsheh ne vetvete skena e meposhtme, eshte shume i mire : pozicionimi i aktoreve eshte perfekt, dramaturgjia eshte fluide, gjithshka qarkullon, leviz, dhe per pasoje, skena eshte bindese kinematografikisht : humori funskionon !)

//
YouTube - Zonja Nga Qyteti, Koci Do Nuse.

Kjo duhet te kete qene arsyeja pse nje film si per shembull “Apollonide” nuk më pat pelqy, pikerisht per shkak te mungeses se ‘dokumentarit’, ne gjirin e fiksionit. Ose me sakte : “dokumentari” qe “Apollonide” fshihte ne gjirin e tij, ishte i keq, ishte i kompozuar nga tabllo te vdekura, pa jete, tablo te keqija pikturale, dhe si rezultat edhe vete filmi ishte i keq.

Tani ti rikthehemi filmit tone, pra “Na ishte ç’na ishte nje here ne Anadoll” : po thosha se filmi eshte i kompozuar nga skena te verteta kinematografike, gjithshka funskionon ne brende si te filmit etj etj. Ok deri ketu.
E megjithate, une kam nje problem me të : in fine, “Na ishte ç’na ishte nje here ne Anadoll” te jep ndjesinë e te qënit një remake i … “Stalker”-it, te famshmit film te Tarkovskit ! Vete struktura e filmit i ngjan tmerresisht asaj te “Stalkerit” : ai fillon nje nje qyteze te vogel, vazhdon me nje udhetim te gjaaaaate fizik e mental “gjetiu“, per te perfunduar aty ky fillon (ne qytezen e vogel). C’eshte me e tmerrshmja eshte fakti qe, duke e ditur gati permendesh nje film si ‘Stalker’, gjithe kohen qe shihja filmin turk me rrinte mendja atje !! Dhe me duket se Nuri Bilge Ceylan, me filmin e tij, më shume sesa i ben homazh atij te Tarkovskit, e kopjon ate ! Te pakten, struktura e tij eshte kopje flagrante e ‘Stalkerit’ !
Nuk di… . E kam veshtire ta heq nga mendja kete mendim. Dhe qe ma zvetenon jo pak pershtypjen pergjithesisht te mire qe me là filmi…

TRAILER : http://www.youtube.com/watch?gl=FR&v=kYk2kJljBjA

Sa per notën, po tregohem i moderuar (nuk ështe hera e pare, po hë !  ) :
6.8

ps: duke kerkuar per fotot e filmit, rashë mbi kete ku duken 3 nga heronjte e filmit. Dhe automatikisht mu kujtua treshja e famshme tek ‘Stalker’ … !

 Qe kur Soderbergh-u beri diptikun “Che Guevara” (film qe do e vendosja me gjithe qejf ne 10 filmat e mi te preferuar te dekades se pare te shek te 21), kam shku rregullisht me i pa filmat e tij. Plus qe filmi i tij i fundit “The Informant” më pat terhequr ! Shume biles !

Nga ana tjeter, duke e ditur se “CONTAGION” ishte film kryesisht ‘alla hollywoodian’, thash t’ja fusja nje tas me kokoshka (hera e pare qe beja nje gje te tille ne nje salle kinemaje !), si per te ngushelluar veten. Dhe kisha bere mire : filmi s’ka asgje te veçante, asgje per te mbetur ne memorje : thjesht filmi i rradhes se Soderbergh-ut, dhe kaq. Por qe do me kujtohet per kokoshkat qe hengra !

Por si shpjegohet qe i njejti autor te mund te beje nje film kaq te mire (per syte e mi) si “Che”, dhe pastaj t’ja kepuse kopaçeve, si puna e ketij ‘Contagion’-it ? Kam filluar te tjerr me toçin tim nje ‘teori’ timen, per ti dhene nje far’ pergjigjeje nje kontradikte te tille, teori qe pak a shume permbidhet me sa më poshte :
Ka talent apo s’ka talent nje regjizor, ben film ‘alla hollywoodian” ose jo, kryesorja eshte puna. Pra, te punoje e te derdhe djerse per filmin e tij. Eshte e vetmja garanci qe ai te beje nje film te mire. Ose per ta ilustruar ‘teorine’ time, më mire po marr nje aspekt : lojen e aktoreve dhe drejtimin e tyre nga regjizori, meqe “Contagion” eshte film tipik “me lojê aktorësh”.

Dihet zyrtarisht se, per filmin “Che”, Soderbergh-u kish mbi 7-8 vite qe punonte. Kish takuar me dhjetra e me qindra bashkeluftetare te Che Guevares ; aktoret kishin muaj e vite qe ishin njohur me permbajtjen e filmit. Pra dua te them se filmi ishte frut i nje pune te shtrire ne kohe, por dhe te thelluar ne permbajtje. Ishte derdhur djerse per tu bere. Pike. Dhe, duke qene se Soderbergh-u diçka prej te talentuari duhet edhe te kete, doemos qe “Che” do te rezultonte, minimumi, nje film i personalizuar, cilesor, i bere me ndjenje, me pasion, me pune e sinqeritet (eshte krejt tjeter gje pastaj qe mua ai film më pelqen jashte mase, nje tjetri diç me pak… e keshtu me rradhe - shpjegimin per kete, po ja leme 1001 arsyeve te tjera, por qe edhe po ta kthejme si te duam muhabetin, ne finale ka te beje me ate qe rendom quhet kinofili. Nejse…).

Vijme tani tek loja e aktoreve te “Contagion”. Te gjithe jane yje kinemaje, njeri më star se tjetri : Matt Damon, Jude Law, Kate Winslet, Gwyneth Paltrow, Laurence Fishburne etj etj. Por ç’pershtypje te krijohet nga loja e tyre ? E pra, te krijohet pershtypja se sapo jane marre ne telefon e u eshte thene se “do lozin ke filmi i ri i Soderbergut”, se sapo kane mesu se ç’a fjalie do nxjerrin nga goja; se kur e kane nxjerre nga goja ate fjali (nderkohe qe regjizori ka thene ‘action’) kane marre pozat qe “duhet te marrin” dhe o ho ho, ja ku u be filmi !
Sigurisht qe Matt Damon eshte aktor i mire (per mua, eshte më i miri, sot per sot), por ç’te beje dhe Matt Damoni, ashtu shpejt e shpejt gjate xhirimit te filmit, perveçse disa grimasa fytyres si babà i dhimbsur, sa “per tu fut ne rol” ! Pffff ! Po keshtu edhe, per shembull, Gwyneth Paltrow (edhe kete aktore e dua shume, po shume shume biles !). Per fat, ajo ka nje rol disi me te vogel, dhe per aq sa shfaqet ne film, deri diku eshte bindese ne rolin e saj (dua te them se Soderbergh-u eshte me fat qe aktore te tille te mire pranojne te luajne ne filmin e tij). Por ne teresi, aktoret te japin pershtypjen : “Ne jemi star-e, ne hyjme ne rol per 5 minuta ! Shifni sa artista jemi !”. Keshtu u ka thene Soderber’gh-u. keshtu bejne dhe ata. Si t’ja bejne ndryshe ?? Ja, per te permbushur galerine e karaktereve te filmit te tij, regjizori ka sajuar edhe nje rol te nje vajze franceze. Dhe sigurisht qe ka zgjedh Marion Cotillard ! Ke te zgjidhte tjeter ??! Ka më star internacional se Cotillard ??! (aktorja qe kam më inat ne bote, sot per sot). Pfff………..

Dy fjale per historine e filmit : “contagion” trajton temen e epidemise se nje gripi te tmerrshem. Ka disa momente interesante, por pak, shume pak. ku ka pas kohe Soderbergh-u me u thellu ne skenarin e tij ? (ose tek mizaskena). E ka pas mendjen tek Marion Cotillard-i !!! Me të njejten temë, preferoj shume here me teper ‘I’m a legend’ ose “Ditet e fundit te Botes”.

Shkurt : e kalon klasen “Contagion”- i ?
E kalon mor e kalon, por me veshtiresi…

5.0

trailer i filmit :

//

Ka qene ajo shprehja : “Kur te rritem, do te behem minator” ; ndersa une do them tash e tutje : “Kur te rritem, do bej nje film indipendent e do ta çoj ne nje festival filmi !”.
Sepse ky duket te jete pothuaj i vetmi shqetesim i ketij regjizori frankofon nga Quebec-u : te beje nje film sipas te gjitha ‘normave’ te nje “filmi indipendent” dhe ta çoje ne nje festival, po ashtu filmi ! Po une, pse mos bej njesoj ??

3.0

Nese ka patur nje komedi franceze nga ato qe rendom quhen ‘per publikun e gjere’ e që më ka pas pelqy, ka qene “OSS 117” e Michel Hazanavicius, tip komedie me James Bond francez te viteve ‘50.

“The Artist” eshte nje tjeter komedi e ketij regjizori, e gjitha ne bardh e zi, dhe … i gjithi pa zë ! Fiks si dhe filmat para vitit 1930 : film memec !
Ky bast artistik eshte fort intrigues, per me teper qe filmi ishte nje nga 20 të perzgjedhurit e kategorise se filmave ne konkurim ne Festivalin e Kanës 2011.

E megjithate : kur nje imazh nuk eshte veçse ilustrim i gjësë se shkruar (pra te themi, i skenarit), rezultati nuk mund te jete veçse nje film letraresk. Qofte ky dhe film pa zë !

2.0

Postuar më parë nga korçar …sepse dhe vete filmi i Bruno Dumont se ç’dreqin ka prej “orientit”, lindjes, nje fare “orientalizmi”. Mbase per shkak te pasqyres (se shtrembuar) te popujve te sotem : keta te perendimit gjoja partizane te arsyes, shkences, ata te lindjes partizane te mistikes, se mbi-natyrshmes etj. Dhe kjo puna e mistikes eshte ne rrenje te punes se Bruno Dumont. “Jashte Shejtan!” eshte rrokje fjalesh e shume degjuar ne shqip, kush e di sa here e kam degjuar t’i thirret nje femije (mua vete nder te tjera) qe ben apo rroket te beje diçka qe s’shkon, qe shkateron, qe prish rendin, qe thyen… (”jashte more shejtan”).Filmi “Jashte Shejtan” nuk ka te beje me kete ; filmi shfaq po ato fytyra te thyera, te vrara, te lodhura, jo-simetrike, si t’ishin ftyra te goditura nga kush e di se çfare, nga diçka e padukshme, ne mos qofte koha, hapesira, natyra, pra te njejtat ftyra si te filmat e tjere te Bruno Dumont. Ngjarja qe shfaqet eshte e koklavitur, e papermbledhshme ne disa fjale, megjithate po mundohem : behet imazh, si ç’thone behet fjale, per nje te ri te pashtepi e te pabuke, qe jeton diku afer nje fshati te veriut te Frances, prane bregdetit, e q’eshte i lidhur me nje vajze te re, te papune dhe pa miq, por qe jeton ne shtepine e prinderve… Dhe djali ne fjale diç ka nje dhunti prej sheruesi popullor, nga ata qe “kendojne” si ç’i kujtoj qe i quajne, si ç’egzistojne plot edhe sot e kesaj dite ne Shqiperi per shembull, por jo vetem. Djali me vajzen shetitin, ecin e ecin, djali vret te atin, a njerkun, e vajzes… Prape shetiten, ndalojne, shkembejne nje fjale a dy, apo hiç fare… bejne zjarr, luten ne mes te moçalit etj. Natyra e peizazhet mbizoterojne gati ne ç’do plan. Faktikisht po i bie rreth e rrotull qe te gjej nje menyre per ta permbledhur “historine” por po e le me kaq se eshte pune e veshtire dhe e pabereqet sepse trillimi sado rendesi te kete eshte i nendheshem ne kesi lloj filmash, madje jo vetem trillimi, tregimi, por edhe imazhet duket sikur jane te nendheshme, jo materialiste, por mistike (po ç’eshte mistikja se?). Ne pamje te pare duket se Dumont, si te filmat e tij te tjere, zorr se i shpeton nje fare natyralizmi… por me ane te montazhit arrin te krijoje tjeter gje nga natyralizmi, dhe me duket se kuptova nje gje, ne drite te gjithe filmografise se Bruno Dumont : kujtoj se te filmat e tij te tjere montazhi ishte ne varesi te tregimit, dhe te nje fare pershfaqjeje te imazheve, e kam fjalen te prerja midis nje imazhi dhe nje tjetri (si ç’eshte presja - , - ne shkrim e kendim) e cila ishte e perbrendshme ne pershfaqje te kinemase, me nje fjale, kishte prerje sepse keshtu behen filmat, nje imazh pas nje tjetri me nje prerje te padukshme midis tyre, dhe ne varesi te emocionit, fiksionit, ritmit etj. ; Kesaj radhe, te “Hors Satan” duket sikur Dumont e ka “teorizuar” disi prerjen midis dy imazheve… dhe si qysh e tek ndodh kjo? Imazhet kesaj radhe jane gati te gjitha te se njejtes kohe, pra koha qe shfaqet nje imazh eshte pak a shume e njejte me kohen e imazhit te dyte, e imazhit te trete e keshtu me radhe, ritmi pra eshte konstant, megjithese ritmi fryhet e ç’fryhet nga fotogjenia e asaj qe shfaqet n’ekran (nje plan i afert i ftyres nuk eshte i njejte ne kohe-receptim me nje plan te pergjithshem, te gjere), por paçka kesaj me duket se prerja midis nje imazhi dhe tjetrit nderhyn ne intervale te njejta ne te gjithe filmin, sikur mos te kishte rendesi se ku e ndal nje imazh e ku e fillon tjetrin… dhe jam i bindur se ajo ç’ka don te thote Dumont ne kete film eshte se sado te kete prerje midis nje imazhi dhe nje tjetri, kjo eshte pune vetem e kinemase, porse natyra ne vetvete ka gjithmone nje vazhdimesi te panderprere nga asgje, pra natyra, “bota”, nuk ka asnje ndarje, asnje prerje, gjithçka eshte ne vazhdimesi… e vetmja prerje e mundshme eshte perbrenda njeriut, eshte e padukshme me ane te kameras : prerjen, thyerjen, vrasjen, vrasjen, njeriu e ka perbrenda vetes, trupit, shpirtit, kush e di se ku… kot s’thone “i ka hyre shejtani”. Dhe neqofte se e perzgjat kete gje te jeta, shoqeria, e ku di une se ku, ma ha mendja se del ne nje bote tjeter… Pra kjo prerje, apo thyerje, eshte e pazbulueshme, ne mos qofte me ane te mistikes, me ane te “kenduesit”, sheruesit, shamanit (dhe jo “doktorit” meqe rra llafi, se s’kemi te bejme me mish sa kemi te bejme me shpirt), qe e nxjerr jashte. Dhe jam i bindur se kete Bruno Dumont e beson po aq sa i sherben si provokim ndaj hegjemonise se arsyes, shkences, politikes, gjithçkaje qe mbizoteron sot per sot… Pertej kesaj, kinemaja, imazhet e tij jane te pacenuara ne forcen e tyre, ne forcen qe kane per te treguar gjera nga me te imtat te nje fytyre per shembull, dhe s’eshte veçse nje shembull. Gjithesesi Dumont shkon akoma me larg me radikalen e filmit te tij, e kinemase se tij (tjeter shembull “Aurora” e Cristi Puiu-t), dhe po mendoja deri ku do te ece e shkoje kinemaja, ne radikalitet? Por nuk e kam ankim, sepse fajin se ka kinemaja, e ka bota sot… per neser.

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

Komenti im:
Lexova mbreme nje interviste te regjizorit ku ai thosh se montazhin e filmit, per here te pare ne karrieren e tij, e kish bere vetë. Kjo duhet te jete arsyeja pse ky film i tij, ne kete aspekt, ka diçka te ndryshme ne montazh, ose siç shkruan korçari, duket sikur Dumont e ka “teorizuar” disi prerjen midis dy imazheve.

Do isha i fundit te kritikoja kete vullnet te Bruno Dumont per tu shkeputur nga klasicizmi i teknikes kinematografike (Montage, mon beau souci !). As jam dakort me ate qe rezultati i nje diçkaje te tille duhet te prodhoje me doemos “pro” dhe “kundra” unanime ! Larg qofte ! Por mua mu duk se rezultati ishte… medioker. Ja mirenjoh ambicjen, perçapjen (la démarche) e veçante, por… mbeta shume skeptik. ose popullorçe, e pashe filmin me nje sy ‘prej te jashtmi’ e ‘për së jashmi’, pra pa mundur te hy brenda…

Megjithate, ka diçka qe me vertitet ne mendje : po ta shohim “Hors Satan” si pjese te nje te tëre, pra si pjese e krijimtarise se regjizorit, me duket se ka dy mundesi :
1- ose kane te drejte ata qe zakonisht nuk i kishin fort per zemer filmat e Dumont por qe shihnin tek “Hadewijch”, filmi i tij i parafundit, nje far’ hapjeje, nje ‘dritare’, nje Hapje kinematografike te regjizorit
2- ose kane te drejte ata qe kembengulin se Dumont ka bere dy filma te medhenj : “La vie de Jesus” (Jeta e Jezusit) dhe “L’Humanité” (Njerezimi) dhe kaq. Kam ripare se fundmi “Flandres” dhe më ka lene shume perpleks… Akoma me teper me kane lene “Hadewijch” dhe ky i fundit, “Hors Satan”.
Ose si te thuash : une më se shumti jam me Victor Erice-n (per mua, regjizori me i madh spanjoll !) qe beri 3 filma ne jeten e tij, 3 kryevepra dhe e mbylli me kaq, se sa te vazhdosh me doemos ne kerkim te shtigjeve te reja (a jane vertet ’shtigje te reja’ ??). Bruno Dumont mund ti rikthehet profesorllikut (ai filozofi ka dhene, ne gjimnaz), nuk behet qameti ! Kuptohet, sekush eshte ne te drejte te tij te beje ç’te doje (do ishte qesharake qe deshirat e mia te na u ‘realizokan’ ! ), por pertej shakase, filmat e tij te fundit me ftohin gjithe e me shume… . Per me teper, ky i fundit mu duk si nje far’ auto-parodie e regjizorit…

5.0

Trailer i filmit :

YouTube - Hors Satan - Bande annonce

 

 

Jo me shume se para dy-tre muajsh, e kemi evokuar ketu ne forum Jafar Panahin, regjizor iranian i izoluar ne arrest shtepie ne Teheran, nen pretekstin e pjesemarrjes ne revoltat e fundit ne Iran, pas manipulimit te zgjedhjeve ne 2009.
Perderisa gjykata e shkalles se pare ka dhene urdher qe ai te mos beje film te ri, ç’fare ben Panahi, ne pritje te gjykimit ne Gjykaten e Apelit ? I mbyllur ne shtepi, me kameren e tij, fillon e ben diçka qe “nuk eshte film”, meqe te beje filma, i ndalohet !
C’fare, konkretisht ?
1001 gjera : fillon dhe tregon se si do te ishte filmi i tij i ardhshem, duke improvizuar pak a shume si tek ‘dogville’ e Lars von Trierit, por brenda ne sallonin e shtepise se tij, duke i lexuar vete dialogjet, vete levizjet e aktoreve :

  Pastaj, kur e kupton se nje gje e tille eshte e pamundur, fillon e vendos ne dvd disa fragmente te filmave te tij te dikurshem. Komenton ndonje prej tyre.
Pastaj merzitet…
Pastaj dikush i vjen per vizite…

Pastaj vjen fundi i filmit. magjistral. per tu futur ne antologjine e skenave me te hatashme te filmave te ketyre viteve te fundit.

“This is not a film”, mund te mos jete film (titulli eshte dyfish ironik !), por ne 1 ore e 30 minuta, une pashe shume here me teper kinematografi se sa ne pothuaj te gjithe filmat e mbledhur bashke te 2011-es !

Bravo Panahi !This is CINEMA !

9.90

http://www.youtube.com/watch?v=k-1bjMZiHBY

Titulli i plote filmit eshte : “L’Apollonide, kujtime nga bordelloja”, konkurues ne kategorine kryesore te filmave ne Kane 2011.

Ky Bonelloja, filmat e meparshem te te cilet me kane pas pelqy (dhe bashke me Rabah Ameur-Zaimeche, e konsideroja me mendjen time si nje nga dy regjizorët e rinj francezë me mend e talent !) paska qene me fat : per arsye ‘teknike’, nuk mundja te ikja nga salla e kinemase sepse pendrsyhe, do i kisha bere naften filmit te tij qe ne krye ne 15 minutave te para !

Them “paska qene me fat qe e pashe filmin e tij të tërin, nga fillimi ne fund”, sepse si perfundim, mund te them se ai eshte pa frike filmi më emancipues qe mund te kem pare kete vit, dhe nje nga më emancipuesit e ketyre viteve te fundit ! Pa piken e dyshimit ! Por kjo nuk do te thote se filmi eshte i mire, i arrire : per mua jo, perderisa u bera derr pothuaj 95% te kohes.

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
     Bonello permes filmit, rrefen jeten nje bodello pariziane, ne fund te shek XIX, fillim shekulli XX.
Regjizori duket se si fillim, ka pas nje ide vertet te mrekullueshme ne koken e tij : te beje te qajë me lot-sperme nje prostitutë ! Ne kuptimin më te vertete te fjalës ! Fiks sikurse Nanni Moretti kishe edhe ai nje ide gjeniale perpara se te kete filluar te realizoje “Habemus papam”-in e tij : nje kardinal refuzon te behet papë ! Por, nese te dy arrijne te realizojne shkelqyeshem skenat finale perkatese te ideve ne fjale (lotet prej sperme te Bonellos dhe daljen ne ballkon te kardinalit, per te deklaruar refuzimin per t’u bere papë), te dy deshtojne ne pothuaj gjithe pjesen tjeter te filmit : mizaskena e tyre nuk më ind, as me terheq. Tek kjo e Bonellos, u bera derr e shkuar derrit ! Tek ajo e Morettit, me nevrikosi spektakli dhe skeçllëku.

Them mizaskenë ilustrative, sepse : kur prostitutat kalojne viziten mjeksore, degjohet njera prej tyre te thote : “kur nuk do te jem më prostitute, as dashuri nuk do bej më !”. Po pse, keshtu flitet ne jeten e perditshme ?? Kjo eshte sentence e shkuar sentencës ! Ose, sapo shohim nje skene qe tregon nje drekë ne bordello dhe në tavoline eshte edhe ‘gruaja qe qesh’ (ata qe e kane pare filmin, më kuptojne), pikerisht nje tjeter prostitute e pyet gruan qe qesh : “mire je ? nuk te dhemb më buza ??“. Shkurt : kur heroinat e filmit hapin gojen per te thene diçka, eshte e sigurt se e bejne per te thene sentenca, konkuzione. Kur nuk e hapin, degjohen tinguj muzike ilustrativë !

Godard-i thote me te drejte se kamera eshte nje instrument per te filmuar te padukshmen. Bonello filmon te dukshmen ! Lé pastaj qe duket ashiqari qe regjizori heziton midis filmit koral (me shume personazhe) dhe atij me një heroine kryesore. Dhe si perfundim, rezultati eshte nje film mesatar, film i mesit (më sakte), ose siç i thone frengjit kesaj kategori filamsh “film du milieu”. Por qe pretendon te jete… nje film-atmosfere !! Po ç’atmosfere zeza ?? “L’Apollonide” duket si “Lulet e Shangait” për… dummies ! (per katranjosë). A thua se Bonello-s i rren mendja se mizaskena e filmit te mrekullueshem te Hou Hsiao Hsienit nuk ishte veçse nje kapriço apo “exercise de style” i regjizorit ! Ose (dhe per kete nuk jam i sigurt), gjithe si dhe filmi i Moretti-t, ndofta dhe “L’Apollonide” eshte dorezuar perpara presioneve te producenteve, per te na ‘dhuruar’ nje film te merzitshem prej dy oresh, me nje skene finale super te forte, e cila eshte e pamundur te shpetoje gjithe nje film !!

4.0

Si t’ja filloj e te shpjegoj qe filmi i fundit i Nanni Moretti-t nuk me pelqeu fare fare ?? Dhe qe, fjala e vetme qe me erdhi ne mendje ne fund te filmit, ishte : FAKE ! (fallco)

Edhe pse i kam parë shume më vonë sesa ne kohen kur jane realizuar, filmat e dikurshem te ketij regjizori (ato te viteve ‘70, ‘80, ‘90) gjithmone i kam adhuruar. Por më duket se vitit 2001 dhe filmi i tij i asokohe ‘La stanza del figlio’ eshte, ne fakt, nje si far’ vije ndarese midis filmave te tij te meparshem (1970-2000) nga ata te ketij dhjetevjeçari te fundit. “Il Caimano” (2007), filmi i tij i parafundit, linte tashme per te deshiruar : skena mbyllese vertet ishte hatashmërisht e fuqishme dhe më shume se mbresëlënese, por gjithe pjesa tjeter e filmit… çalonte keq fare. Cuditerisht, nga e njejta simptomë me duket se vuan edhe “Habemus Papam” : skena mbyllese eshte nje kryeveper e vertete, nderkohe qe gjithe filmi… më duket komplet i çuar dëm.

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

Ne leter, “Habemus Papam” te merr ne qafë, pra s’ka ku te shkoje më interesant : diten qe Konklava e kardinaleve do te zgjedhe Papën e ri, kete te fundit, pas perzgjedhjes nga koleget e tij, e kap nje krize depresioni apo migrene dhe duket se nuk eshte gati per te marre detyren e re. Ai refuzon te behet papë. Nje psikanalist therritet ne Vatikan, per te ndihmuar Papën e ri ne krizen e tij mendore. Por ne mbremje, Papa i ri zhduket nga Vatikani…

Pershtypja ime eshte e meposhtmja : Nanni Moretti tradicionalisht ka qene kineast i intimes, i te ‘fshehtes’ njerezore, interiores. Ndersa ky film, te jep pershtypjen e diçkaje eksterne, eksterioreje : “Habemus Papam” duket si i shtypur nen peshen e produksionit : levizje te panevojshme te kamerës, muzikë ilustruese (qe me bente tmerresisht nevrik !), grimasa pseudo-humoristike te aktoreve, imazhe te ngadalesuara (skena e volejbollit e kardinaleve) patetike… etj etj. Skena te tilla tip-skeçi (si puna e levizjes së perdes nga maxhordomi i Papës se ri, per te njeqindtëtën herë rradhazi !!!) jane te denja per ‘Portokallinë’ e Top-Channel ! Por jo per nje film te Nanni Moretti-t !

Michel Piccoli (aktori im i preferuar i te gjitha kohrave), nuk me duket fort komod ne rolin e tij. Supozohet (ne film) se ai eshte francez dhe, si gjithe kardinalët, sigurisht qe di dhe italisht. Dakort deri ketu. Por (per ata qe e kane pare filmin) : si shpjegohet qe ai ditka permendesh, ne italisht, fragmente te tera te “Pulebardhes”, pjeses teatrale te Çekovit ?? Ne italisht ??? Te gjitha keto inkoherenca, skeçlliqe, grimasllëqe… me duken te papranueshme per nje film te Morettit (që me ç’mesoj, e ka financuar filmin e tij nepermjet njeres prej kompanive producente me te medha italiane). Jo se ka ndonje gje te keqe : qe Nanni Moretti ka dashur te preke nje numer sa me te madh spektatoresh permes filmit te tij, kjo eshte pune e tij (me “Il Caemano”, regjizori lante hesapet me Politiken Italiane; kesaj rradhe, duket se “lan hesapet” me Kishën). Por kjo nuk do te thote, detyrimisht, pranimin e kaq shume konçesioneve artistike nga ana e regjizorit, gjera te cilat, personalisht, mi kepusin krahet si dhe deshiren per te pelqyer nje film te tille. Me gjithe skenen fantastike ne mbyllje ! (a thua se Moretti beson tek fuqia e nje skene te vetme filmike, qe do na shpetoka nje film te tere …! çudi… ).

4.0

Ne festivalin e Kanës 2011, ky ka qene filmi triumfues persa i perket edhe publikut, edhe kritikes. Ndersa une… jam i dyzuar, edhe po edhe jo…

Kesaj vajzes, aktore per nga zanati, i kam peqyer qamet filmin e saj te pare “Mbreteresha e molleve“. Ky eshte filmi i saj i dyte, qe rrefen nje histori te vertete : perpjekjet e saj dhe te burrit te saj (qe po ashtu, luan rolin e vetes ne film) per te shpetuar djalin e tyre 2 vjeçar nga nje kancer.
Femija shpeton (kjo mesohet qe ne fillim te filmit) por çifti … ndahet. Dhe ne fakt, filmi, me teper se me semundjen e femijes, ‘fshehtazi’ trajton temen e çiftit.

Per mendimin tim, filmi eshte teper modern, me teper “seç duhet”, teper “i kohes”. Perzgjedhjet muzikore jane teper moderne. Muzika eshte prezente pothuaj gjithe kohes. Ne vend qe te me prekte mizaskena, me preku muzika. Por muzika, pa imazh, fundja ka te njejtin efekt, apo jo ?!

Mua me duket se filmi eshte bere “siç duhen bere sot filmat franceze me shije“, dmth në linjen e atyre te Christophe Honoré, dmth ne linjen e Fraçois Truffaut. Nuk them se filmi nuk eshte i mire, as se nuk me pleqeu, por seç ka diçka prej te paprekshmeje, ky film.
Ne dy sense :

1. ne sensin negativ te fjales ‘i paprekshem’ : a kritikohet nje film qe flet per nje femije dy vjeçar qe ka kancer ? Vetem te jesh i pashpirt ! Ky fakt si dhe fakti qe jane prinderit e vertete qe luajne dy rolet kryesore ne film, e bejne disi te pamundshme kritiken ndaj filmit. Te paprekshem, ne sensin negativ te fjales.

2. ne sensin pozitiv te fjales ‘i paprekshem’ : pikerisht, fakti qe vete dy aktoret kryesore e kane perjetuar prej verteti kete ngjarje, e ben filmin te paprekshem, te pa-atakueshem pasi ai kthehet, ne kete menyre, ne nje far’ dhurate, trashegimie per djalin e tyre (tashme 7 vjeçar !). Por jo vetem per djalin, por edhe per mjeket, trupen mjeksore (doktore, infermiere…). Biles edhe per Sherbimin Publik Mjeksor Francez, te cilit edhe filmi i dedikohet (ky dedikim shprehet qartazi permes nje tabele, ne fund te filmit). Ndofta kjo eshte dhe arsyeja qe, in fine, filmi me pelqeu, me terhoqi.

7.0
  

   Isha gati ta adhuroja kete film sepse Almodovari, kur eshte ne timon dhe drejton filma te tipit “B movie“, rezultati mund te jete interesant (psh filmat “Kika”, “La Flor de mi Secreto”, “Carne Tremula”).

Por me kete film… jo. Gati-gati po, por… jo.

Ne pamje te pare, filmi ka elementet e nje “B movie” me thekse ekzagjeruese (jo ne sensin e keq te fjales) te nje Opere. Biles edhe fantastiko-shkencore. Ok, asgje e keqe ne kete mes. Por ne gjirin e seciles skene, filmi nuk permban pothuaj asnje delir ! Per fat te keq, më së shumti nje far’ heaviness, gjëje te rende ndihet ne film…

Mua me duket se Pedro Almodovar eshte kryesisht kineast pataud (pak i rende, pak rrotë, pak i lehtë … pak nga te gjitha keto) dhe historia e filmit (nje mjek qe… nuk po e them !) ka tmerresisht shume densitet, keshtu qe regjizori, me duket mua, nuk ja del mbanë. Do ja dilte, nepermjet ndonje levizjeje prej maestroje. Por kjo mungon…
Flash-backs-et jane te rende, peshojne nga nje ton secili. Ndersa kur kthehemi ne te tashmen (e historise), duket sikur ndodh ndonje habi e çuditshme. Filmi nuk dridhet (nga emocioni), por duket sikur “jep zgjidhje”, imponohet. Ose si ta them ndryshe : emoconi i vetem qe transmeton eshte i tipit : “oh, dakort”, ose “aaaaa, prandaaaaaj !”, si puna e nje nje miku fjaleshume qe nuk e ke taku prej kohesh dhe qe perpiqet te tregoje vitet e jetes se tij permes detajeve dhe ti pergjigjesh pas çdo detaji : “aaaaaa, e shef ti”, ose “eeeee, te kuptoj, te kujtoj”. Keshtu dhe filmi : detaje te pafundme, por nuk ndihet se ç’fare pasioni, ç’fare marrezie i “gerryen” personazhet e filmit (qe nuk jane te paket). Brumi eshte : jo pak gjera mund te beheshin me kete idene e lekures si maskë (titulli i filmit eshte “Lekura nen te cilen jetoj” !), idenë e brishtesise se mureve ndares midis Njeriut dhe Botes e plot e plot te tjera ide.
Mund te beheshin !
Por … jo, s’kish qene e thene…

6.8

 
Eshte e habitshme se si nje fije e ndan nje film me integritet artistik nga nje genjeshter me bisht kinematografike. Mua me duket se “Pater” i Alain Cavalier eshte shembulli par exellence i kesaj qe them më lart.

Nuk ka ngelur shtyp i shkruar a virtual francez pa thurur lëvdata per kete film te ketij regjizori (qe ishte edhe ne konkurim zyrtar ne Festivalin e fundit ne Kanë). “Pater” vë ne skene vete regjizorin (tek të 70-at), ne rolin e presidentit te republikes, dhe Vincent Lindon, aktor i njohur francez, ne rolin e kryeministrit. Gjithshka zhvillohet ne shtepine e regjizorit, filmuar me nje kamer te thjeshte.

Imazhe më te shemtuara (dégeulasse) kisha vite pa pare ne kinema ! Pseudo-film gjoja mbi paternitetin (atësinë - ne sensin e raporteve at/bir), duket sikur ajo ç’i ka mbetur Alain Cavalier-it të na thote eshte : “Kinemaja eshte nje iluzion langaraq keshtu qe, bjeri ti biem !”.
Ne fakt, ne kete rast, langaraq eshte regjizori, dhe jo kinematografia. Une e kam te veshtire te besoj qe, cilido spektator kinez, argjentinas apo jugafrikan, qofte dhe më kinofili, te kuptoje diçka nga ky budallallek me brirë franko-francez.

Por kam pershtypjen se jo vetem se Cavalier eshte i cofur si regjizor, por eshte dhe cinik dhe meskin, me kinematografine ne pergjithesi, ose më saktë me imazhet. Te krijohet pershtypja se ka qejf ti thote publikut : “Ja, edhe une di te bej politikisht kinema” (c.f. Godard); ose : “Ja, edhe une mund te pershfaq (montrer) më të paktën, per te shprehur më te shumtën” (montrer le moins pour exprimer le plus). Nese kete gjë perpiqen ta bejne me integritet artistik Rousseau, Loustau, Creton, Betbeder apo Pawels (sa ja dalin mbanë, eshte pune tjeter !), ky Cavalier-i yne nuk eshte se pershfaq (montre) pak apo shume : filmi i tij nuk pershfaq kurgjë ! Kurrgjë hiç ! Biles më kujtoi maksimën e Niçes se njeriu më mire preferon hiçin, sesa te mos preferoje asgje”.

Le pastaj ca idera foshnjerore (pseudo-progresiste !) qe qarkullojne ne film (propozohet qe ne France te vendoset nje kufi per rrogat e larta, dmth nje raport 1 me 10 midis rrogave te larta e atyre te ulta : me demek, kapitalizmi na qenka i reformushem, mjafton me vendos ca ligje).

Lamentable…

2.0