“EDGE OF TOMORROW” - film amerikan me regji te Doug Liman

Ky Dougu ka pas realizuar ne 2002-shin “The Bourne Identity”, filmin e parë te trilogjise me Matt Damonin si agjent. Une qe kisha pare ne 2008-n “The Bourne Ultimatum” (filmin e trete te trilogjise e qe me kish pelqyer goxhà!), kujtoja se edhe ate e kish realizu Dougu. Ne fakt e kisha gabim ( “The Burne ultimatum” eshte i regjizorit anglez Paul Greengrass), por pikerisht ”falë” kesaj ngaterrese shkova per te pare “Edge of Tomorrow”. Shto qe isha nje çik kurioz te shihja a ja dilte ende mbane (dhe sa??) ne nje blockbuster sot Tom Krujzi (pa diskutim aktori me i shkelqyer hollywoodian i viteve ‘90-2000).

C’merzi! Edhe pse filmi duket se e mban veten per ‘film me aksion’, ngaqe pothuaj asgje nuk me dukej interesante, me zuri gjumi dy here nga 10 minuta. Skenari (i frymezuar pa dyshim nga i mrekullueshmi “Groundhog Day” por llakaçitur me pak D-Day dhe “Starship troopers” nuk eshte i keq, biles premtonte per nje ‘film me aksion’ vertet te mire), duket si i kthyer pa piken e talentit ne pamje banale dixhitale, pa piken e pikturalitetit apo imagjinates, nderkohe qe regjia s’ka asgje personale apo autentike (edhe pse filmi duket se pretendon te jete i dekompleksuar nga kanonet dhe rregullat hollywoodiane, sidomos duke ç’rregulluar raportet midis aksionit, humorit dhe ‘love story’-t qe propozon).

Tom Cruise pastaj… eshte plakur, por me se tepermi eshte plakur ne sensin “eshte bere si Majkell Xheksoni” (i cili sa here nxirrte nga nje album te ri, thonim: “weee, si qeka bo kyyy” !). Pra jo se “nuk vlen më si aktor“, por sepse me se shumti eshte keq-perdorur si aktor nga regjizori (keqperdorur = perdorur ne menyre skematike, siperfaqesore), a thua se teknologjia e sotme dixhitale zevendeson ate pjese te lojes se nje aktori fale te ciles mrekulloheshim para “Terminator” apo “Aliens”  te James Cameronit (edhe pse, per hir te se vertetes, duhet thene se kur ajo, pra teknologjia dixhitale, perdoret sot ne menyre inteligjente, mund te jape filma po aq te mrekulleshem, si psh “Speed Racer” ).

5.5

trailer: http://www.youtube.com/watch?v=yUmSVcttXnI

click:

Posted on 15th July 2014
Under: Te ndryshme | 5 Comments »

…dhe jutubi shpetoi Botën!

Nese do me thonin te citoja pa u menduar 10 filma te mi te preferuar ‘ever’, pa dyshim qe nje prej atyre qe do me vinin ne mendje do te ishte “Close-up” (1990) i regjizorit persian Abas Kairostami.

Edhe pse qe prej 2009 youtube eshte i ndaluar ne Iran, po konstatoj se paradoksalisht, dikush ka postuar ‘for free’ pikerisht ne youtube kete kryeveper te Kiarostamit!

Dhe nxitova ta ndaja ne kete blog.

“Close-up” (titrat ne ang.) :  https://www.youtube.com/watch?v=rrnUvCsnOtw

click:

 

Posted on 6th July 2014
Under: Te ndryshme | 2 Comments »

See Scarlett naked and die (ose: Formalismo, mi amor!)

“Under the Skin” -film anglez me regji te Jonathan Glazer

Kishte plot 10 vjet (qe prej “Birth” ne 2004) qe anglezi Glazer nuk kish bere më film te ri. Kuriozitetin por dhe pritshmerine per “Under the skin” e kisha te larte: i prezantuar ne festivalin e filmit ne Venecia ne 2013, “Under the skin” beri jo pak bujë dhe më pas goxha xhiro neper kinemate e jo pak vendeve te botes; i kisha ardhur rradha shfaqjes se tij ne France.

***
Historia e filmit: gjate tij, shohim Scarlett Johansson (e cila supozohet te arrije ne planetin Toke nga nje planet tjeter - konfirmimin e marrim ne fund te filmit), tek nget nje kamion te bardhe neper rruget e nje qyteti skocez plot shi; shohim aktoren e njohur tek zhvishet lakuriq sa here qe takon meshkuj (te cilet ka per mision ti ‘zhduke’ ) dhe ne fund… nuk po e them fundin. “See Scarlett naked and die” - ky eshte fati i heronjve te filmit ne fjale, pergjate nje ore e gjysme: gjithshka transmetohet permes nje gjuhe kinematografike ‘eksperimantale’ (term qe vdes ta perdore kritika anglo-saksone, e cila eshte mesuar vetem me filma jo-eksperimentalë, dmth hollywoodiane) dhe deri ketu nuk ka asgje te keqe.
Problemi eshte gjetiu: per fat te keq, mu duke se dhe vete filmi ishte reduktuar ne nje ‘program’ te tille: pasi spektatori ka parë sfilatat nudo te Scarlett Johanssonit, nuk i mbetet veçse te leshoje sallen e kinemase ne cilindo  moment te tij. Sepse, edhe pse basti kinematografik (artistik) i regjizorit nuk eshte i vogel (biles eshte fort i levdueshem!), rezultati final lë fort per te deshiruar. Dhe ai quhet  formalizem.

Sigurisht, e kemi thene disa here, ka formalizem e formalizem : ka formalizem ne funksion te filmit, te vepres artistike (si shembuj te mire do permendja “Alexandra” te Sokurovit apo ”Toka e braktisur” ), dhe formalizem si qellim ne vetvete (formalismo mi amor!) ku si shembuj te keqij do permendja “Nje Liqen“, “Kali Torinez“, “Only lovers left alive” e ndonje tjeter.

Per fat te keq, “Under the skin” futet tek keta te dytët: efektet numerike dhe stilistike nuk arrijne te vihen ne funksion te filmit. Sigurisht qe disa skena te mira edhe ka (mbytja ne det, skena mbyllese apo edhe ndonje tjeter qe nuk po me vjen ne mendje), por qe nuk arrijne ta shpetojne te teren.
Dommage… !

5.0

trailer :https://www.youtube.com/watch?v=NoSWbyvdhHw

Posted on 2nd July 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

Freaks (ose: Monstrat e Hollywoodit sipas Cronenbergut)

“Maps to the stars” -film kanadezo-amerikan me regji te David Cronenberg

Bindja ime e deridjeshme ka qene e meposhtmja: i fundit film i madh i realizuar nga më i talentuari i regjizoreve kanadezë ever, ishte “A History of violence” (ne 2005). Qe prej asaj kohe, Cronenbergu rreshtoi disa mediokritete, sa per te thene qe vazhdonte te bente filma:

- “Eastern promises” ne 2007 (nota ime ka qene: 6.0)
- “A dangerous method” në 2011 (5.0)
- “Cosmopolis” ne 2012  (4.0)

Nga frika se mos Cronenbergu, ne vleresimin tim “zbriste” tek zeroja, kisha vendosur te mos shkoja fare per te pare ne kinema ”Maps to the stars“, filmin e tij te fundit  (i cili po ashtu u prezantua edhe ne edicionin e fundit te Festivalit te filmit ne Kanë 2014, prej nga ku Julianne Moore u kthye me trofeun e aktores me te mire per rolin e saj në të).

Por ja që nja dy-tre reagime te medieve apo kritikëve te cileve ndonjehere edhe ua kam besën ishin fort pozitive, gje qe më ngacmoi te shkoja  ‘in extremis’ te shija  filmin ne fjale. Dhe bera shume shume mire: Cronenbergut jo vetem qe i eshte kthyer frymezimi, por ka realizuar nje… kryeveper!

Arsyeja duket te jete e meposhtmja: tre filmat e fundit te tij me kishin krijuar pershtypjen se behej më se shumti fjale per produkte filmike te paketuara, te gatshme në sensin: “ja ku e gjeta nje skenar te mire, te bazuar mbi nje liber te mirë; ja dhe dialogjet i kam gati, tani më mbetet vetem te realizoj filmin“. Dhe duke qene se sot nuk eshte e veshtire te gjesh nje producent qe ja beson Cronenbergut rolin e director-it (fama dhe talenti i tij jane tashmë te konfirmuara), filmat te linin shijen e pakove-dhuratë te mbeshtjella me fjongo te gatshme per t’ju ofruar publikut (tashmë!) te dorezuar perballë fames dhe talentit te regjizorit.

Filmat ne fjale me se shumti ishin demonstrim. Pra thjesht ‘ca filma’. Por jo kinematografi (per ta ilustruar diferencen midis ”filmit” [a movie, un film] dhe “kinematografise” [du cinéma], po me kujtohet nje anekdote qe tregojne per Sezanin : kur po pikturonte malin Sainte-Victoire, kalon andej pari dikush qe i thote piktorit: “Sa i bukur mali qe po pikturon!”. I kthehet Sezan: “Ik ore pirdhu, une nuk po pikturoj malin, por po pikturoj nje tabllo” ). Keshtu dhe puna  e diferences midis “te berit nje film” dhe “te berit kinematografi”.

“Maps to the stars” duket se eshte krejt e kunderta e tre filmave te fundit te regjizorit, pra eshte vertet kinematografi:  që ne minutat e pare te tij, ajo qe te bie ne sy eshte liria artistike (e cila eshte per tu patur zili) dhe frymezimi artistik. Dhe kjo vjen padyshim nga fakti se, me ç’lexova edhe ne nje interviste te regjizorit, ai kish mbi 10 vite qe punonte per nje projekt te tille. Pasioni (+ talenti i padiskutueshem) doemos qe do i jepte frytet e veta!

***

Per nga tematika, “Maps to the stars” (titulli aludon per te famshmet karta qe shperndahen ne Los Angelos, te cilat me demek te udhezojne se si mund te takosh star-in tend te preferuar, qofte dhe duke i marre thjesht nje autograf apo duke bere nje foto me të) mund te futet tek ata filma qe kane per temë “ëndrren hollywoodiane”, veset dhe nevrozat e “Mbreterise se Endrrave”, pra eshte ne te njejten linje me “Sunset Bulevard” te Billy Wilder (1950), “Singin’ in the rain” te Stanley Donen (1952), “A star is born” te George Cukor (1954), “The Player” te Robert Altman (1992) apo “Mulholland Drive” te David Lynch (2001).

E megjithate, me teper se ambicja apo xhelozia midis yjeve te Hollywoodit, duket se Cronenbergut i intereson obscenity, paturpshmeria (per shembull, permes temes se incestit, por nuk po dua te hapem me teper, per te mos spoiler historine e filmit) ; me teper se me nje ‘paradë’ te nevrozuarish, kemi te bejme me nje paradë ‘freaks‘-ash: parfumi i filmit eshte me i afert me ata te George Romeros (mbretit te filmave horror) se sa me ata te David Lynch-it.
Sipas Cronenbergut, monstrat e Hollywoodit jane me se shumti te gjallë/te-vdekur, pra.. zombi!

Por me teper se kaq s’mund te them sepse duhet pare filmi

nota: 9.9

trailer (USA) : http://www.youtube.com/watch?v=Zd5EM7Z0MS8


trailer (France):  http://www.youtube.com/watch?v=mT9E3nGQ4Qo

Posted on 24th June 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

Godard forever

“Adieu au langage” (Goodbye to language) -film francez në 3D me regji te Jean-Luc Godard

1. NATYRA
Liqeni Leman ne Zvicer
Maria
Zoti Davidson
“Arkipelagu i Gulagut” i Solzenicinit
Izabella
IPhone
Jacques Ellul
Ellul i kishte parashikuar te gjitha: armen berthamore, OMGJ-ne, reklamën
1933 : shpikja e televizionit
1933 : Hitleri ne pushtet
Ata qe humbin, zakonisht e mbarsin boten me ideologjine e tyre. Shembull : Napolenoni humbi ne Waterloo por perhapi idete e revolucionit. Edhe Hitleri humbi, por i imponoi botes idene e Shefit dhe te Diktatures Tekniknologjike“.
Josette.
Tour de France.
Terrori.
Kodi Civil.
Lule ne lendinë
Maria
Burri i Josette-s
Josette
Gédéon

2. METAFORA
Duar.
Gishta.
Gishta duarsh ne formen e nje goje.

OH-LANGUAGE
Zoti Davidson
Nicolas de Staël
Fillojme nga fillimi
Maria
Amerika.
Ivica
Afrika
“Cila eshte diferenca midis nje ideje dhe nje metafore?”
“Eksperiencat personale jane shkaterruar nga Shoqeria, dhe nga ’shoqeria e konsumit’ ne veçanti”
“Imazhet jane vrasesit e se tashmes”
Platon : “E bukura eshte shkelqimi i te vertetes
Nje djale i vogel.
Nje vajze e vogel.
Ivica
Nje dorë
“Jam nen urdhrat e tua”

1. NATYRA
Vetura
Shi.
Borë.
Semafori
Burri
Gruaja
Gruaja nudo
Njeriu qe ajo ka njohur ne Kinshasa
Nje flutur
Gédéon
Josette
I shoqi i Jossete-s eshte bankier
Televizori
Doctor Jekyll & Mister Hyde
“Ky mengjes eshte nje enderr e vertete. Secili duhet te mendoje se enderrimtari eshte Tjetri”
“Nje grua nuk mund te beje keq. Mund te bezdisë, mund te vrasê, por jo te beje keq”
Josette : “Nuk dua te jem e lumtur. Ju ma shpifni me lumturine tuaj. Kam ardhur per te thene JO
Josetta nudo perpara makines larese.
Josetta ulur prane nje tavoline ku ndodhet nje vazo e kuqe me lule
Gédéon ne W.C. pyet Josetten nese e njeh “Mendimtarin” e Rodin-it.
Muti na barazon te gjitheve” - Gédeon.
Liqeni Léman
Otto Rank ka analizuar aferine midis endrrave te lindjes ne uje dhe miteve te lindjes se Perendive.
Trageti.
Vetura.
Maria.
Nje burre.
Nje burre thote se po vdes.
Nje dore e pergjakur.

AH-DIEUX
Qeni Roxy.
“200 vjet pas revolucionit francez te 1789-s, ekziston edhe Deklarata e te Drejtave te kafsheve”
Roxy ne qytet.
Roxy ne nje stacion treni.
Roxy ne fshat.
Roxy ne borë.
Rilke thosh : njerezit nuk e shikojne boten ashtu siç eshte, sepse arsyeja i pengon. Vetem qent e shikojne boten siç eshte.
Josette.
Gédéon.
Si.
Si, do, re, mi, fa, sol
“E majta dhe e djathta mund te  kembehen, por jo e lartmja dhe e poshtmja”
Dy shpikjet me te medha jane: zero dhe infiniti” - Gédéon
Jo- pergjigjet Josette, jane seksi dhe vdekja

“Njerezit e lire jane te huaj per njeri-tjetrin. E perbashketa e tyre eshte Liria, por pikerisht eshte ajo qe edhe i ndan”

Nata.
Vetura.
- Ai nuk mundi te na ktheje në te perulur, në te perkorë
- Kush ?
- Ose nuk diti, ose nuk desh. Duke na kthyer në te nenshtruar
-Kush pra ??
- Zoti !

Qeni Roxy.
Nje helikopter ne qiell.
C’na gjeti, ç’na gjeti…
2. METAFORA
Trageti ne liqenin Léman.
Qielli blu.
Ivica
Ivica shikon qiellin blu.
“Kerkoj varferine tek gjuha”.
“Jam nen urdherat e tu”
Vetura naten.
Marcus thote se, kur e pyeten Maon nese revolucioni francez i 1789-s ka qene diçka e mire, u pergjigj se “eshte shume heret per tu pergjigjur”
Ivica : Rusët nuk do te jene asnjehere europiane. Ne rusisht, ‘kamera’ do te thote burg
Marcus : Je dorezuar. Bej nje hap me shume dhe gjithshka do te ta kthejne”
Buqete me lule.
Marcus i hedh nje buqete me lule Ivicës.
Ivica : Së shpejti, gjithe dynjaja do kete nevoje  per nje perkthyes, qe te tjerët ta kuptojne se ç’fare thote.
Televizori.
Televizori qe transmeton “U samogo sinego morya” (Ne breg te detit blu) te regjizorit Boris Barnet.

Fillojme nga Fillimi. Indianët Apachë, ata te tribuse Chiwawas, e quante boten ‘pyll’
Vagina e nje femre.
Marcus
Ivica
Floket e nje gruaje.
Floket e nje gruaje te kapura nga helika (imazhe nga filmi “Piranha 3D” )
Indianët apache te tribuse Chihuahua e quanin boten ‘pyll’ !
Ivica shkon lakuriq ne banjo dhe merr nje peshqir te kuq.
Marcus eshte ne W.C dhe thote : “Barazia ndodhet ne W.C”.

OH-LANGAGE
Nje thike e pergjakur.
AH-DIEUX
Anija, turiste perreth nje tavoline ne nje kafe.
Foxy ne uje.
“Nje qen eshte natyrshmerisht nudo. Pra, kur ne shikojme nje qen te zhveshur, nuk mendojme se ai eshte lakuriq. Nuk ka lakuriqesi tek natyra.
Filozof eshte ai qe i lejon vetes te shqetesohet nga Tjetri dhe ndjen forcen revolucionare te Shenjave”.
Shiu
Lulet
Bora
Monet ka shkruar: “Mos pikturo ç’sheh, sepse ti nuk sheh asgje, por pikturo ate qe nuk e sheh”.
Ivica thote se e urren personazhin e Marijes tek “Metropolis”.
-Te jetosh ose te rrefesh: duhet zgjedhur
- Le te bejmë ndonje femi
- Jo, me mire nje qen
- Kur kam qene femi i vogel, shihja qenër ne qiell
Ivica dhe Marcus nen jorgan.
Matematikani gjerman Riemann.
Nje helikopter.
Zeri i vertete i Godard qe rrefen se, ne 1816, afer liqenit Léman, Mary Shelley e cila udhetonte me lordin Bajron, shkruajti Frankenstein-in.
Mary shkruan me pendë.
Cifti Shelley dhe lordi Bajron largohen me nje varke qe e nget nje marinar

3D -Memorja / Fatkeqesi historike
Roxy do qe te ike nga dhoma
Zeri i Godard dhe Mieville : “te fusim thellesine tek e sheshta”
Stacioni i trenit
“Te kam thene se eshte ai !”
Roxy mbi kanapé. Enderron.
Ishujt Marquise.
Dy lulekuqe ne buze te rruges

Pylli
Klithma te nje qeni.
Klithma e nje bebeje qe qan.
Foxy ecen ne pyll

FUND
_________

shenimi im :

- Film-fishekzjarr, mind-boggling, “Adieu au langage” eshte po aq i ’shpjegueshem’ sa eshte e ’shpjegueshme’ nje poezi e Mallarmésë, nje muzike e Schoenbergut, nje seminar i Lacanit, nje tabllo e Rothkos.

-Sepse per te na i ’shpjeguar’ me mire gjerat, Godard i copezon ato. Dhe i perserit. Dhe dy elemente te rinj per kete film nuk ka ku më riosh (dhe rinor), realizuar nga nje 83 vjeçar : 3D (3 dimensionaliteti i filmit) dhe qeni.

-Literature, pikture, kinema, poezi: mash-up godardian, nepermjet dhe vetem nepermjet imazhit.

- Gjithsesi, disa gjera: filmi perbehet nga 4 blloqe, te kompozuar nga 2×2 kapituj qe perseriten : 1. Natyra, 2. Metafora. Ne kapitujt e titulluar “Natyra”, cifti eshte Gédéon dhe Josette; ne ato “Metafora”, cifti eshte Ivica dhe Marcus. Gjithshka perseritet dy here, edhe skena e W.C, e cila i vendos te gjithe ne barazi. Ne kapitujt “Natyra”, eshte literatura qe evokohet me se shumti  (Solzhenicini, Dostojevski, Lordi Bajron…) ; ne ato “Metafora”, eshte piktura (Moneja, Nicolas de Staël… ).

- Eshte nje skene, ne te cilen, “çuditerisht”, fale syzeve 3D, ne secilin nga xhamat e tyre shikojme dy pamje te ndryshme: ne njeren, nje burre; ne tjetren, nje grua. Dy pamje te ndryshme per secilin nga syte ! Spektatori perpelit qepallat sepse nuk kupton se ç’ndodh! Fare e thjeshte : Godard superpozon dy imazhe njeri mbi tjetrin, te cilet falë syzeve 3D, lejojne nje efekt te tille optik !

- Spektatori mbyll syte e njomur.

- Por edhe pse i ‘ushqyer’ më se shumti me melankoli, “Adieu au langage” eshte ngazellues : nje zjarr lumturimi skopik “djeg” filmin !

- Dy tema te medha godardiane: Natyra dhe Historia Njerezore.  Qe nga filmi i tij i pare “A bout de soufle” [Breathless] ) e deri tek ky i fundit, gjithmone ne qender eshte nje çift. Por gjithe e më i reduktuar, nga filmi ne film. I thjeshtezuar. Kesaj rradhe, ne gjendjen e tyre pothuaj ‘natyrore’.

- Qeni? Ndofta vete artisti. Pra Godard d.v.

TRAILER : 

Posted on 19th June 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

Visible/Invisible

“2 ditë & 1 natë” -film belg me regji te vellezerve Dardenne

Nuk me ndodh shpesh te tregoj historine e nje filmi, por kesaj rradhe e kam nje arsye te forte per ta bere nje gje te tille. Pra :

Historia e “Dy dite dhe nje nate” : Sandra, nje grua e re tek të tridhjetat qe punon ne nje ndermarrje te vogel belge prodhimi xhamash solarë, ndodhet perballe kesaj alternative : ose te pranoje shkurtimin e vendit te saj te punes (pronari, me pretekstin e krizes ekonomike, mendon se punen mund ta beje edhe nje kolektiv prej 16 vetësh ne vend te 17), ose te bindë kolegët e saj te mos pranojne nje bonus prej 1000 € dhe keshtu ajo ruan vendin e punes (Sandra dhe i shoqi kuzhinier sapo kane blere nje shtepi te vogel dhe, me nje rroge te vetme, pra ate te se shoqit, e kane te pamundur t’ja dalin, pasi kane edhe dy kalamaj te vegjel). Sandra ka veçse nje weekend , pra ka vetem dy dite ne dispozicion (nje te shtune dhe nje te djele) si dhe nje natë (ajo midis ketyre dy diteve) per te bindur 16 koleget e saj qe te heqin dore nga bonusi : te henen, 16 koleget e Sandres do tu duhet te votojne me vote te fshehte e te zgjedhin midis bonusit prej 1000 eurosh ne portofol nga njera ane dhe vendit te punes se koleges, ne anen tjeter.

“2 dite dhe 1 nate” rrefen vetem 48 oret e Sandres, tek troket derë më derë te kolegeve te saj me shpresen per ti ikur mallkimit te papunesise. Rolin e héroïnes e luan Marillon Cotillard (aktorja fraceze qe mori Oscar per rolin e Edit Piafit tek “la vie en rose” -per mendimin tim nje nga aktoret më te keqia franceze, por e ‘perdorur’ ne menyre te shkelqyer nga vellezerit Dardenne).

Filmi konkuroi javen qe shkoi ne festivalin e filmit ne Kanë per palmen e arte (regjizorët-vellezer belgë jane ndër te rrallet qe e kane fituar tashme atë dy here!) dhe  kur lexova intrigen e tij, menjehere mendova me vete : sigurisht qe nje skenar i tille super intrigues nuk eshte veçse nje pretekst permes te cilit vellezerit Dardenne, nepermjet asaj qe quhet mizaskenë, duan te dalin “atje ku duan te dalin” (siç ishte per shembull rasti me “çunin me biçiklete“, filmi i tyre i fundit i para 3 viteve). Per fat filmi ka dale qe prej nje jave ne kinema, keshtu qe s’kish kohe per te humbur.

***

Jean-Luc Godard (prap Godard ?  ) ka thene diçka me mend: diferenca midis nje telefimi dhe nje filmi eshte kjo :  i pari shfaq  te dukshmen (visible), i dyti, te padukshmen (invisible). Filmat e vellezerve Dardenne, edhe pse fort realistë ne pamje te pare (ne dukje, gati-gati si telefilma!), zakonisht kane per ‘te padukshme’ hyjnoren : hyjnorja eshte ‘off-camera’ e filmave te tyre (kam shkruar per kete diçka ketu).

Po kesaj rradhe ?

Kam pershtypjen se, per here te pare ne historine e filmave te vellezerve Dardenne ndodh nje risi, ndodh diçka e re : ne fund te filmit, fjalen e fundit e ka Sandra, heroina e tij, dhe jo regjizorët (siç ndodhte zakonisht permes ‘off-camera’-s se tyre). Une nuk mund ta them shkoqur ne terma skenaristike (per te mos spoiler filmin) por ka diçka fuqimisht te re ne filmin e tyre te ri. I cili, edhe pse i pritur fort mire nga kritika dhe publiku, ka veçantine te jete i pari qe nuk mori asnje çmim nga Juria e festivalit te ketij viti (te 6 filmat e tyre te meparshem, nga 1996 deri ne 2011, jane kthyer gjithmone me nje trofé). Te jete kjo valle nje tjeter shenje dalluese e “2 dite & 1 natë”, nga filmat e tjere te belgeve te famshem, gje qe do te inaguronte, ne kete menyre, nje kapitull te ri ne kinematografine e tyre ?

10 !

trailer i filmit (click) :

Posted on 27th May 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

Grace!

“Grace of Monaco” - film franco-amerikan me regji te Olivier Dahan

Me Nicole Kidman ne rolin kryesor, edicioni i ketij viti i Festivalit te Kanës u hap me kete film (jashte konkurimit per Palmen e Arte) i cili rrefen historine e  Grace Kelly-t, aktores së Hollivudit qe u shnderrua në princeshë te mbretërisë së Monakos, krizen e saj te marteses dhe te identitetit (sidomos gjatë një situate te tensionuar politike mes te shoqit,  Princit të Monakos Rainier III dhe Charles de Gaulle, presidentit francez te asaj kohe).
Regjizor eshte Olivier Dahan, i njohur për filmin e tij “La vie en rose” (La Mome- ne frengjisht) - per mendimin tim nje nga filmat me te keqij te ketyre viteve te fundit.

***
Nuk ka ngelur medie e shkruar apo audiovizive pa sharë e kritikuar “Grace of Monaco” : pothuaj te gjithe njezëri,  kritikët duket se ishin mprefur te shihin nje biopic (biography picture) qe rrefente jeten e princeshes-aktore nga fillimi ne fund (ajo ka vdekur tragjikisht ne nje aksident automobilistik, gje qe nuk ben fare-fare pjese ne film), prisnin nje biopic mbushur plot psikologjizma dhe drama, tipike per filmat biografikë hollywoodiane, qellimi i vetem i te cileve eshte me demek afrimi ne maksimum (gjithmone me demek) me te verteten historike te heroit (ose heroines) kryesore.

Asgje e tille tek “Grace of Monaco” : filmi eshte ne te njejten linje me te mrekullueshmin “The Queen” te Stephan Frears, i cili po ashtu kish kuptuar se problemi i sotem i filmave biografike eshte fakti se fatkeqshisht ata marrin persiper te rrefejne te gjithe jeten e nje heroi real, nga fillimi i jetes se tij deri ne fund. Nderkohe qe eshte mese evidente se NUK eshte ne fuqine e filmit (si mjet shprehes artistik) te marre persiper, pra te shfaqë ‘si duhet’, dmth bindshem artistikisht, nje gje te tille (ndaj dhe filmat biografike shpesh jane patetikë: ne fund te tyre zakonisht shikojme personazhin me paruke, me demek heroi apo heroina eshte plakur, e te tilla karagjozlleqe enfantile).
Por eshte edhe nje ‘kurth’ tjeter qe regjizori duket se e ka evituar me se miri: ai i, me demek, besnikerise historike te jetes se heroit (apo heroines) ! Nje pjese e mire e mediave franceze po bertasin duke akuzuar filmin per mos-besnikeri ndaj ‘te vertetes’ (po çeshte kjo e vertete mor aman, qe na u dashka respektuar ne nje veper filmike) : në fakt, filmi propozon nje ‘variant’ te Grace Kelly-t, dhe mua mu duk se zgjedhja e bere eshte e shkelqyer!
Varianti eshte ky : filmi tregon historine e nje ylli kinemaje qe martohet me nje princ, te ciles ja ka ende qejfi te luaje ne filmat e Hollywoodit. Por kur e kupton se tashme eshte vone dhe e ka te pamundur nje gje te tille, perpiqet te ktheje Monakon në… platé filmi !

Kjo eshte nje ide fort inteligjente e regjizorit, i cili keshtu eviton ‘vertetesine’ historike, mallkimin kryesor te biopic-ëve aktualë ne kinema.
Megjithate, prapa kesaj ideje, qarkullon edhe nje ide (kinematografike, kuptohet) e dyte, me e ‘fshehte’ se e para : duke qene se ne rolin kryesor eshte Nicole Kidman, nje aktore po aq star sa dhe vete Gace, filmi kthehet ne nje ‘dokumentar’ fort turbullues mbi vete Kidman! Kur them turbullues, e kam fjalen per paralelen fort prekëse qe mund te hiqet midis dy aktoreve ne fjale : Grace Kelly (foto lart) dhe Nicole Kidman (foto majtas) :te dyja, per arsye krejt te ndryshme, jane kthyer tashme ne manekine prej… qiriu ! Ne kete menyre, filmi kthehet krejt “pa dashje” ne nje meditim mbi profesionin e aktores. Dhe kete rol, pra rolin e aktores-star, rolin e vetes (sepse ate te Grace Kelly-t po e po) Nicole Kidman e luan… shkelqyeshem !!

Dhe kjo liri skenaristike sigurisht qe korrespondon edhe me nje liri regjizoriale qe eshte per tu admiruar: “Grace of Monaco” i iken ne menyre fantastike klisheve hollywoodiane (aq sa thuhet se producenti amerikan i filmit refuzon te shfaqe kete ‘director’s cut’ ne kinemate amerikane!) duke propozuar nje lende filmike te ndertuar teresisht me imazhe: e habitshme qe kjo vjen nga nje regjizor si Olivier Dahan, i shquar per regjine e tij tipike prej video-klipi (La vie en rose), per me teper qe formimi i tij ka qene ai i zanataliut te reklamave dhe klipeve muzikore.
Por jo kesaj rradhe, per fatin tone te mire !

nota : 8.9

trailer: (click)

1. 

2. 

Posted on 21st May 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

Matabolizëm

“Metabolism ose : kur bie mbremja mbi Bukuresht” -film rumun me regji te Corneliu Porumboiu

Nuk paska te shterur “Vala e Re” e kinematografise rumune: Porumboiu (regjizor i “Ka ndodhur apo nuk ka ndodhur” -fitues i kameres se arte ne edicionin e Kanës 2006  si dhe i “Policier: adjectif” ne ) prezanton filmin e tij te trete si regjizor, po aq ekzigjent (artistikisht) sa dhe ne dy filmat e tij te parë.
“Metabolizëm” trajton temen e raporteve te artistit krijues (nje kineasti ne rastin konkret) dhe bashkepunetoreve te tij (nje aktoreje ne filmin e tij te ardhshem) : pasi vendos te anulloje xhirimin e nje skene nudo te saj, regjizori justifikohet tek producentja e tij me pretekstin e nje ulçere ne stomak.
Metabolizmi si metafore dhe si realitet.

Filmi luhatet midis atyre te Hong Sang-soo (per nga forma) dhe “Identificazione di una donna” (per nga permbajtja- te themi keshtu). Kemi te bejme më se shumti me farsën, zhaner i humorit ne te cilin regjizori duket se shkelqen: s’ka as edhe nje batute te vetme ne film, gjithshka eshte e thjeshte dhe e perkore, e po aq ironike sa edhe vete titulli : ”Metabolizem” !

8.0

trailer (click)  :

Posted on 20th May 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

Duke pritur Godard-in (ose: letër e hapur zonjës Jane Campion)

Dje eshte çelur edicioni i 67 i festivalit te filmit ne Kanë, i konsideruar edhe si ’Kampionati Boteror i Kinematografise’.
Ne mesin e 18 filmave te seleksionuar per Palmën e Artë ben pjese edhe “Adieu au langage” (Farewell to language), filmi i fundit enkas ne 3D i Jean-Luc Godard, kineastit 84 vjeçar franco-zviceran, i fundit i mohikanëve te Artit te Shtate.
Presidente e Jurise se edicionit te ketij viti eshte neo-zelandezja Jane Campion, e vetmja grua regjizore te kete fituar palmen e arte ne Kanë (me filmin “The Piano”, ne 1993). Duke shpresuar se ajo tashme ka mesuar shqip (zaten sikurse edhe gjithe gjuhet e tjera te planetit, qe nga momenti qe ajo di te flase kinematografikisht), po i drejtohem me keto dy rradhe pikerisht ne gjuhen tone:

Zonja Presidente e Jurise,

Kete vit ju do te keni nderin, por dhe detyren, te shihni nje film nga Jean-Luc Godard. Them detyren, sepse “Adieu au langage” eshte seleksionuar per Palmen e arte dhe si i tille, ju keni obligimin ta shikoni.

Gje e rralle ne ditet tona te shohesh nje film te ri te Godard-it dhe kjo, jo sepse mjeshtri 84 vjeçar nuk realizon më filma te rinj, ai kurre nuk ka reshtur, por sepse filmat e tij, ne keto 20-30 vitet e fundit, thjesht jane shfaqur me pikatore si ‘kuriozitete’ ne ndonje kinema ‘art & essai’ dhe kaq.
Ne fakt, emrin e Godard-it e njohin edhe gomeret, por filmat e tij pakkush i sheh ( “ne kete vend, lulet i hane gomeret” - thote pikerisht nje replike e famshme e nje filmi shqiptar). Per shembull, perpara pak muajsh ridoli ne kinema “A bout de soufle” (Breathless) i 1959-s, filmi i tij i parë fare, kesaj rradhe i dixhitalizuar. Nje margaritar i vertete! Por jo pak filmdashes vazhdojne te mendojne se Godard fillon dhe mbaron me ’Valen e re’ franceze te viteve ‘60 dhe keshtu, dashur pa dashur jane vete ata qe ndihmojne në fetishizimin e profilit ’sixties’ te tij, nderkohe qe jane te paket ata qe dine se ajo periudhe nuk perben veçse jeten e tij te parë artistike: pas saj ai ka patur edhe dy te tjera, nje te dyte pas vitit 1971 (kur ra edhe fizikisht ne koma pas nje aksidenti automobilistik) e qe inaguron kinematografine e tij te ashtuquajtur ‘militante’ (vitet 70, grupi Dziga Vertov), si dhe nje te trete duke filluar prej fillimit te viteve 80, moment kur Godard i rikthehet realizimit te filmave ‘normalë’.

Ne fillim te shekullit te ri, pra te XXI, monumenti gati 5 orësh “Histoire(s) de cinéma”  i regjizorit ne fjale ishte nje shuplake kinematografike por jo se ndryshoi ndonje gje ne raportin e publikut me filmat e tij : tre te fundit e tij te realizuar ne vitet 2000 ( “Eloge de l’amour”, “Notre musique”, “Socialisme” ), prezantuar gjithashtu ne edicionet e festivaleve te filmit ne Kanë, shpesh u trajtuan si ‘objekte te çuditshme’ kinematografike jashte konkurimit (me demek Godard s’ka çi do çmimet!) dhe numri i spektatoreve qe i pa vazhdoi te ishte gjithe e me i kufizuar.

Per fat, komisioni perzgjedhes i ketij edicioni te festivalit te Kanes mori vendimin inteligjent te seleksionoje midis filmash te tjere kadidatë për Palmën e Artë edhe filmin e tij te fundit (te realizuar ne 3D) : “Adieu au langage” (Goodbye to laguage - i cili del ne kinemate franceze me 21 maj, ne te njejten kohe me festivalin).
Gazetare e kritike kinemaje nga e gjithe bota do tu duhet ta shohin e do te jene (ose do te ndjehen) te detyruar te thone diçka per të. Per mire a per keq. Por amà, do e shohin, dhe kjo nuk eshte pak! E njejta gje vlen edhe per anetaret e Jurise, duke filluar nga ju zonja presidente e duke vazhduar me anetaret e tjere te jurise si per shembull zonjusha Sofia Coppola (vajza e njërit) apo aktori i shkelqyer Willem Dafoe. Te gjitheve do tu duhet ta shohin. Dhe sigurisht qe kjo eshte nje gje fort e mire: nje gje e tille do ti ndihmoje te kuptojne se ç’rrugetim i eshte dashur regjizorit te pershkoje qe prej “Breathless”-it te tij te vitit te larget 1959, per te mberritur tek ky i fundit, ne 2014. Fizikisht, eshte i njejti kineast. Por jo detyrimisht i njejti Godard.

*

*

*
*

*

*
Por ju lutem: se mos beni gafen dhe sajoni per Godard-in, siç e keni zakon ne kesi rastesh, ndonje çmim special te tipit: “çmimi per kontributin me te mire artistik”. Ahahaha, keshtu kane vepruar jurite debile te Kanës ne ‘83 me Tarkovskin dhe Bressonin (duke ua ananshkaluar Palmen e Arte, permes nje çmimi te sajuar me plastelinë) ose ajo ne 2012-n me Alain Resnais. Ju e dini fort mire se, nese beni diçka te tille, ju pret ‘tarring and feathering‘ i internacionales kinofilike.

Bjerini shkurt: ose Palmën e Arte, ose hiç.

Do ishte mire qe Godard te shkonte (siç ka premtuar) te merkuren me 21 maj ne Kanë, ne shfaqjen e filmit te tij. Do ishte kenaqesi per ata qe do e degjonin (une nuk njoh njeri te flase më me pasion per kinemane se ai!) por dhe per ate vete: kjo eshte e shtata here qe ai prezanton nje te tille ne ediconet e atij festivali. Heren e fundit, per filmin “Socializem” nuk shkoi, duke bere humor e duke thene : “Me festivalin e Kanes do jem deri ne vdekje, por amà asnje hap me tutje”. Fundja Godard eshte dora vetë ai qe ka shpikur nocionin e regjizorit-star, qysh ne vitin e larget 1960 : perpara tij, regjizoret nuk ishin veçse disa personazhe te padukshem, veshur ne kostum gri, seriozë ne kulm, qe me shume ngjallnin frike se adhurim. Godardi provokator dhe brilant, i nderroi faqen festivalit!

Qofte e thene dhe shkon ne Kanë. Dhe kthehet prej andej me trofé. Qe ai nuk ka nevoje per nje te tille thuhet aq shpesh, sa eshte bere per te thene: PO, ai ka nevoje per nje trofé te tille. Ose me sakte, ne kemi nevoje qe ai te fitoje palmen e arte per te ndihmuar qe filmi i tij te shihet nga sa me shume palë sy.
Dhe e dini pse zonja presidente e Jurise ? Sepse filmat e Godard-it ndihmojne te jetosh.
Sepse, siç thote frengu, “il faut bien vivre“.

Ose ne shqip: sepse na duhet te jetojme.

trailer i “Adieu au langage” (Farewell to language) :

Short synopsis

A married woman and a single man meet.

They love, they argue, fists fly.

A dog strays between town and country.

The seasons pass.

A second film begins…

Long synopsis

The idea is simple:

A married woman and a single man meet.

They love, they argue, fists fly.

A dog strays between town and country.

The seasons pass.

The man and woman meet again.

The dog finds itself between them.

The other is in one,

the one is in the other

and they are three.

The former husband shatters everything.

A second film begins:

the same as the first,

and yet not.

From the human race we pass to metaphor.

This ends in barking

and a baby’s cries.

In the meantime, we will have seen

people talking of the demise of the dollar,

of truth in mathematics

and of the death of a robin.

Posted on 15th May 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

As parodi, as pamflet. Po çfarë?

“Wrong Cops” - film amerikan me regji te francezit Quentin Dupieux

Kush e ka pare komedinë franceze “Steak” (filmi im i preferuar per 2007-n !) mund te kujtohet se realizues i saj ishte kompozitoro-regjizori Quentin Dupieux, alias “Mister Oizo”, i cili ne 2010 realizoi edhe “Rubber“, filmin e cuditshem te xhiruar teresisht me nje aparat fotografik (dhe ne te cilin personazhi kryesor ishte nje rrote makine). Qe prej atij filmi, Dupieux jeton e punon ne USA dhe “Wrong Cops” eshte i teri amerikan, me aktore amerikane si Mark Burnham, Stive Little. E deri edhe Marilyn Manson luan në të!

Film i thjeshte ku s’ka te shkoje, “Wrong Cops” nuk eshte parodi, edhe pse e ka aftesine per te bere te qeshesh (gjithe duke mos kerkuar detyrimisht te qeshesh ‘ne menyre inteligjente‘ !) por nuk eshte as pamflet (edhe pse e ka mprehtesine e pamfletit). Ne thelb, filmi tregon historite e nje tufe policesh budallenj dhe kaq. Por me nje perjashtim te “vogel” : narratori (qe i bie te jete regjizori, meqe eshte dhe skenarist i filmit te tij) per asnje moment nuk i genjen mendja se eshte më ‘i zgjuar‘ se ata, pra se policët. Dhe kete gje ai e ben, one more time, permes mizaskenes (regjise) se tij.

C’eshte e ‘çuditshme’ eshte se ne shikim te pare, skenat e filmit nuk kane ndonje vlere kushedi se sa me te madhe se skeçet, te themi, te “Portokallisë” nderkohe qe personazhet jane thjesht tip ‘bad cops’, arketipe te sternjohura policesh ne filmat e Hollywoodit. E megjithate, filmi te ngjit ne retinen e syut, duke e tejkaluar 1000 here stadin e skeçit!
Ku qendron sekreti ?

Nuk po e them. Sekush qe do kete mundesi te shohe filmin, le ta kuptoje si dhe sa te mundet.


8.3

trailer :https://www.youtube.com/watch?v=_0b5y4lGunk

Posted on 12th May 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

Mizerje? Po. Mizerabilitet? Jo! (ose: ku fshihet humanizmi yt i heshtur zoti Bing??)

“3 motrat nga Yunnan-i” - film kinez me regji te Wang Bing

Kesaj rradhe, dokumentaristi (pa dyshim) me i madh aktual ne bote, ka marre kameren e tij dhe ka filmuar per muaj te tere Yingun, Zhenin dhe Fenin, tre motra te vogla (me e madhja 10 vjeçe, dy te tjerat 6 dhe 4 vjeç), ne nje fshat nuk ka ku te shkoje me te humbur malor te provinces jugore kineze Yunnan, 3200 metra mbi nivelin e detit. I ati i çikave jeton ne qytet (duke kerkuar pune me mëditje), ndersa ato kane mbetur vetem ne shtepine e tyre (e cila mezi mbahet ne kembe), te braktisura ne fatin e tyre, rrethuar nga derra dhe pula.
Wang Bing edhe kesaj rradhe ka regjistruar me kameren e tij rreth 100 ore film, per te ruajtur ne fund te montazhit veçse 2 ore e 30 minuta per syte e spektatorit. Regjizor i temave te medha ( “Fengming” ose “The Ditch” ), edhe kesaj rradhe ai eviton ne menyre magjistrale sa emfazen apo ekzagjerimin, aq edhe shtirjen apo retoriken filmike: filmi paraqet mizerjen, por vetë filmi nuk bie per asnje minute te vetme ne mizerabilitet! Varferi? Po. Film varfanjak? Jo!

***


Pa dyshim, kjo vjen fale menyres se si regjizori i perqaset nje realiteti te tille. Per shembull, skena kur i jati i vajzave kthehet nga qyteti: nuk eshte rastesi qe regjizori ka zgjedhur nje familje ku jo vetem numri i femijeve eshte tejkaluar (ne Kine nuk lejohet te kesh me shume se nje), por edhe fakti se te tre femijet jane… vajza! Nga ana tjeter, duke qene se nena e tyre nuk eshte prezente (ose ka vdekur ose eshte divorcuar nga i ati), kur familja e vogel mblidhet rreth babait, gezimi i secilit per tu puqur bashke eshte i nje force çarmatosese. Imazhet e filmit jane te mrekullueshem sepse pikerisht, ne asnje çast ato nuk kane vokacion te jene te tilla: Wang Bing filmon nga ‘lartesia’ e vajzave: as ‘mbi‘ to, as ‘nën‘ to; regjistron heshtjen e tyre pikerisht qe ne si spektatorë te mos i braktisim (njeriu eshte i prirur te memorizoje heshtjet dhe jo zhurmat, gje qe per fat regjizori e ka kuptuar fort mire).

Cinéma pur !

9.0


TRAILER i filmit:  http://www.youtube.com/watch?v=eus48UDCwMg

(ekziston EDHE nje varjant 1 ore e 10 minutesh ne youtube (i cili, per shkak te koheshtrirjes se reduktuar, gjithsesi nuk ka te njejten force me ate te filmit:  http://www.youtube.com/watch?v=bLbgv3RdmdE

Posted on 24th April 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

“Noah”: barka e Noes sipas Dhjatës së vjetër apo… autoportret i regjizorit??

“Noah” - film amerikan me regji te Darren Aronofsky (bazuar ne comic book me te njejtin titull, shkruar nga vete autori)

Deri me sot Aronofsky kish bere 5 filma, qe po i rendis (jo rastesisht!) sipas buxhetit te tyre nga me i ulti tek me i larti:

- Pi : 60 mije $
- Requiem for a dream : 4.5 mijlon $
- The Wrestler : 6 miljon
- Black Swan : 17 miljon $
- The Fountain : 35 miljon $

Noah” eshte filmi i tij i gjashte, por dhe i pari blockbuster qe ai realizon. Buxheti : 130 miljon $. Filmi më i kushtueshem i regjizorit ne fjale.

Nuk me kane pelqyer asnjehere filmat e tij, me perjashtim te “The Wrestler” (per te cilin kam menduar se ka qene nje aksident fatlum - ë mirakëll). Filmat e Aronofskit, modeli i te cileve jane ata te Kubrick-ut (fan absolut i te cilit eshte deklaruar prej kohesh vete regjizori), vuajne te gjithe nga megalomania e metaforave filmike qe perdorin, nga transgresionet regjizoriale delirante, per te arritur kulmin me nje nga filmat më patetikë e megalomanë te gjithe Historise se Kinemase : “The Fountain” (i cili jo rastesisht ishte dhe filmi me i kushtueshem i tij: 35 miljon $). Pra mund te thuhet se, sa me shume ti japesh parà Aronofskit, aq me e larte eshte shkalla e delirit dhe megalomanise se tij pseudo-autoriale.

Megjithate, filmi i tij i fundit, pra “Noah”, provon te kunderten: filmi eshte i perkorë, modest dhe shume elegant! Si shpjegohet ??

“Noah” eshte blockbuster me buxhet prej 130 miljon dollaresh. Distributori i tij eshte Paramount, keshtu qe kesaj here askush nuk mund te toleronte deliret e kapriçot pretencioze te Aronofskit: qe ne sekondat e para te filmit konstatohet shume lehte se regjizori thjesht u eshte nenshtruar si nje nxenes i mire e i urte te gjitha kodeve klasike te Hollywoodit (dramaturgji me tonelatë, violina muzikore fund e krye, peplum etj etj).

E megjithate, filmi eshte fort i mire! Cila eshte arsyeja??

Kjo vjen per shkakun se kodet (me te cilat syu i spektatorit tashme eshte mesuar) nuk eshte se perbejne ndonje problem ne vetvete, qe prej momentit qe nje regjizor shton ‘diçka te tijen’ nga vetja. “Noah” eshte pikerisht rasti ne fjale: duke transformuar heroin e filmit ne nje pionier utopist, Aronofski ofron nje variant ‘ndryshe’ te Gjenezes (prej nga dhe reagimi kunder i nje pjese te madhe te integristeve religjioze). Heroi kryesor (i cili, i nxitur nga enderrat e keqia  merr rruget per te shpetuar speciet e kafsheve), na paraqitet permes mutacioneve psikologjike te tij si dhe permes konfliktit kryesor qe ai ka me pjesen tjeter te njerezimit (duke futur ketu EDHE familjen e tij) : a duhet sakrifikuar ideali (kthimi i Edenit, i Parajses, pra dhe i Zotit) apo duhet sakrifikuar njerezimi i korruptuar? Ke te zgjedhesh e ke te lesh??

Per t’ja arritur kesaj, paradoksalisht ne krahasim me filmat e tij paraardhes, ne ndihme regjizorit kesaj here i ka ardhur zhanri entertainment ! Dhe me ç’duket, me ne fund, pikerisht edhe tek ky zhaner edhe shkelqen. Por nga vjen ky karakter elegant e i perkorë i filmit??
Vjen nga menyra se si Aronofski (njekohesisht skenarist) trajton konfliktin e brendshem te Noes, pikerisht duke evituar perrallat biblike (miti i sakrifices) apo mitologjine amerikane (token e premtuar).

Ne fakt, kokefortesia e Noes eshte rezultantja e te gjitha obsesioneve artistike tek Aronofski: kembengulja e matematikanit tek “Pi” per ta kthyer boten ne nje ekuacion matematik; ajo e yjeve te skenes (ose te ringut) tek “Black Swan” dhe tek “The Wrestler” per te dhene shpirt ne skene ose ne ring (e para per hir te perfeksionit, i dyti per hir te nje come-back terminal). Duket  se kjo galeri ‘fanatikesh’, ekstremistesh, nuk eshte gje tjeter veçse vete profili i regjizorit i cili, nepermjet “Noah” (nje utopist kokefort, te cilin eshte “diçka” qe e therret ti therrase arsyes), nuk ben gje tjeter veçse vizaton autoprotretin e tij: Aronofsky me ne fund braktis endrrat e tij per filma-globalë-qe-do-ti-ndryshokan-faqen-njerezimit (kujtoni “The Fountain”, kulmi i marrezise se madheshtise!!), mu tamam si dhe Noah qe heq dore te perzihet ne punet e Perendise (pra dhe te Parajses) per te krijuar parajsen e tij (dmth ate te njerezimit). Me te mirat dhe keqiat e veta!

Darren Aronofski kesaj rradhe ka bere nje film me kembe ne toke. Dhe na tregon historine e Gjenezes (ne fillim s’kishte asgje! -fillon filmi) qe i ngjan nje zbritjeje te ngadalte e te bute mbi… Tokë!

ps: i vetmi bemol, per mendimin tim, eshte pjesemarrja ne film e Anthony Hopkins, aktor teatral e skandalozisht hollywoodian, deri ne dhimbje, por besoj qe ka qene tolerim per arsye komerciale. Perndryshe, Russel Crowe rrezaton me lojen e tij melankolike e elegante prej ‘dark handsome stranger’

nota : 8.2

TRAILER :

Posted on 14th April 2014
Under: Te ndryshme | 1 Comment »

Qent e rrugëve: diamant i zi ne ekran te bardhë!

“Stray Dogs” - film taivanez me regji te Tsai Ming-liang

Fitues i Cmimit te Madh te Jurise ne festivalin e vjetshem (2013) te filmit ne Venecia, me te gjitha gjasat ky duket se do te jete dhe filmi i fundit i regjizorit (Tsai, njeri prej 5 kineasteve te mi aktuale te preferuar, ever, ka deklaruar se nuk deshiron të realizoje te tjere pas ketij).

Kush nuk ngeli pa ja shitur shpirtin djallit, cili regjizor nuk toleroi artistikisht e materialisht, kush nuk beri ndonje reklamë per ADIDAS apo NIKE apo ndonje videoclip per Lady Gaga-në. Vetem Tsai jo. Besnik i artit te tij deri ne minuten e fundit (dmth deri ne filmin e fundit te tij), pikerisht eshte vete “Stray dogs” deshmitari me i mire i kesaj qe them: nje nga filmat më anti-konsensualë qe mund te ekzistoje e qe nuk ben as perpjekjen me te vogel te llastohet per ti pelqyer syve te publikut.

Historia eshte ajo e nje babai qe punon si ‘human billboard’ (foto majtas) neper rruget e Taipeit, kryeqytetit taivanez,  dhe dy femijeve te tij: nje familje e vogel e pastrehë, qe strehoet ne mbremje ne qoshet e fshehta te qytetit. Si qener endacakë.

“Qent e rrugeve” merr persiper te organizoje hapsiren e komunikimit midis asaj mendore dhe fizike, midis endrres dhe realitetit, midis te gjalleve dhe te vdekurve ne formen e nje hipnoze kinematografike te shtyre ne limtet e perceptimit shqisor, gjithmone e perbere nga lëndë bruto, nga lende radikale dhe e radikalizuar: trupa fizikë, dritë, dritehije, hije.

Diamant i zi ne cohën e bardhe te bezes se kinemasë ky film!

Regjizori duket më melankolik se kurre, por njekohesisht edhe i motivuar nga nje egersi (prej qeni te terbuar) më shume se kurre njehere ne ndonje film te tij te meparshem. Biles me shume se per mizerje afektive apo seksuale (tema tashme te trajtuara ne filmat e tij te meparshem), kesaj rradhe duket se behet fjale kryesisht per mizerjen shoqerore. Por vetë filmi nuk eshte asnje sekonde te vetme mizerabilist! Fuqia plastike e imazheve te tij qendron tek heshtja: ne vend te dialogjeve psikologjizues, Tsai zgjedh gjithmone momentet e heshtjes se personazheve te tij, dhe pikerisht ato momente shfaq ne filmin e tij: heshtje qe flasin sa per mijra fjale, nje mije here më lirike se fjalet. Emocioni qe lind nga  heshtjet e qe eshte po aq bruto dhe sa vete ato.

Ne fund, po mendoja se nga nje film i Tsai Ming-liang mund te dalesh nga salla e kinemase i mrekulluar.
Ose i irrituar.
Por kurrsesi indiferent!

ps: eureka, qenka gjetur nje salle kinemaje edhe ne USA per te shfaqur filmin!! wow, sa ka perparuar njerezimi ! http://variety.com/2014/film/news/tsai-ming-liangs-stray-dogs-finds-theatrical-homes-1201076021/


trailer i filmit:


Posted on 10th April 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

A mund të ’shihet’ në radio një film? (+22 minuta në youtube për të kuptuar Brazilin e sotëm)

Po! Te pakten “O Som ao Redor” (Zhurmat e komshinjve -Neighbouring sounds - Les bruits de Recife) mund te ’shihet’ fare mire edhe ne radio. Pra te shikohet duke u degjuar!

Po shpjegohem:

Filmi (historite e perditshme te nje lagjeje populluar nga klase e mesme ne qytetin brazilian Recife) eshte konceptuar si nje objekt aluçinant hiper-realist, permes nje skenari qe kalon nga digresioni ne digresion duke tentuar drejt thriller-it (suspansit) por pa e kaluar vijen e kuqe (njesoj si imazhi aluçinant prej pak sekondash i dushit me gjak -foto me poshte), e gjitha kjo e realizuar permes zerave, zhurmave te lagjes, te cilat jane regjistruar (filmuar) ne menyre te tille qe do te ishin te mjaftueshem per ta ‘parë’ filmin edhe ne radio.
Por dhe anasjelltas: hapsirat e banuara, gjeometria e tyre jane perkthyer ne gjuhe filmike ne menyre te tille qe do te mundesonin shikimin e filmit edhe pa ze.

Ky eshte filmi i pare i Kleber Mendonça Filho (regjizor brazilian) por perpara ”O som ao redor” ai ka realizuar dy metrazhe te shkurtra, njeri prej te cileve,  “Electrodomoestica” per fat eshte falas ne youtube: tema e tij eshte fort e perafert me filmin ne fjale ndaj shikimi i tij mund te konsiderohet ne mos si nje aperitiv, si nje miniature e filmit ne fjale:

ELECTRODOMESTICA (22 minuta) : http://www.youtube.com/watch?v=cnGURbbtTlc
titrat jane ne anglisht : vetem 22 minuta per te kuptuar Brazilin e sotem! (nje nga ’short movie’ me te shkelqyer qe mund te kem pare deri me sot!!)

TRAILER i “O Som ao redor” :

9.2

Posted on 4th April 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

Kur të pandehurin e dënon gjykata por jo viktima e tij (ose: Abuzim me dobësinë)

“Abus de faiblesse” (Abuse of weakness - Abuzim me dobesine) film francez me regji te Catherine Breillat

Romanciere e njohur (por e njohur edhe si skenariste per filma te Fellinit ose Maurice Pialat) Catherine Breillat eshte edhe vetë regjizore (ka realizuar rreth 10 filma ne 40 vite karriere) te cilet jane shquar per natyren e tyre provokuese.

Me eshte dhene ti shoh pothuaj te gjithe filmat e saj te cilet edhe nese nuk jane te gjithe te arrire, kane nje meritë: jane guximtarë! Megjithate, regjizores ne fjale i detyrohem per diçka tjeter: ne fillimet e mia kinofilike te fundviteve ‘90, me kujtohet fort mire te kem degjuar zerin e saj per muaj e muaj te tere permes valeve te Radios ‘France Culture’, kur ajo merrte pjese ne emisionet ”Kinemaja e te shtunes”  dhe te kem mesuar jo pak gjera: gjithmone kam konsideruar se 10% te asaj qe mund te quaj kinofili timen, ja detyroj asaj.

***

Ne mesin e viteve 2000, pasi vendos te realizoje nje film (i cili do te titullohej “Bad Love”  dhe ku rolin kryesor do e kishte top-modelja Naomi Campbell) Catherine Breillat pasi bie viktime e nje hemoragjie cerebrale, bie me pas viktime edhe e Christophe Rocancourt, personazh kontravers i njohur si impostor famoz, te cilit asokohe regjizorja donte ti jepte rolin kryesor ne filmin e saj te ri. Ky i fundit i njohur tashme si mashtrues (gentelman thief qe ka bere deri dhe burg per aktet e tij ne USA), perfiton nga semundja e regjizores dhe arrin t’i zhvasë asaj plot 800 mije € ne forme çeqesh!

Ne 2012, gjykata franceze shpall fajtor personin ne fjale per “abuzim me dobesinë” dhe e denon me nje vit burg (si dhe rembursim te shumes ne fjale).
Mbi nje ngjarje te tille, Catherine Breillat ka bere kete film mbi nje ndodhi personale. Por jo detyrimisht autobiografik.

Tani dy fjale per filmin ne fjale.
Mendoj se, ne artin filmik, gjithshka mund te jete e negociueshme, me perjashtim te dy gjerave:

1. se pari, lenda filmike, pra ajo qe zakonisht quhet kinematografi, ne sensin qe, ashtu sikurse nje fature gazi ose telefoni apo korenti nuk mund te konsiderohet letersi, ashtu edhe jo çdo perzierje imazhesh mund te konsiderohet kinematografi. Pra e kam fjalen per ate qe e quajme rendom formë. Nga kjo ane, filmi, edhe pse jo 100% i arrire (pra i arrire jo ne teresine e tij, por pjese-pjese), permban momente (per shembull, hyrja e tij !!) qe thua me vete : çaste te tilla filmike nuk i kam parë kurre gjetiu, kurre më pare ne ndonje film tjeter! Dhe jane momente filmike qe meritojne ne vetvete noten 10 me yll! Gjithe duke pranuar qe ne teresine e tij, filmi meriton nje note shume me te ulet, por ç’rendesi kane notat!

2. veshtrimi i regjizorit mbi ngjarjen qe ai rrefen, ose siç mund ta quajme ndryshe, moraliteti i filmit (por jo detyrimisht morali i historise se tij, ok?).
Duke qene se “Abus de faiblesse” ka thekse fort autobiografike, mund te mendohet se filmi  do i kish te gjitha arsyet per tu kthyer ne akuzues (ndaj abuzuesit, dmth impostorit Christophe Rocancourt). Por jo! Fare biles! Filmi jo vetem qe lë spektatorin te gjykoje vetë, por as qe merret me kete gje: regjizorja jo vetem qe nuk bie ne ujra manikeizmi (dmth kush eshte “i mire” e kush “i keq” ne kete meselé) por as qe e ngre kete pyetje (gjithmone kinematografikisht, kuptohet). Duket se asaj i intereson para se gjithash te kuptoje funksionimin e mekanizmave te fshehte qe bejne nje qenie njerezore ne veshtiresi (fizike, shpirterore… etj etj) te bjere viktime e manipulimit, e mashtrimit. Duke ja arritur kesaj, Cathierine Breillat jo vetem qe arrin ta shpetoje filmin nga pesha e rende e filmave-akuzatorë (qe shpesh i bejne po aq te rende dhe moraliste jo pak filma te sotem!!) por e kthen ate ne nje shembull ‘par excellence‘ te filmit qe deshmon se sa fondamental eshte pikeshikimi qe nje regjizor (nje autor, nje krijues) hedh mbi vepren e tij artistike, akoma me teper kur kjo eshte e ngritur mbi nje ngjarje personale.
Chapeau Madame !

7.7

trailer (click)

Posted on 2nd April 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

Login     Film Journal Home     Support Forums           Journal Rating: 4/5 (2)