Archive for June, 2010

Pas nje shikimi te dyte te “FILM SOCIALISME” (regjia : JL Godard)

Eshte e habitshme te konstatosh se si rrugetimi artistik 50 vjeçar i karrieres regjizoriale te Jean-Luc Godard-it korrespondon me rrugetimin e tij si njeri : e filloi ne 1960 me nje film prej anarkisti te djathte (siç qé “A bout de soufle” [Breathless]) per ta mbyllur 50 vite më pas me … “SOCIALIZËM” !

Ne fakt, Godard ka bere ekzaktesisht te kunderten e asaj qe kam lexuar te kete thene presidenti brazilian Lula (sipas te cilit, nëse nje njeri nuk eshte i majte ne rini, dhe i djathte ne pleqeri, nuk eshte normal !) : I bie vertet qe Godard te mos kete qene “normal” !

Ka diçka prej tragjikeje ne fatin e filmave te tij.
Dikur Homeri recitonte, dhe Greqia rrudhte buzet tek degjonte vargjet e tij.
Godard sot s’mund te shkoje ne Kanë pikerisht per disa arsye “alla greke” (dmth, finaciare).

Dhe problemi nuk eshte thjesht “i natyres greke” (finaciare).
Perderi sa behet fjale per nje poet (Godard) te mallkuar, behet fjale per nje problem GREK.
Domethene, homerik.
Domethene ANTIK.
Behet fjale per Legjendë.
Domethene, per HISTORINË.

                                                                                  

Posted on 30th June 2010
Under: France, Cannes | 5 Comments »

“The Certified Copy” - film irano-italo-francez me regji te Abbas Kiarostami-t

Iraniani Abbas Kiarostami (http://filmjournal.net/autori/2009/0…as-kiarostami/) eshte pa dyshim nje nga dy-tre regjizorët më të mire boterore te viteve ‘90, dhe per mua, më i preferuari nga regjizorët e sotëm. Qe prej “Ten” (2004), ishin bere 6 vite qe regjizori nuk kish bere nje film te ri !

Sa here e kane pyetur Kiarostami-n se ç’eshte kinemaja sipas tij, pergjigja ka qene : “Kinemaja eshte kryekeput nje genjeshter, por nje genjeshter nga e cila lind nje e vertete edhe me e madhe se dhe vete realiteti”. Shpikes i palodhur formash te reja kinematografike, filmat e Kiarostami-t shpesh jane te pershkuar pikerisht nga kjo dilemë artistike : “C’eshte e vertetë ? C’eshte e genjeshtert ne nje film ?!”, per te arritur kulmin me ate qe per mua mund te konsiderohet si filmi i tij me i mire : “Close-Up“.

I te njejtes venë eshte dhe “Kopja e çertifikuar” (Copie Conforme), filmi i tij i fundit, prezantuar para pak javesh ne konkurim, ne edicionin e Kanes 2010. Kesaj rradhe, per here te pare ne jeten e tij artistike, regjizori nuk xhiron ne Iran, por ne Itali, ne Toskanë. Dhe, me gjithe admirimin qe kam per punët e Kiarostamit, kur perpara nje viti mora vesh se filmin e tij te ardhshem do e realizonte jasht Iranit, i vara jo pak turinjt : ne pergjithesi, regjizorët e medhenj gjithmone kane filmuar ne vendin e tyre (ndofta bejne perjashtim ata qe, ne periudhen e Hollywood-it klasik, vendoseshin ne USA), dhe, sa here dalin jashte vendlindjes, bejne filmat e tyre më te dobet.

Po me “Kopjen e çertifikuar” te Kiarostamit, si qendron puna ?

Historia e filmit eshte e thjeshte : nje grua tek te 40-at (aktorja e njohur franceze Juliette Binoche, per te cilen, ne princip, kam alergji !), me profesion antikuare, takon nje dite te bukur nje burre tek te ‘50-at, anglez, autorin e “The Certified Copy“, nje libri i famshem, bestseller, liber qe trajton raportet origjinal-kopje në art. Debati qe lind mes tyre ka te beje pikerisht me raportet e origjinalit dhe te kopjes se nje vepre arti : Antikuarja mbron tezen se, edhe nje kopje, vlen po aq sa origjinali, perderisa edhe origjinali (psh Xhokonda), nuk eshte gje tjeter veçse kopje e nje realiteti (Mona Lizës).
Te nesermen, te dy heronjt e filmit takohen, dhe kalojne diten bashke. Filmi eshte pikerisht 24 ore nga dita e tyre e perbashket. Pa qene nje çift i vertete, nje far komedie sentimentale “e çuditshme” lind mes te dyve, por qe evokon nje çift …te vertete ! Pra ç’eshte realiteti ? C’eshte kopja ? Kush eshte çifti i vertete e kush luan “rolin” ??

Edhe pse deshiron te jete i hollë dhe inteligjent ne trajtimin e kesaj dileme, per mendimin tim, “The Certified Copy” mbetet film teorik, pra qe nuk arrin ta misheroje, ta materializojë (incarner, embody) permes imazhit dhe zerit, pra permes filmit, pikerisht atë, pra teorinë. Pra, diskursi i filmit eshte : nje çift, ne nje film, nuk eshte nje çift i vertetë, por eshte magjia e kinemase ajo qe na ben ta besojme si nje çift te vertete. Dakort, ne leter kjo teori funsionon, ndersa ne film… nuk gjen asnje materializim, nuk ecën, nuk funksionon : Historia sentimentale qe “lind” midis dy personazheve, e qe do te donte te ishte misterioze, zgjedh gjate gjithe filmit te njejtat perqasje, te njejtat sherre, me te njejten dozë acarimi; gjithe kohen, shohim dy personazhe acarues, tangerlliksa, qe s’bejne gje tjeter veçse flasin per te verteten dhe genjeshtren ne art. Le pastaj dialogjet… qe jane per ti qare me lot e me qyrre…..
Shkurt : na rrofte teoria e filmit, se filmi vetë… ka shku per lesh !

Dhe vijme tani tek Juliette Binoche, e cila eshte vertet aktore qe duhet lidhur me litar (pra s’ka perendi qe ta permbajë !). Nje majmun i lindur ! Nuk arrij ta kuptoj se si ja ka dalë Kiarostami me të !

Por per aktoren, kam nje “teori” timen (mos e merrni fort seriozisht ! ) : teoria eshte si me poshte :

Per mendimin tim, Juliette Binoche eshte nje aktore-djall, ose më sakt, eshte si mallkim per regjizorët te cilët e punesojne. Sipas meje, ekziston nje mallkim qe quhet “Mallkimi Juliette Binoche” :

- Leos Carax-it ju deshen 8 vjet qe te dilte nga “Mauvais sang” dhe “Dashnorët e Urës se re” (dy filma ku luan aktorja ne fjalë), per te realizuar pastaj, gati 8 vjet me vone, “Pola X“, filmin e tij më pak te frymëzuar. Dhe, qe prej atehere, Carax nuk bo mo filma !

- Kieslowski realizoi trilogjine e tij tangerllikse “Blu - E Bardhe - E Kuqe” (edhe pse, tashmë filmat e Kieslowskit kishin kap maja jo fort te ulta te tangerllikut- pretentious ), dhe pas trilogjise (ku sigurisht, luan Binoche !!), pas dy vitesh Kieslowski vdes krejt papritur !!!

- Abel Ferrara filmon Binoche ne 2005-en tek filmi i tij “Mary“, nje film copë-copë, dhe që atehere… s’ja kemi degjuar më zerin Ferrarës !

- Haneke iken nga vendlindja e tij, Austria, vjen ne France, filmon Binoche dhe qe prej asaj kohe, i duket vetja si Perendia vete !! (Hajde rrotë hajde…)

- Edhe “Un divan à New-York” (ku sigurisht luan Binoche !!), film i te mirës Chantal Akerman (qe e dua fort !), thone eshte nje tmerr i vertete… (edhe pse vetë nuk e kam pà filmin).

Dhe tani, mallkimi-Binoche bie mbi … Kiarostami-n ! Filmi i tij i fundit, eshte vite larg mrekullive te tij te meparshme (”Close-up”, “Ku eshte shtepia e shokut tim”, “Shija e qershisë”, “Ten”… etj etj).
Tani : midis gjithe kineasteve te permendur, me perjashtim te Abel Ferrarës, te gjithe te tjerët e kane germen K ne emrin e tyre (Kieslovski, Kiarostami, Haneke, Carax, Akerman… ). Te jete rastesi ??? Po sikur Binoche te jete vertet nje mallkim per regjizorët qe kane gërmën K ne emrin etyre ??

Cilët do te jene emrat e regjizorëve te ardhshem, qe do ti nenshtrohen ketij mallkimi ?? Rrjeti i kinemave mk2 te Marin Karmitz rrezik se falimentojne, para se ta financojne ne filmat e saj te ardhshem si aktore; Kitano s’ka nevoje per Binoche : zor se do beje më filma Kitano…; Kim Ki-Duk me siguri do ta marri si aktore ne ndonje nga filmat e tij, kokën hëngert kerriçi (edhe keshtu, te ngrene e ka…)! Sokurovi te ruhet… ku i dihet !

Ndersa sa per Festivalin e Kanës, ne afishen e te cilit, kete vit, ishte pikerisht surrati i Juliette Binoche (mallkim ??), ky festival më mire te pushoje se ekzistuari (dhe biles, mund te pushoje fare mire së ekzistuari, tani qe me ne fund Palma e Arte i shkoi nje filmi vertetë te arte !!).

nota e filmit : 4.0

Posted on 12th June 2010
Under: Iran, Cannes, Indipendent | 9 Comments »

“SOCIALIZËM” - film francez me regji te Jean-Luc Godard

Ajo qe eshte paradoksale, eshte se shpesh, ne Perendim, ata qe e konsiderojne veten intelektualë (ose me sakte, ata qe e shikojne nje film permes llogjikes, e jo permes ndjenjave), më se shumti nuk i pelqejne filmat e Godard (me demek, “s’kuptuam asgje”). Nderkohe qe, qellimi, te pakten gjate shikimit te pare te nje filmi te Godard-it, nuk eshte te kuptosh, por te ndiesh.

Film Socialisme” (titulli i vertete i filimit) eshte i ndertuar ne tri pjese : Pjesa e pare, e titulluar “Des choses comme ça” (”Disa gjera te tilla”), zhvillohet ne nje anije te madhe, kroçerë. Godard trajton ne ate pjese te filmit disa nga obsesionet e tij filozofiko-kinematografike siç jane ato mbi paranë, harresen, Europen, luften… Dhe mbi te gjitha, mu duk mua, Godard ben nje sinteze (round-up) te gjendjes aktuale te imazhit, pra te imazhit viziv. Edhe pse Godard ndodhet ne nje kroçerë perqark Mesdheut, më shume se nje ndalesë ne portet e Barcelones, Napolit apo Greqise, regjizori ndalon ne portet, ose me sakt në portat e imazhit : “Socialisme” eshte mbi te gjitha nje udhetim ne “R.M.T.A.F” : ne “Republiken” e Mënyrave dhe Teknikave Aktuale te Filmimit. Por te kuptohemi : nuk eshte çeshtje stili, më duket mua : planet jane ne me te shumten e rasteve plane filmike fikse, e me perjashtim te ndonje zoom-i, nuk ka asnje figure tjeter stilistike. Pra nuk eshte çeshtje stili, eshte çeshtje vizibiliteti, dukshmerie : plane te hatashme filmike, te realizuara nga nje qoshkë kabine e anijes-kroçerë, here permes funksionit “video” te nje aparati fotografik, here me kamera mini-DV, here biles me… telefon celular ! Por e perseris : jo per tu bere interesant, jo per te patur nje stil te tijin, por per ta bere te dukshem, te “prekshëm” imazhin ! Dhe per ta diversify (ta beje te larmishem).

Pra per nga forma, nje fare menyre, “SOCIALIZEM” eshte antiteza e “Avatar” dhe kjo, jo vetem sepse Socializmi godarian eshte i kundert me kapitalizmin new-age te fantazise Cameroniane, por mbi te gjitha, sepse filmi i Godard (forma e tij), eshte krejt e kundert me estetiken prej loje-videoje te “Avatar”.

Socializem” eshte, por dhe nuk eshte film politik. Ose eshte ne sensin e principit te famshem godarian : “te besh politikisht kinematografi”. Por kurrsesi ne sensin e te berit kinematografi politike. Nese ka nje gjest politik, ai do te qé mos shkuarja e regjizorit ne Kanë, per te prezantuar filmin e tij. Dhe pergjigja qe dha : “Me Festivalin e Kanes, do te shkoj deri ne vdekje, por kurre nje hap më tutje” ! Dhe, nese filmi perbehet nga 3 pjese (e para, udhetimi ne kroçere; e dyta, historia e familjes Martin, qe ka si biznes te sajin nje pompe benzine qe mban emrin e nje Rrjeti Klandestin te Rezistences anti-fashiste te Luftes se II Boterore, e treta - pjesa historike, nga Egjipti ne Barcelone, duke kaluar per nga Palestina, Odesa, Greqia (Hell as) e Napoli, pra, nese filmi perbehet nga 3 “pjese” (mouvements), jane edhe 3 akte artistike te regjizorit qe kane shoqeruar daljen e filmit :
1. hedhja ne Internet e trailer-it te “Socializem”, e qe ne fakt eshte i gjithe filmi, por i kaluar me shpejtesi ne 1 minut e 14 sekonda kohe; 2. Mundesia per ta shkarkuar filmin, ne VOD, ne te njejten dite me prezantimin e tij ne edicionin e Kanes 2010, para dhe se filmi te dilte neper kinema; 3. nderrimi i mendjes nga vetë regjizori per te shkuar ne ceremonite e Kanes, per shkak te “disa problemeve alla-greke” (haha - dmth probleme financiare) - siç u shpreh vete ai.

Keto 3 akte te autorit perkthehen :
1. kam bere nje film, qe, po arritet te gjenit shpejtesine e duhur, mund ta shihni per 1 minut e 14 sekonda.
2. Nese nuk ja arrini kesaj, mund ta shkarkoni ne Web per … 7 € !
3. S’eshte nevoja te shkoj ne Kanë, se filmi qarkullon tashmë ne web, e s’ka nevoje per show qesharakë festivalesh !

Po sikur te jete ky socializmi i vertete i filmit “SOCIALIZËM” ??

°°°°°°°°°

Ne pjesen e pare te filmit, Godard filmon detin (shume i merzitur deti…!), lojrat e fatit ne anije, pishinat, neonët (sigurisht neonët !!), festat (makabre) ne kroçerë, duke tentuar te gjeje metaforen ekzakte per te dalë aty ku dhe do te dalë : ç’po ndodh me imazhin, ne epoken e dixhitalit ?? Ne asnje prej filmave te tij te meparshem, Godard nuk ka shkuar aq larg sa kete here ! Gati-gati, mund te thuhet se subjekti i vertete i “Socializem” eshte … shpejtesia e imazhit ! te pakten, ne pjesen e pare !
Nderkohe qe imazhi i fundit i filmit eshte nje tabele e zeze, ku shkruhet : “No comment” (rubrike e famshme e Euro-News !). Ftesë per publikun : seanca mbaroi + ftese - urdher(”ushtarak”), por po aq sa dhe xhentilesë.

Godard kesaj rradhe nuk duket te jete i inatosur. Filmi biles eshte gati-gati i bute, miqesor. Edhe montazhit “inatçor” godardian duket sikur i jane ulur nervat. Biles dhe melankolia (tipari ndofta më karakteristik i vepres se tij), duket ti kete lene vendin diçkaje tjeter : ti kete lene vendin bekimit, bekimit se ku po shkon kinemaja, filmi. Godard bekon kinemanë ! Ne moshe 79 vjeçare. Permes nje moderniteti te habitshem !

Sepse filmi “Socializem” ka vertet nje modernitet te hatashem ! Filmi flet ne 7 gjuhe : frengjisht, anglisht, gjermanisht, italisht, arabisht, rusisht, spanjisht ! Ku ka më nder, per nje festival nderkombetar filmi si ai i Kanes ??! Dhe ç’eshte e mrekullueshme eshte fakti se kete kontemporanitet, kete modernitet, filmi nuk e mban mbi shpine si barrë, por si bekim (grace) ! Pse ? Sepse eshte i realizuar nga ndofta i vetmi regjizor aktual ne botë qe arrin te shohe në çdo xhest, ne çdo gjë, shancin e lindjes se nje filmi ! Godard duket sikur thote : “Duhet shpikur nje regjim bashkekzistence per te gjithe regjistrat e te dukshmes, te shikueshmes, vizuales“.

Prezenca e ujit, kafsheve, konfirmon te njejten gje, modernitetin, por ne nje menyre tjeter : pervec misionit te trajtimit te Historise se shek XX (shekull kur lindi kinemaja), filmi, arti i 7-te, ka per mision te mirëpresë te gjitha llojet e imazheve : filmi duhet ta mendoje Historine e te dukshmes si Histori Natyrore, pra si histori edhe te vegjetales, edhe te humanes, edhe te botes se kafsheve.

Ose, te gjitha keto, edhe me shkurt: ndofta duhet te mjaftohemi vetem me titullin : te besh politikisht kinematografi, sot do te thote te tentosh socializmin (shoqerizimin) e imazheve !

10 !

trailer i filmit (pra dhe i gjithe filmi, ne 1 minute e 14 sekonda kohe) :

//
YouTube - FILM SOCIALISME : Bande-annonce [HD-VF]

 


ps : Rastesia e ka dhene qe, ne te njejten kohe qe del filmi i fundit i ketij mohikani te fundit fare te kinemase, ne librarite franceze qarkullon e para biografi e plote e regjizorit, plot 900 faqe, tejet pasionuese, e qe do ua keshilloja miqesisht atyre qe mund te lexojne ne gjuhen frenge :

Posted on 5th June 2010
Under: France, Cannes | 5 Comments »

“LOLA” - film filipinas me regji te Brillante Mendoza

 

Frëngu do te thoshte : “Le cas Mendoza“. Që ne shqip do te jepte : “Rasti i veçantë Mendoza“. Dhe regjizori filipinas Brillante Mendoza eshte vertet nje rast i veçante : 9 filma ne kater vjet ! Pra diç më shume se dy filma ne vit !! Nuk jane te shumte regjizorët te kene nje mundesi (shanc ?) te tille.

E megjithate, problemi nuk eshte as te besh sa me shume filma, as te besh sa me pak. Problemi eshte se si i ben.

Mendoza e pat filluar mire, biles fort mire, me nje film fort interesant : “John, John” ( http://filmjournal.net/autori/2009/0…nte-mendoza/); me pas, mu dha rasti te shikoja “Serbis“, edhe ai, film i mire. Dhe vjet, pashë “Kinatay“, zhgenjimi i pare nga ky kineast. Ndersa “Lola” qe pashe dje, i ve kapak ketij zhgenjimi.

Po shpjegohem :
Mendoza perdor aktorë profesioniste ne filmat e tij, por i “perdor” sikur te ishin amatorë. Ne filmin e tij te pare fare, “John, John”, nje gje e tille ishte e arrirë dhe nuk perbente ndonje problem. Ndersa tek ky i fundit, LOLA, eshte flagrante pelivanlleku i Mendozes : hileja nuk kaperdihet më. Dhe kjo, nuk eshte hileja e vetme !

Ka nje skenë andej nga mesi i filmit (gjyshja, personazhi kryesor, ben shurren ne brekë) : deri ne ate moment, asnje note muzike nuk tingellon ne film. Pikerisht, ne ate moment, degjohen nota muzikore ilustrative. Nje tmerr i vertete. Skene më te shemtuar, kisha vite pa pare ne kinema.

Mendoza filmon sa per te filmuar : nuk ndiej tek “Lola” as ndonje mendim, as intuitë, as ndonje reflektim kinematografik; ka diçka te kalkuluar (de l’ordre du principe) ne dy filmat e tij te fundit, sa ne “Kinatay”, aq dhe tek “Lola”.
Mendoza pretendon se ben nje kinematografi, te frymezuar nga cinéma-verité e Jean Rouch. Ose, siç i bien shkurt nganjehere njerezit, filma “si dokumentarë”. Ne fakt, filmat e tij nuk kane te bejne aspak me kete : jane thjesht hilera kinematografike, te cilave Mendoza ua ka gjetur marifetin, dhe kaq.

3.0

Posted on 5th June 2010
Under: Indipendent, Filipine | No Comments »

Kisha shkruar para nje muaji, lidhur me fillimin e Festivalit te Kanes :

Apichatpong WEERASETHAKUL (Tailande) : LONG BOONMEE RALUEK CHAT - pa dyshim, filmi më intrigues i Kanës (dhe regjizori ndofta më i talentuar sot per sot ne bote !). Do kete koqe juria e Tim Burton-it ti jape “palmen e arte” ??!

Sot, pas nje muaji, mund te konfirmohet se dje, e djele 23 Maj, Tim Burton, president i Jurise ne festivalin e ketij viti ne Kane, pati koqe per ti dhene Palmen e Arte tailandezit !! Dhe ky ehste nje lajm i mrekullueshem !

Qe prej Cronenberg-ut, ne 1999-en, kur ne edicionin e atij viti ‘guxoi’ ti jape Palmen e Arte nje filmi aq autorial sa “Roseta” e vellezerve belge Dardenne, kishin kaluar 10 vite qe Palma e Arte ishte kthyer ne kompromis artistik dhe u jepej filmave te dobet artistikisht. Tim Burton kete vit konfirmoi dyshimin tim te kah-hershem se eshte nje regjizor-autor i vertete, e mbi te gjitha kurajoz (por qe sigurisht, perpiqet me sa mundet ne krijimtarine e tij, brenda sistemit hollywoodian, per te realizuar filma me individualitet).

Ne foton e mëposhtme, regjizor tailandez Apichatpong WEERASETHAKUL duke marre dje palmen e Arte per filmin e tij “Uncle Boonmee Who Can Recalls His Past Lives“, nga duart e Tim Burton-it (djathtas ne foton e pare)

Bravo, bravo, BRAVO !!  

  

Posted on 1st June 2010
Under: Te ndryshme | No Comments »

Login     Film Journal Home     Support Forums           Journal Rating: 4/5 (2)