3. filmat e Eric Rohmer (France)

 Eric Rohmer (emri i vertete i te cilit eshte Jean-Marie Maurice Scherer) ka vdekur kete vit (2010) dhe eshte ne fakt, babai i vertete i “nouvelle vague”-s franceze, te viteve ‘60. E ka pas filluar si shkrimtar, ne vitet ‘50, e me pas si kritik, kur dhe krijoi revisten e famshme “Cahiers du Cinéma”, tribuna e “vales se re” franceze qe po lindte asokohe.

Jo pak prodhimtar (26 filma ne 50 vite karriere), deri ne moshe te thyer, 90 vjeçare, kur dhe mbylli syte, filmat e tij (tek te cilet, eshte vete skenarist e vete regjizor, pa asnje perjashtim), ndahen ne kater grupe :

- Grupi i pare me 6 filma (1960-1972) qe i perkasin “Rrefimeve morale” (Contes moreaux)
- Grupi i dyte me 6 filma (1977-1987) qe i perkasin “Komedive dhe proverbave” (Comédies et proverbes)
- Grupi i trete me 4 filma (1990-1998) qe i perkasin “Kater stineve” (Contes des quatre saisons)
- Grupi i katert me 3 filma (2000-2007) - nje triptik prej 3 filmash, kryesisht te natyres historike.

Duhet theksuar se filmat e secilit “grup”, nuk kane te bejne asfare me njeri-tjetrin, edhe pse, ne vepren totale te regjizorit, ka nje koherence impresionuese : behet fjale per personazhe qe duhet te marrin nje vendim, duke i “gjetur” argumetet tek imagjinata (imaginary) e tyre. Pra superpozohen dy hapsira, objektivja (relaiteti qe na pershkruan kamera) dhe subjektivja, qe ndertohet ne menyre imagjinare nga personazhi kryesor. Per Eric Rohmer, ne ndryshim nga letersia, muzika apo piktura, kinemaja nuk eshte arti i sugjerimit apo metafores, por ai i percaktimit : filmat e tij perdorin te gjitha burimet e dualitetit imazh-zë, obktivitet-subjktivitet, vertetesi-genjeshter.

Kur Rohmer vdiq, nje aktor fetish i tij, Fabrice Luchini, me kujtohet te kete thene ne TV qe “Rohmer ishte ndofta regjizori më i lirë francez“. Duhet te kete patur fort te drejte, sepse prodhimi i filmave te tij, i neshtrohej nje disipline qe nuk gjen rast te dyte ne kinemane franceze : nje publik konstant, besnik, as shume i madh, por as edhe shume i vogel, gje qe e lejonte regjizorin te amortizonte shpenzimet e filmave te tij dhe te siguronte vazhdimesine relativisht te rrjedhshme te vepres se tij (ne nje fare menyre, si rasti i Woody Allen ne USA, perjashto kete periudhen e fundit europiane).

Pse i dua kaq fort filmat e Rohmer-it ?

Temat kreysore te filmave te tij jane kryesisht genjeshtra, mekati (jo ne sensin fetar, por filozofik), morali. Behet vertet fjale per moralin, ne filmat e tij. Por jo per ate moralizues, por per nje tjeter : per ate moral qe interesohet per pikturen e zemres njerezore, humane. Ne fund te filmave te Rohmer, pa dhe nje perjashtim te vetem, une si spektator, jam ndjere gjithmone “i kapur mat” (to be revealed), i revelacionuar veçse prej … DASHURISE !

Ose, ne se do ta permbidhja me nje shprehje te vetme : filmat e Eric Rohmer me kujtojne vargun e famshem te Arthur Rimbaud :
Ah ! Que le temps vienne
Où les cœurs s’éprennent
“.

(Ardhte ajo kohe, kur zemrat bien ne dashuri !)

top-5 i filmave te mi te preferuar nga ky regjizor :

1. Le rayon vert (Rrezja e gjelber - aka “summer“) - 1986
2. Ma nuit chez Maud (Nata ime tek Maud - aka “My Night at Maud’s”) - 1969
3. Pauline à la plage (Paulina ne plazh - aka “Pauline at the Beach”) - 1983
4. Les amours d’Astrée et de Céladon (Dashurite e Astresë dhe Celadonit - aka “Romance of Astrea and Celadon”) - 2007
5. Le genou de Claire (Gjuri i Klares - aka “Claire’s Knee”) - 1970
     

Leave a Reply

XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Login     Film Journal Home     Support Forums           Journal Rating: 4/5 (2)